حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ نَافِعٍ أَبِي غَالِبٍ، قَالَ كُنْتُ فِي سِكَّةِ الْمِرْبَدِ فَمَرَّتْ جَنَازَةٌ مَعَهَا نَاسٌ كَثِيرٌ قَالُوا جَنَازَةُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ فَتَبِعْتُهَا فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ عَلَيْهِ كِسَاءٌ رَقِيقٌ عَلَى بُرَيْذِينَتِهِ وَعَلَى رَأْسِهِ خِرْقَةٌ تَقِيهِ مِنَ الشَّمْسِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا الدِّهْقَانُ قَالُوا هَذَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ . فَلَمَّا وُضِعَتِ الْجَنَازَةُ قَامَ أَنَسٌ فَصَلَّى عَلَيْهَا وَأَنَا خَلْفَهُ لاَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُ شَىْءٌ فَقَامَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ لَمْ يُطِلْ وَلَمْ يُسْرِعْ ثُمَّ ذَهَبَ يَقْعُدُ فَقَالُوا يَا أَبَا حَمْزَةَ الْمَرْأَةُ الأَنْصَارِيَّةُ فَقَرَّبُوهَا وَعَلَيْهَا نَعْشٌ أَخْضَرُ فَقَامَ عِنْدَ عَجِيزَتِهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا نَحْوَ صَلاَتِهِ عَلَى الرَّجُلِ ثُمَّ جَلَسَ فَقَالَ الْعَلاَءُ بْنُ زِيَادٍ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَكَذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي عَلَى الْجَنَازَةِ كَصَلاَتِكَ يُكَبِّرُ عَلَيْهَا أَرْبَعًا وَيَقُومُ عِنْدَ رَأْسِ الرَّجُلِ وَعَجِيزَةِ الْمَرْأَةِ قَالَ نَعَمْ . قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ غَزَوْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ غَزَوْتُ مَعَهُ حُنَيْنًا فَخَرَجَ الْمُشْرِكُونَ فَحَمَلُوا عَلَيْنَا حَتَّى رَأَيْنَا خَيْلَنَا وَرَاءَ ظُهُورِنَا وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ يَحْمِلُ عَلَيْنَا فَيَدُقُّنَا وَيَحْطِمُنَا فَهَزَمَهُمُ اللَّهُ وَجَعَلَ يُجَاءُ بِهِمْ فَيُبَايِعُونَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ عَلَىَّ نَذْرًا إِنْ جَاءَ اللَّهُ بِالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ مُنْذُ الْيَوْمِ يَحْطِمُنَا لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهُ . فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجِيءَ بِالرَّجُلِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُبْتُ إِلَى اللَّهِ . فَأَمْسَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُبَايِعُهُ لِيَفِيَ الآخَرُ بِنَذْرِهِ . قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَتَصَدَّى لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَأْمُرَهُ بِقَتْلِهِ وَجَعَلَ يَهَابُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقْتُلَهُ فَلَمَّا رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَصْنَعُ شَيْئًا بَايَعَهُ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَذْرِي . فَقَالَ " إِنِّي لَمْ أُمْسِكْ عَنْهُ مُنْذُ الْيَوْمِ إِلاَّ لِتُوفِيَ بِنَذْرِكَ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَوْمَضْتَ إِلَىَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لَيْسَ لِنَبِيٍّ أَنْ يُومِضَ " . قَالَ أَبُو غَالِبٍ فَسَأَلْتُ عَنْ صَنِيعِ أَنَسٍ فِي قِيَامِهِ عَلَى الْمَرْأَةِ عِنْدَ عَجِيزَتِهَا فَحَدَّثُونِي أَنَّهُ إِنَّمَا كَانَ لأَنَّهُ لَمْ تَكُنِ النُّعُوشُ فَكَانَ الإِمَامُ يَقُومُ حِيَالَ عَجِيزَتِهَا يَسْتُرُهَا مِنَ الْقَوْمِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . نَسَخَ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ الْوَفَاءَ بِالنَّذْرِ فِي قَتْلِهِ بِقَوْلِهِ إِنِّي قَدْ تُبْتُ .
Бизга Довуд ибн Муъоз ривоят қилди, бизга Абдулворис ривоят қилди, у Нофиъ Абу Ғолибдан ривоят қилиб, у айтди: Мен ал-Мирбад кўчасида эдим. Шунда бир жаноза ўтди, у билан бирга кўп одамлар бор эди. Улар: «Бу Абдуллаҳ ибн Умайрнинг жанозаси», дедилар. Мен унга эргашдим. Қарасам, бир киши майда отининг устида ингичка кийим кийган, бошида қуёшдан сақловчи бир латтага ўраб олган эди. Мен: «Бу деҳқон (бой) ким?» дедим. Улар: «Бу Анас ибн Молик», дедилар. Жаноза қўйилганда, Анас туриб унга жаноза ўқиди, мен унинг орқасида эдим, мен билан унинг орасини ҳеч нарса тўсмасди. У (маййитнинг) боши томонида туриб, тўрт такбир айтди, чўзмади ва шошмади. Сўнг ўтирмоқчи бўлди. Улар: «Эй Абу Ҳамза, ансорий аёл», дедилар. Уни яқинлаштирдилар, унинг устида яшил тобут бор эди. У (аёлнинг) ортаги (ўрта-орқаси) томонида туриб, эркакка ўқиган намозига ўхшатиб унга жаноза ўқиди, сўнг ўтирди. Ал-Ало ибн Зиёд: «Эй Абу Ҳамза, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жанозага сизнинг намозингиздек — унга тўртта такбир айтиб, эркакнинг боши томонида ва аёлнинг ўрта-орқаси томонида туриб — шундай ўқир эдиларми?» деди. У: «Ҳа», деди. У: «Эй Абу Ҳамза, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга жангга чиқдингизми?» деди. У: «Ҳа, у зот билан бирга Ҳунайнга чиқдим. Мушриклар чиқиб, бизга шундай ҳужум қилдиларки, ҳатто отларимизни орқамизда (қочиб) кўрдик. Қавм ичида бир киши бизга ҳужум қилиб, бизни мажақлар ва эзар эди. Сўнг Аллаҳ уларни мағлуб қилди ва улар келтирилиб, Ислом учун у зотга байъат бера бошладилар. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ашобларидан бир киши: ‹Албатта менга назр (вожиб) бўлди: агар Аллаҳ бугундан бери бизни мажақлаётган у кишини (ҳузуримга) келтирса, албатта унинг бўйнини ураман›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам жим турдилар. Сўнг у киши келтирилди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни кўрганида: ‹Эй Расулуллаҳ, мен Аллаҳга тавба қилдим›, деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам, нариги (киши) ўз назрига вафо қилсин деб, унга байъат қилмай (кечиктириб) турдилар. (Ривоятчи) айтди: У киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга, уни ўлдиришни буюрсинлар деб, рўпаралашиб тураверди, лекин уни ўлдиришдан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан андиша қиларди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам у (назр қилган киши) ҳеч нарса қилмаётганини кўрганларида, унга (тавба қилганга) байъат қилдилар. Шунда у киши: ‹Эй Расулуллаҳ, менинг назрим-чи?› деди. У зот: ‹Албатта мен бугундан бери ундан фақат сен назрингга вафо қилишинг учун ушланиб турдим›, дедилар. У: ‹Эй Расулуллаҳ, менга ишора қилсангиз бўлмасмиди?› деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Албатта пайғамбар учун (кўз билан) ишора қилиш (ярашмайди)›, дедилар», деди. Абу Ғолиб айтди: Мен Анаснинг аёл устида унинг ўрта-орқаси томонида туриши ҳақида сўрадим. Улар менга: «Бу фақат шунинг учунки, (ўша пайтда) тобутлар йўқ эди, шунинг учун имом уни қавмдан тўсиб, унинг ўрта-орқаси рўпарасида турар эди», дедилар. Абу Довуд айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Мен одамлар ‹Ло илаҳа иллалллаҳ› дегунча улар билан жанг қилишга буюрилдим» деган сўзлари бу ҳадисдаги назрга вафо қилиб уни ўлдиришни — у зотнинг: «Мен тавба қилдим» деган сўзи билан — насх қилди (бекор қилди).