حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حَدِّثُوا عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلاَ حَرَجَ " .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Ali ibn Mushir Muhammad ibn Amrdan, u Abu Salamadan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam aytdilar: «Bani Isroildan rivoyat qilinglar, bunda zarar yo'q».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُنَا عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ حَتَّى يُصْبِحَ مَا يَقُومُ إِلاَّ إِلَى عُظْمِ صَلاَةٍ .
Bizga Muhammad ibn al-Musanno rivoyat qildi, bizga Muoz rivoyat qildi, menga otam Qatodadan, u Abu Hassondan, u Abdulloh ibn Amrdan rivoyat qildi. U aytdi: Allahning Nabiysi sollallahu alayhi vasallam bizga Bani Isroil haqida tongacha hadis aytar edilar, faqat ulug' bir namoz (farz namoz) uchungina turardilar.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ أَبِي طُوَالَةَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَعَلَّمَ عِلْمًا مِمَّا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لاَ يَتَعَلَّمُهُ إِلاَّ لِيُصِيبَ بِهِ عَرَضًا مِنَ الدُّنْيَا لَمْ يَجِدْ عَرْفَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . يَعْنِي رِيحَهَا .
Bizga Abu Bakr ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Surayj ibn an-Nu'mon rivoyat qildi, bizga Fulayh Abu Tuvola Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Ma'mar al-Ansoriydan, u Said ibn Yasardan, u Abu Hurayradan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam aytdilar: «Kim u bilan Allah azza va jallaning yuzi istaladigan bir ilmni o'rgansa-yu, uni faqat dunyodan biror manfaat olish uchungina o'rgansa, qiyomat kuni Jannatning hidini ham topa olmaydi». Ya'ni uning hidini.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ، حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْخَوَّاصُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ السَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ يَقُصُّ إِلاَّ أَمِيرٌ أَوْ مَأْمُورٌ أَوْ مُخْتَالٌ " .
Bizga Mahmud ibn Xolid rivoyat qildi, bizga Abu Mushir rivoyat qildi, menga Abbod ibn Abbod al-Xavvos Yahyo ibn Abu Amr as-Saybaniydan, u Amr ibn Abdulloh as-Saybaniydan, u Avf ibn Molik al-Ashja'iydan rivoyat qildi. U aytdi: men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Amir yoki amrga buyurilgan kishi yoki manmanlik qiluvchidan boshqa hech kim va'z aytmaydi».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ الْمُعَلَّى بْنِ زِيَادٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ بَشِيرٍ الْمُزَنِيِّ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ جَلَسْتُ فِي عِصَابَةٍ مِنْ ضُعَفَاءِ الْمُهَاجِرِينَ وَإِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَسْتَتِرُ بِبَعْضٍ مِنَ الْعُرْىِ وَقَارِئٌ يَقْرَأُ عَلَيْنَا إِذْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ عَلَيْنَا فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَكَتَ الْقَارِئُ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " مَا كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ قَارِئٌ لَنَا يَقْرَأُ عَلَيْنَا فَكُنَّا نَسْتَمِعُ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مِنْ أُمَّتِي مَنْ أُمِرْتُ أَنْ أَصْبِرَ نَفْسِي مَعَهُمْ " . قَالَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَطَنَا لِيَعْدِلَ بِنَفْسِهِ فِينَا ثُمَّ قَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا فَتَحَلَّقُوا وَبَرَزَتْ وُجُوهُهُمْ لَهُ - قَالَ - فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَرَفَ مِنْهُمْ أَحَدًا غَيْرِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرُوا يَا مَعْشَرَ صَعَالِيكِ الْمُهَاجِرِينَ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَبْلَ أَغْنِيَاءِ النَّاسِ بِنِصْفِ يَوْمٍ وَذَاكَ خَمْسُمِائَةِ سَنَةٍ " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Ja'far ibn Sulaymon al-Mu'allo ibn Ziyoddan, u al-Alo ibn Bashir al-Muzaniydan, u Abus-Siddiq an-Najiydan, u Abu Said al-Xudriydan rivoyat qildi. U aytdi: men muhojirlarning zaiflaridan bo'lgan bir guruh ichida o'tirgan edim, ulardan ba'zilari yalang'ochlikdan ba'zilari bilan to'silib o'tirardi va bir qori bizga o'qib berardi. Shu payt Rasulullah sollallahu alayhi vasallam keldilar va oldimizda turdilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam turganlarida qori jim bo'ldi. U kishi salom berdilar, so'ng: «Nima qilayotgan eding-iz?» dedilar. Biz: «Ey Rasulullah, bizning bir qorimiz bor edi, bizga o'qib berardi, biz Allahning Kitobini tinglardik», dedik. U aytdi: Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam aytdilar: «Ummatim ichidan men ular bilan birga o'zimni sabr qilishga buyurilgan kishilarni qilgan Allahga hamd bo'lsin». U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam o'zlarini biz orasida teng qo'yish uchun o'rtamizga o'tirdilar, so'ng qo'llari bilan shunday qildilar: «Davra tuzinglar», dedilar va ularning yuzlari u kishiga qaratildi. U aytdi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ulardan mendan boshqa hech kimni taniganlarini ko'rmadim. So'ng Rasulullah sollallahu alayhi vasallam aytdilar: «Xushxabar bo'lsin sizlarga, ey kambag'al muhojirlar jamoasi, qiyomat kuni to'liq nur bilan! Sizlar Jannatga odamlarning boylaridan yarim kun oldin kirasizlar va bu besh yuz yildir».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي عَبْدُ السَّلاَمِ، - يَعْنِي ابْنَ مُطَهَّرٍ أَبُو ظَفَرٍ - حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ خَلَفٍ الْعَمِّيُّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأَنْ أَقْعُدَ مَعَ قَوْمٍ يَذْكُرُونَ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ أَرْبَعَةً مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ وَلأَنْ أَقْعُدَ مَعَ قَوْمٍ يَذْكُرُونَ اللَّهَ مِنْ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ أَرْبَعَةً " .
Bizga Muhammad ibn al-Musanno rivoyat qildi, menga Abdussalom — ya'ni Ibn Mutahhar Abu Zafar — rivoyat qildi, bizga Muso ibn Xalaf al-Ammiy Qatodadan, u Anas ibn Molikdan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam aytdilar: «Bomdod namozidan to quyosh chiqquncha Allah taoloni zikr qilayotgan bir qavm bilan o'tirishim, menga Ismoil avlodidan to'rttasini ozod qilishimdan ko'ra mahbubroqdir. Asr namozidan to quyosh botguncha Allahni zikr qilayotgan bir qavm bilan o'tirishim, menga to'rttasini ozod qilishimdan ko'ra mahbubroqdir».
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُبَيْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَأْ عَلَىَّ سُورَةَ النِّسَاءِ " . قَالَ قُلْتُ أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ " إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي " . قَالَ فَقَرَأْتُ عَلَيْهِ حَتَّى إِذَا انْتَهَيْتُ إِلَى قَوْلِهِ { فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ } الآيَةَ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا عَيْنَاهُ تَهْمِلاَنِ .
Bizga Usmon ibn Abu Shayba rivoyat qildi, bizga Hafs ibn G'iyos al-A'mashdan, u Ibrohimdan, u Ubaydadan, u Abdullohdan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam menga: «Menga Niso surasini o'qib ber», dedilar. U aytdi: men dedim: «Senga o'qib beraymi, holbuki u senga nozil qilingan-ku?» U: «Albatta, men uni o'zimdan boshqadan eshitishni yaxshi ko'raman», dedilar. U aytdi: men u kishiga o'qib berdim, to ‹Har bir ummatdan bir guvoh keltirsak, qanday bo'lar ekan?› degan oyatga yetganimda boshimni ko'tardim, shunda u kishining ikki ko'zlari yosh to'kayotgan edi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ، حَدَّثَنِي الشَّعْبِيُّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ يَوْمَ نَزَلَ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ مِنَ الْعِنَبِ وَالتَّمْرِ وَالْعَسَلِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالْخَمْرُ مَا خَامَرَ الْعَقْلَ وَثَلاَثٌ وَدِدْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُفَارِقْنَا حَتَّى يَعْهَدَ إِلَيْنَا فِيهِنَّ عَهْدًا نَنْتَهِي إِلَيْهِ الْجَدُّ وَالْكَلاَلَةُ وَأَبْوَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الرِّبَا .
Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Ismoil ibn Ibrohim rivoyat qildi, bizga Abu Hayyon rivoyat qildi, menga ash-Sha'biy Ibn Umardan, u Umardan rivoyat qildi. U aytdi: Xamr (mast qiluvchi ichimlik) taqiqi nozil bo'lgan kuni nozil bo'ldi, u beshta narsadan edi: uzum, xurmo, asal, bug'doy va arpadan. Xamr aqlni qoplab oluvchi narsadir. Uchta narsa borki, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bizdan ajralib ketishlaridan oldin ular borasida bizga yetadigan bir ahd qoldirishlarini orzu qilardim: bobo (merosi), kalola (otasi va farzandi yo'q meros) va ribo eshiklaridan ba'zi eshiklar.