باب فِي الأَذَانِ قَبْلَ دُخُولِ الْوَقْتِ
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَدَاوُدُ بْنُ شَبِيبٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ بِلاَلاً، أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْجِعَ فَيُنَادِيَ " أَلاَ إِنَّ الْعَبْدَ قَدْ نَامَ أَلاَ إِنَّ الْعَبْدَ قَدْ نَامَ " . زَادَ مُوسَى فَرَجَعَ فَنَادَى أَلاَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يَرْوِهِ عَنْ أَيُّوبَ إِلاَّ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ .
Бизга Мусо ибн Исмоил ва Довуд ибн Шабиб — маъноси бир — ривоят қилди, улар айтди: бизга Ҳаммод ривоят қилди, у Айюбдан, у Нофиъдан, у ибн Умардан ривоят қилди: Билол тонг отмасдан олдин азон айтди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга қайтиб: «Огоҳ бўлингки, банда ухлаб қолди, огоҳ бўлингки, банда ухлаб қолди» деб нидо қилишни буюрдилар. Мусо зиёда қилди: «У қайтиб: ‹Огоҳ бўлингки, банда ухлади› деб нидо қилди.» Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Айюбдан фақат Ҳаммод ибн Салама ривоят қилган.
حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنْ مُؤَذِّنٍ، لِعُمَرَ يُقَالُ لَهُ مَسْرُوحٌ أَذَّنَ قَبْلَ الصُّبْحِ فَأَمَرَهُ عُمَرُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَدْ رَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ أَوْ غَيْرِهِ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ يُقَالُ لَهُ مَسْرُوحٌ أَوْ غَيْرُهُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كَانَ لِعُمَرَ مُؤَذِّنٌ يُقَالُ لَهُ مَسْعُودٌ وَذَكَرَ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ ذَلِكَ .
Бизга Айюб ибн Мансур ривоят қилди, бизга Шуайб ибн Ҳарб ривоят қилди, у Абдулазиз ибн Абу Равводдан ривоят қилди, бизга Нофиъ хабар берди, у Умарнинг муаззинидан — унга Масруҳ дейиларди — ривоят қилди: У субҳдан олдин азон айтди, шунда Умар унга буюрди. Сўнг у шунга ўхшашини зикр қилди. Абу Довуд айтди: Буни Ҳаммод ибн Зайд Убайдуллаҳ ибн Умардан, у Нофиъдан ёки бошқасидан ривоят қилган — Умарнинг Масруҳ ёки бошқаси дейилувчи бир муаззини бор эди, деб. Абу Довуд айтди: Буни ад-Даровардий Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у ибн Умардан ривоят қилган: У айтди: «Умарнинг Масъуд дейилувчи бир муаззини бор эди» ва шунга ўхшашини зикр қилди. Бу ўшадан кўра саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ، عَنْ شَدَّادٍ، مَوْلَى عِيَاضِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ بِلاَلٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " لاَ تُؤَذِّنْ حَتَّى يَسْتَبِينَ لَكَ الْفَجْرُ هَكَذَا " . وَمَدَّ يَدَيْهِ عَرْضًا قَالَ أَبُو دَاوُدَ شَدَّادٌ مَوْلَى عِيَاضٍ لَمْ يُدْرِكْ بِلاَلاً .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди, бизга Жаъфар ибн Бурқон ривоят қилди, у Иёз ибн Омирнинг мавлоси Шаддоддан, у Билолдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга айтдилар: «Сенга тонг шу тарзда аниқ кўринмагунча азон айтма» ва қўлларини кўндаланг ёйдилар. Абу Довуд айтди: Иёзнинг мавлоси Шаддод Билолга етишмаган (уни кўрмаган).