Шаввол ҳилолини икки киши гувоҳлиги билан тасдиқлаш

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ أَبُو يَحْيَى الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَبَّادٌ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ الْحَارِثِ الْجَدَلِيُّ، - مِنْ جَدِيلَةِ قَيْسٍ أَنَّ أَمِيرَ مَكَّةَ خَطَبَ ثُمَّ قَالَ عَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَنْسُكَ لِلرُّؤْيَةِ فَإِنْ لَمْ نَرَهُ وَشَهِدَ شَاهِدَا عَدْلٍ نَسَكْنَا بِشَهَادَتِهِمَا فَسَأَلْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ الْحَارِثِ مَنْ أَمِيرُ مَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي ‏.‏ ثُمَّ لَقِيَنِي بَعْدُ فَقَالَ هُوَ الْحَارِثُ بْنُ حَاطِبٍ أَخُو مُحَمَّدِ بْنِ حَاطِبٍ ثُمَّ قَالَ الأَمِيرُ إِنَّ فِيكُمْ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ مِنِّي وَشَهِدَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى رَجُلٍ قَالَ الْحُسَيْنُ فَقُلْتُ لِشَيْخٍ إِلَى جَنْبِي مَنْ هَذَا الَّذِي أَوْمَأَ إِلَيْهِ الأَمِيرُ قَالَ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ‏.‏ وَصَدَقَ كَانَ أَعْلَمَ بِاللَّهِ مِنْهُ فَقَالَ بِذَلِكَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Абдурраҳим Абу Яҳё ал-Баззоз ривоят қилди, бизга Саид ибн Сулаймон ривоят қилди, бизга Аббод ривоят қилди, у Абу Молик ал-Ашжаийдан (ривоят қилди), бизга Ҳусайн ибн ал-Ҳорис ал-Жадалий — Жадила Қайсдан — ривоят қилдики, Макка амири хутба қилди, сўнг айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга (ҳилолни) кўришга (қараб) ибодат қилишимизни аҳд қилдилар. Агар уни кўрмасак ва икки одил гувоҳ гувоҳлик берса, уларнинг гувоҳлиги билан ибодат қиламиз. Мен Ҳусайн ибн ал-Ҳорисдан: Макка амири ким эди? деб сўрадим. У: Билмайман, деди. Сўнг мени кейин учратиб: У ал-Ҳорис ибн Ҳотиб, Муҳаммад ибн Ҳотибнинг акаси эди, деди. Сўнг амир: Албатта орангизда Аллаҳ ва Унинг Расулини мендан кўра билувчироқ киши бор ва у буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган, деди. Ва қўли билан бир кишига ишора қилди. Ҳусайн айтди: Мен ёнимдаги бир чолга: Амир ишора қилган бу киши ким? дедим. У: Бу Абдуллаҳ ибн Умар, деди. Тўғри айтди, у Аллаҳни ундан кўра билувчироқ эди. Сўнг у (Ибн Умар): Бизни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шунга буюрганлар, деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَخَلَفُ بْنُ هِشَامٍ الْمُقْرِئُ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ اخْتَلَفَ النَّاسُ فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنْ رَمَضَانَ فَقَدِمَ أَعْرَابِيَّانِ فَشَهِدَا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّهِ لأَهَلاَّ الْهِلاَلَ أَمْسِ عَشِيَّةً فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ أَنْ يُفْطِرُوا زَادَ خَلَفٌ فِي حَدِيثِهِ وَأَنْ يَغْدُوا إِلَى مُصَلاَّهُمْ ‏.‏

Бизга Мусаддад ва Халаф ибн Ҳишом ал-Муқриъ ривоят қилиб айтдилар: бизга Абу Авона ривоят қилди, у Мансурдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бўлган бир кишидан ривоят қилди. У айтди: Одамлар Рамазоннинг охирги кунида ихтилоф қилдилар. Сўнг икки аъробий келиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида Аллаҳ номи билан кечаги кун оқшомида ҳилолни кўрганликларига гувоҳлик бердилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларни рўзани очишга буюрдилар. Халаф ўз ҳадисида шуни қўшди: ва намозгоҳларига (ҳайит намозига) эрталаб боришга.