Boshqa hadislar

Sahihul Buxoriy · 312 hadis · 10/16-sahifa

أحاديث أخرى

7432-hadis

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ ـ أَوْ أَبِي نُعْمٍ شَكَّ قَبِيصَةُ ـ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ بُعِثَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذُهَيْبَةٍ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةٍ‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ وَهْوَ بِالْيَمَنِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا، فَقَسَمَهَا بَيْنَ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي مُجَاشِعٍ، وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ، وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ، وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي نَبْهَانَ، فَتَغَضَّبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ فَقَالُوا يُعْطِيهِ صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ ‏"‏‏.‏ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ، نَاتِئُ الْجَبِينِ، كَثُّ اللِّحْيَةِ، مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ، مَحْلُوقُ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَنْ يُطِيعُ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ فَيَأْمَنِّي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ، وَلاَ تَأْمَنُونِي ‏"‏‏.‏ فَسَأَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ ـ قَتْلَهُ أُرَاهُ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ ـ فَمَنَعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ، لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ ‏"‏‏.‏

Abu Sa'id (al-Xudriy) aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga (Yamandan) tuproq(i) ichida bir parcha oltin yuborildi, u uni to'rt (kishi) orasida taqsimladi: Aqra' ibn Hobis al-Hanzaliy — Banu Mujashi'dan; Uyayna ibn Badr al-Fazoriy; Alqama ibn Ulosa al-Omiriy — Banu Kilobdan; va Zayd al-Xayl al-Toiy — Banu Nabhondan (orasida). Quraysh va ansor g'azablanib: "U Najd ahlining kattalariga (sardorlariga) berib, bizni qoldiradi" dedilar. U: "Men faqat ularning qalblarini (Islomga) ulfat qildiryapman" dedi. Birdan ko'zlari botiq, peshonasi do'ng, soqoli qalin, yuzlari ko'tarinki, boshi tarashlangan (qirilgan) bir kishi kelib: "Ey Muhammad, Allahdan qo'rq" dedi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Men Allahga osiy bo'lsam, kim Unga itoat qiladi? U meni yer ahli uzra aminon qildi-yu, sizler meni aminon qilmaysizmi?" dedi. Qavmdan bir kishi — uni Xolid ibn al-Valid deb o'ylayman — uni o'ldirishni so'radi, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) uni man qildi. U (kishi) yuz o'grib ketganida, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Albatta bu(kishi)ning naslidan bir qavm (chiqadi)ki, ular Qur'an o'qiydilar, lekin u tomoqlaridan o'tmaydi (qalbiga yetmaydi); ular Islomdan — o'q ovdan (otilgan jonivordan) chiqib ketgandek — chiqib ketadilar; ular Islom ahlini o'ldiradilar va but ahlini qo'yadilar (tegmaydilar). Agar men ularga yetsam, ularni Ad (qavmi) o'ldirilgandek o'ldirar edim" dedi.

7433-hadis

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَوْلِهِ ‏{‏وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا‏}‏ قَالَ ‏"‏ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ ‏"‏‏.‏

Abu Zarr aytdi: Men Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan Uning «Quyosh o'z qarorgohiga tomon yuradi» (so'zi) haqida so'radim. U: "Uning qarorgohi — Arsh ostidadir" dedi.

7434-hadis

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، وَهُشَيْمٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالَ ‏ "‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ، فَإِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَصَلاَةٍ قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ، فَافْعَلُوا ‏"‏‏.‏

Jarir aytdi: Biz Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning huzurida o'tirgan edik, birdan u to'lin oy kechasidagi oyga qarab: "Albatta siz Robbingizni — mana shu oyni ko'rgandek — ko'rasiz, Uni ko'rishda (bir-biringizga) halal bermaysiz (zoxmat tortmaysiz). Agar quyosh chiqishidan oldingi namoz (fajr) va quyosh botishidan oldingi namoz (asr)da yengilmaslicka (o'tkazib yubormaslicka) qodir bo'lsangiz, qilinglar" dedi.

7435-hadis

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ الْيَرْبُوعِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ عِيَانًا ‏"‏‏.‏

Jarir ibn Abdulloh aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Albatta siz Robbingizni — oshkora (ko'z bilan) ko'rasiz" dedi.

7436-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْبَدْرِ فَقَالَ ‏ "‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا، لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ ‏"‏‏.‏

Jarir aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizning oldimizga to'lin oy kechasi chiqib: "Albatta siz Robbingizni qiyomat kuni — mana shuni (oyni) ko'rgandek — ko'rasiz, Uni ko'rishda (bir-biringizga) halal bermaysiz" dedi.

7437-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Abu Hurayra (rivoyat qildi): Odamlar: "Ey Rasulullah, biz qiyomat kuni Robbimizni ko'ramizmi?" dedilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "To'lin oy kechasidagi oyni (ko'rishda) bir-biringizga halal berasizmi (zoxmat tortasizmi)?" dedi. Ular: "Yo'q, ey Rasulullah" dedilar. U: "Quyoshni — uning oldida bulut bo'lmagan paytda — (ko'rishda) zoxmat tortasizmi?" dedi. Ular: "Yo'q, ey Rasulullah" dedilar. U: "Albatta siz Uni shunday ko'rasiz. Allah odamlarni qiyomat kuni jam qiladi va: ‹Kim bir narsaga ibodat qilgan bo'lsa, unga ergashsin› deydi. Quyoshga ibodat qilgan(lar) quyoshga, oyga ibodat qilgan(lar) oyga, tog'utlarga ibodat qilgan(lar) tog'utlarga ergashadi. Bu ummat — ichida shafoatchilari (yoki: munofiqlari — Ibrohim shak qildi) bilan — qoladi. Ularga Allah kelib: ‹Men sizning Robbingizman› deydi. Ular: ‹Bu — bizning joyimiz, to bizga Robbimiz kelguncha› deydilar. Robbimiz bizga kelsa, biz Uni taniymiz. Allah ularga — ular taniydigan suratda — kelib: ‹Men sizning Robbingizman› deydi. Ular: ‹Sen — bizning Robbimizsan› deydilar. Ular Unga ergashadilar, va Sirot jahannamning ikki yoni orasiga tortiladi. Men va ummatim uni birinchi bo'lib kechib o'tuvchimiz. O'sha kuni Rasullardan boshqa hech kim gapirmaydi; o'sha kuni Rasullarning du'osi: ‹Allahumma, salomat qil, salomat qil›dir. Jahannamda sa'don tikan(buta)i kabi ilmoqlar bor — sa'donni ko'rganmisiz?" dedi. Ular: "Ha, ey Rasulullah" dedilar. U: "U sa'don tikani kabidir, faqat uning kattaligi (azimligi)ni Allahdan boshqa hech kim bilmaydi. U odamlarni amallari bilan ilib (tutib) oladi. Ulardan ba'zilari amali bilan halok bo'lib (do'zaxda) qoladi, ba'zilari maydalanib (parchalanib) — yoki: jazolanib — keyin xalos bo'lib qutuladi. Allah bandalar orasida hukmni tugatib, do'zax ahlidan O'z rahmati bilan kimni xohlasa, chiqarishni istaganida, farishtalarga — Allahga hech narsani sherik qilmaydiganlardan, ‹La ilaha illallah›ga guvohlik berganlardan, Allah rahm qilishni istaganlarni — do'zaxdan chiqarishni buyuradi. Farishtalar ularni do'zaxda sajda izlari bilan taniydilar. Do'zax Odam (bola)sini yeydi — sajda izidan boshqa; Allah do'zaxga sajda izini yeishni harom qildi. Ular do'zaxdan — kuygan holda — chiqadilar, ularning ustiga hayot suvi quyiladi, ular uning ostida — sel oqizigi (toshqin keltirgan loyqa)da urug' o'sib chiqgandek — o'sib chiqadilar. Keyin Allah bandalar orasida hukmni tugatadi, va bir kishi — yuzini do'zaxga qaratgan holda — qoladi; u jannatga eng oxiri kiruvchi do'zax ahlidir. U: ‹Ey Robbim, yuzimni do'zaxdan bur, chunki uning hidi meni zaharladi va uning lovillashi meni kuydirdi› deydi. U — Allahga, qancha xohlasa — du'o qiladi. Keyin Allah: ‹Agar senga bu (so'ralgan) berilsa, boshqasini so'raysanmi?› deydi. U: ‹Yo'q, izzating bilan (qasamki), Sendan boshqasini so'ramayman› deydi va Robbiga — qancha xohlasa — ahd va misoqlar beradi. Allah uning yuzini do'zaxdan buradi. U jannatga yuzlanib, uni ko'rgach, Allah xohlagancha jim turadi, keyin: ‹Ey Robbim, meni jannat eshigiga yaqinlashtir› deydi. Allah unga: ‹Sen — senga berilgan(narsa)dan boshqasini hech qachon so'ramaslikka ahd va misoqlaringni bergan emasmiding? Holingga voy, ey Odam (bola)si, qanchalar g'addor(ahdbuzar)sansan!› deydi. U: ‹Ey Robbim› deydi va Allahga — to U: ‹Agar senga bu berilsa, boshqasini so'raysanmi?› deguncha — du'o qiladi. U: ‹Yo'q, izzating bilan (qasamki), Sendan boshqasini so'ramayman› deydi va — qancha xohlasa — ahd va misoqlar beradi. Allah uni jannat eshigiga yaqinlashtiradi. U jannat eshigiga turgach, jannat unga ochiladi, u undagi ne'mat va surur(quvonch)ni ko'radi. Keyin Allah xohlagancha jim turadi, keyin: ‹Ey Robbim, meni jannatga kirgiz› deydi. Allah: ‹Sen — senga berilgan(narsa)dan boshqasini so'ramaslikka ahd va misoqlaringni bergan emasmiding?› deydi va: ‹Holingga voy, ey Odam (bola)si, qanchalar g'addorsan!› deydi. U: ‹Ey Robbim, men Sening eng baxtsiz maxluqing bo'lib qolmay› deydi va — to Allah undan kulguncha — du'o qilaveradi. Allah undan kulsa, unga: ‹Jannatga kir› deydi. U jannatga kirgach, Allah unga: ‹Orzu qil› deydi. U Robbidan so'raydi va orzu qiladi, hatto Allah unga (orzularni) eslatadi: ‹falon-falon ham (so'ra)› deydi, to orzular undan uzilguncha. Allah: ‹Bu — senga, va u bilan birga uning misli ham (bor)› deydi." Ato ibn Yazid: Abu Sa'id al-Xudriy Abu Hurayra bilan birga (o'tirgan) edi, uning hadisidan hech narsani rad etmas edi, to Abu Hurayra: Allah tabaraka va taolo: "Bu — senga, va u bilan birga uning misli ham" dedi, deganida, Abu Sa'id al-Xudriy: "Va u bilan birga uning o'n baravari ham, ey Abu Hurayra" dedi. Abu Hurayra: "Men faqat uning: ‹Bu — senga, va u bilan birga uning misli ham› degan so'zini yodladi" dedi. Abu Sa'id al-Xudriy: "Men guvohlik beramanki, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan uning: ‹Bu — senga, va uning o'n baravari ham› degan so'zini yodladi" dedi. Abu Hurayra: "O'sha kishi — jannatga eng oxiri kiruvchi jannat ahlidir" dedi.

7438-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Abu Hurayra (rivoyat qildi): Odamlar: "Ey Rasulullah, biz qiyomat kuni Robbimizni ko'ramizmi?" dedilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "To'lin oy kechasidagi oyni (ko'rishda) bir-biringizga halal berasizmi (zoxmat tortasizmi)?" dedi. Ular: "Yo'q, ey Rasulullah" dedilar. U: "Quyoshni — uning oldida bulut bo'lmagan paytda — (ko'rishda) zoxmat tortasizmi?" dedi. Ular: "Yo'q, ey Rasulullah" dedilar. U: "Albatta siz Uni shunday ko'rasiz. Allah odamlarni qiyomat kuni jam qiladi va: ‹Kim bir narsaga ibodat qilgan bo'lsa, unga ergashsin› deydi. Quyoshga ibodat qilgan(lar) quyoshga, oyga ibodat qilgan(lar) oyga, tog'utlarga ibodat qilgan(lar) tog'utlarga ergashadi. Bu ummat — ichida shafoatchilari (yoki: munofiqlari — Ibrohim shak qildi) bilan — qoladi. Ularga Allah kelib: ‹Men sizning Robbingizman› deydi. Ular: ‹Bu — bizning joyimiz, to bizga Robbimiz kelguncha› deydilar. Robbimiz bizga kelsa, biz Uni taniymiz. Allah ularga — ular taniydigan suratda — kelib: ‹Men sizning Robbingizman› deydi. Ular: ‹Sen — bizning Robbimizsan› deydilar. Ular Unga ergashadilar, va Sirot jahannamning ikki yoni orasiga tortiladi. Men va ummatim uni birinchi bo'lib kechib o'tuvchimiz. O'sha kuni Rasullardan boshqa hech kim gapirmaydi; o'sha kuni Rasullarning du'osi: ‹Allahumma, salomat qil, salomat qil›dir. Jahannamda sa'don tikan(buta)i kabi ilmoqlar bor — sa'donni ko'rganmisiz?" dedi. Ular: "Ha, ey Rasulullah" dedilar. U: "U sa'don tikani kabidir, faqat uning kattaligi (azimligi)ni Allahdan boshqa hech kim bilmaydi. U odamlarni amallari bilan ilib (tutib) oladi. Ulardan ba'zilari amali bilan halok bo'lib (do'zaxda) qoladi, ba'zilari maydalanib (parchalanib) — yoki: jazolanib — keyin xalos bo'lib qutuladi. Allah bandalar orasida hukmni tugatib, do'zax ahlidan O'z rahmati bilan kimni xohlasa, chiqarishni istaganida, farishtalarga — Allahga hech narsani sherik qilmaydiganlardan, ‹La ilaha illallah›ga guvohlik berganlardan, Allah rahm qilishni istaganlarni — do'zaxdan chiqarishni buyuradi. Farishtalar ularni do'zaxda sajda izlari bilan taniydilar. Do'zax Odam (bola)sini yeydi — sajda izidan boshqa; Allah do'zaxga sajda izini yeishni harom qildi. Ular do'zaxdan — kuygan holda — chiqadilar, ularning ustiga hayot suvi quyiladi, ular uning ostida — sel oqizigi (toshqin keltirgan loyqa)da urug' o'sib chiqgandek — o'sib chiqadilar. Keyin Allah bandalar orasida hukmni tugatadi, va bir kishi — yuzini do'zaxga qaratgan holda — qoladi; u jannatga eng oxiri kiruvchi do'zax ahlidir. U: ‹Ey Robbim, yuzimni do'zaxdan bur, chunki uning hidi meni zaharladi va uning lovillashi meni kuydirdi› deydi. U — Allahga, qancha xohlasa — du'o qiladi. Keyin Allah: ‹Agar senga bu (so'ralgan) berilsa, boshqasini so'raysanmi?› deydi. U: ‹Yo'q, izzating bilan (qasamki), Sendan boshqasini so'ramayman› deydi va Robbiga — qancha xohlasa — ahd va misoqlar beradi. Allah uning yuzini do'zaxdan buradi. U jannatga yuzlanib, uni ko'rgach, Allah xohlagancha jim turadi, keyin: ‹Ey Robbim, meni jannat eshigiga yaqinlashtir› deydi. Allah unga: ‹Sen — senga berilgan(narsa)dan boshqasini hech qachon so'ramaslikka ahd va misoqlaringni bergan emasmiding? Holingga voy, ey Odam (bola)si, qanchalar g'addor(ahdbuzar)sansan!› deydi. U: ‹Ey Robbim› deydi va Allahga — to U: ‹Agar senga bu berilsa, boshqasini so'raysanmi?› deguncha — du'o qiladi. U: ‹Yo'q, izzating bilan (qasamki), Sendan boshqasini so'ramayman› deydi va — qancha xohlasa — ahd va misoqlar beradi. Allah uni jannat eshigiga yaqinlashtiradi. U jannat eshigiga turgach, jannat unga ochiladi, u undagi ne'mat va surur(quvonch)ni ko'radi. Keyin Allah xohlagancha jim turadi, keyin: ‹Ey Robbim, meni jannatga kirgiz› deydi. Allah: ‹Sen — senga berilgan(narsa)dan boshqasini so'ramaslikka ahd va misoqlaringni bergan emasmiding?› deydi va: ‹Holingga voy, ey Odam (bola)si, qanchalar g'addorsan!› deydi. U: ‹Ey Robbim, men Sening eng baxtsiz maxluqing bo'lib qolmay› deydi va — to Allah undan kulguncha — du'o qilaveradi. Allah undan kulsa, unga: ‹Jannatga kir› deydi. U jannatga kirgach, Allah unga: ‹Orzu qil› deydi. U Robbidan so'raydi va orzu qiladi, hatto Allah unga (orzularni) eslatadi: ‹falon-falon ham (so'ra)› deydi, to orzular undan uzilguncha. Allah: ‹Bu — senga, va u bilan birga uning misli ham (bor)› deydi." Ato ibn Yazid: Abu Sa'id al-Xudriy Abu Hurayra bilan birga (o'tirgan) edi, uning hadisidan hech narsani rad etmas edi, to Abu Hurayra: Allah tabaraka va taolo: "Bu — senga, va u bilan birga uning misli ham" dedi, deganida, Abu Sa'id al-Xudriy: "Va u bilan birga uning o'n baravari ham, ey Abu Hurayra" dedi. Abu Hurayra: "Men faqat uning: ‹Bu — senga, va u bilan birga uning misli ham› degan so'zini yodladi" dedi. Abu Sa'id al-Xudriy: "Men guvohlik beramanki, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan uning: ‹Bu — senga, va uning o'n baravari ham› degan so'zini yodladi" dedi. Abu Hurayra: "O'sha kishi — jannatga eng oxiri kiruvchi jannat ahlidir" dedi.

7439-hadis

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ إِذَا كَانَتْ صَحْوًا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ لاَ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ رَبِّكُمْ يَوْمَئِذٍ، إِلاَّ كَمَا تُضَارُونَ فِي رُؤْيَتِهِمَا ـ ثُمَّ قَالَ ـ يُنَادِي مُنَادٍ لِيَذْهَبْ كُلُّ قَوْمٍ إِلَى مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ‏.‏ فَيَذْهَبُ أَصْحَابُ الصَّلِيبِ مَعَ صَلِيبِهِمْ، وَأَصْحَابُ الأَوْثَانِ مَعَ أَوْثَانِهِمْ، وَأَصْحَابُ كُلِّ آلِهَةٍ مَعَ آلِهَتِهِمْ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ، وَغُبَّرَاتٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، ثُمَّ يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ تُعْرَضُ كَأَنَّهَا سَرَابٌ فَيُقَالُ لِلْيَهُودِ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ‏.‏ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ فَمَا تُرِيدُونَ قَالُوا نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا، فَيُقَالُ اشْرَبُوا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي جَهَنَّمَ ثُمَّ يُقَالُ لِلنَّصَارَى مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ‏.‏ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ، فَمَا تُرِيدُونَ فَيَقُولُونَ نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا‏.‏ فَيُقَالُ اشْرَبُوا‏.‏ فَيَتَسَاقَطُونَ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا يَحْبِسُكُمْ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ فَيَقُولُونَ فَارَقْنَاهُمْ وَنَحْنُ أَحْوَجُ مِنَّا إِلَيْهِ الْيَوْمَ وَإِنَّا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِيَلْحَقْ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ‏.‏ وَإِنَّمَا نَنْتَظِرُ رَبَّنَا ـ قَالَ ـ فَيَأْتِيهِمُ الْجَبَّارُ‏.‏ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَلاَ يُكَلِّمُهُ إِلاَّ الأَنْبِيَاءُ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ تَعْرِفُونَهُ فَيَقُولُونَ السَّاقُ‏.‏ فَيَكْشِفُ عَنْ سَاقِهِ فَيَسْجُدُ لَهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ، وَيَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ رِيَاءً وَسُمْعَةً، فَيَذْهَبُ كَيْمَا يَسْجُدَ فَيَعُودُ ظَهْرُهُ طَبَقًا وَاحِدًا، ثُمَّ يُؤْتَى بِالْجَسْرِ فَيُجْعَلُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجَسْرُ قَالَ ‏"‏ مَدْحَضَةٌ مَزِلَّةٌ، عَلَيْهِ خَطَاطِيفُ وَكَلاَلِيبُ وَحَسَكَةٌ مُفَلْطَحَةٌ، لَهَا شَوْكَةٌ عُقَيْفَاءُ تَكُونُ بِنَجْدٍ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ، الْمُؤْمِنُ عَلَيْهَا كَالطَّرْفِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ، فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَنَاجٍ مَخْدُوشٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، حَتَّى يَمُرَّ آخِرُهُمْ يُسْحَبُ سَحْبًا، فَمَا أَنْتُمْ بِأَشَدَّ لِي مُنَاشَدَةً فِي الْحَقِّ، قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِ يَوْمَئِذٍ لِلْجَبَّارِ، وَإِذَا رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ نَجَوْا فِي إِخْوَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَعْمَلُونَ مَعَنَا‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ وَيُحَرِّمُ اللَّهُ صُوَرَهُمْ عَلَى النَّارِ، فَيَأْتُونَهُمْ وَبَعْضُهُمْ قَدْ غَابَ فِي النَّارِ إِلَى قَدَمِهِ وَإِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ، فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَإِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي فَاقْرَءُوا ‏{‏إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا‏}‏ ‏"‏ فَيَشْفَعُ النَّبِيُّونَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَالْمُؤْمِنُونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَقِيَتْ شَفَاعَتِي‏.‏ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنَ النَّارِ فَيُخْرِجُ أَقْوَامًا قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ بِأَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ فِي حَافَتَيْهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، قَدْ رَأَيْتُمُوهَا إِلَى جَانِبِ الصَّخْرَةِ إِلَى جَانِبِ الشَّجَرَةِ، فَمَا كَانَ إِلَى الشَّمْسِ مِنْهَا كَانَ أَخْضَرَ، وَمَا كَانَ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ كَانَ أَبْيَضَ، فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمُ اللُّؤْلُؤُ، فَيُجْعَلُ فِي رِقَابِهِمُ الْخَوَاتِيمُ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلاَءِ عُتَقَاءُ الرَّحْمَنِ أَدْخَلَهُمُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلاَ خَيْرٍ قَدَّمُوهُ‏.‏ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏

Abu Sa'id al-Xudriy aytdi: Biz: "Ey Rasulullah, biz qiyomat kuni Robbimizni ko'ramizmi?" dedik. U: "Quyosh va oyni — havo ochiq paytda — ko'rishda bir-biringizga halal berasizmi (zoxmat tortasizmi)?" dedi. Biz: "Yo'q" dedik. U: "Albatta siz o'sha kuni Robbingizni ko'rishda — bu ikkisini ko'rishdagidan boshqacha — zoxmat tortmaysiz. Keyin bir munodiy nido qiladi: ‹Har bir qavm o'zlari ibodat qilgan(narsa)ga borsin›. Salib (xoch) ahli o'z salibi bilan, butlar ahli o'z butlari bilan, har bir ilohning ahli o'z ilohlari bilan ketadi, to — yaxshi yoki yomon — Allahga ibodat qilgan(lar) va ahli kitobning qoldiqlari qoladi. Keyin jahannam keltiriladi — go'yo u sarobdek namoyon (ko'rsatiladi). Yahudiylarga: ‹Siz nima(ga) ibodat qilar edingiz?› deyiladi. Ular: ‹Biz Uzayr — Allahning o'g'liga ibodat qilar edik› deydilar. ‹Yolg'on aytdinglar, Allahning na xotini, na bolasi bo'lgan; nima istaysiz?› deyiladi. Ular: ‹Bizni sug'orishingni istaymiz› deydilar. ‹Iching› deyiladi, ular jahannamga qulab tushadilar. Keyin nasoroga: ‹Siz nima(ga) ibodat qilar edingiz?› deyiladi. Ular: ‹Biz Masih — Allahning o'g'liga ibodat qilar edik› deydilar. ‹Yolg'on aytdinglar, Allahning na xotini, na bolasi bo'lgan; nima istaysiz?› deyiladi. Ular: ‹Bizni sug'orishingni istaymiz› deydilar. ‹Iching› deyiladi, ular qulab tushadilar, to — yaxshi yoki yomon — Allahga ibodat qilgan(lar) qolguncha. Ularga: ‹Sizni nima ushlab turibdi, odamlar ketdi-ku?› deyiladi. Ular: ‹Biz ulardan ajraldik — biz bugun ularga (o'sha kundan) muhtojroq edik; biz bir munodiyni: ‹Har bir qavm o'zlari ibodat qilgan(narsa)ga qo'shilsin› deb nido qilayotganini eshitdik; biz faqat Robbimizni kutyapmiz› deydilar. Shunda ularga Jabbor (Allah) kelib: ‹Men sizning Robbingizman› deydi. Ular: ‹Sen — bizning Robbimizsan› deydilar. Unga faqat Nabiylar gapiradi. U: ‹Sizning bilan Uning orasida Uni taniydigan bir alomat bormi?› deydi. Ular: ‹Soq (boldir)› deydilar. U O'z soqini ochadi, har bir mo'min Unga sajda qiladi; va riyo-soyona (ko'z-quloq uchun) Allahga sajda qilgan(lar) qoladi — u sajda qilmoqchi bo'ladi, lekin uning beli bir tekis (taxta) bo'lib qoladi (egilmaydi). Keyin Jasr (ko'prik) keltirilib, jahannamning ikki yoni orasiga qo'yiladi" dedi. Biz: "Ey Rasulullah, Jasr nima?" dedik. U: "Sirpanchiq, toydiradigan (joy); uning ustida ilmoqlar, kalo'blar (gajaklar) va yapaloq tikanlar bor — Najdda bo'ladigan, sa'don deyiladigan, egri tikanli (buta) kabidir. Mo'min uning ustidan ko'z ochib-yumgandek, chaqmoqdek, shamoldek, yaxshi otlar va ulovlardek (o'tadi). (Ba'zisi) salomat qutuluvchi, (ba'zisi) tirnalgan holda qutuluvchi, (ba'zisi) jahannam o'tida to'plab tashlanuvchi bo'ladi, to ularning oxirgisi — sudralib — o'tguncha. Sizler menga haqni (talab qilishda) — o'sha kuni Jabbor oldida mo'minlarning (qutqarish talabida) qattiqligidan ko'ra — qattiqroq emassiz. Ular o'z birodarlari (do'zaxda qolganlar) haqida o'zlari najot topganini ko'rganlarida: ‹Robbimiz, birodarlarimiz biz bilan namoz o'qir, biz bilan ro'za tutar, biz bilan (yaxshi) amal qilar edi› deydilar. Allah taolo: ‹Boring, kimning qalbida bir dinor miqdoricha iymon topsangiz, uni chiqaringlar› deydi, va Allah ularning suratlarini do'zaxga harom qiladi. Ular ularning oldiga keladilar — ba'zilari do'zaxda oyog'iga, ba'zilari boldirining yarmigacha g'arq bo'lgan. Ular taniydiganlarini chiqaradilar, keyin qaytadilar. (Allah): ‹Boring, kimning qalbida yarim dinor miqdoricha (iymon) topsangiz, uni chiqaringlar› deydi. Ular taniydiganlarini chiqaradilar, keyin qaytadilar. (Allah): ‹Boring, kimning qalbida zarra miqdoricha iymon topsangiz, uni chiqaringlar› deydi. Ular taniydiganlarini chiqaradilar." Abu Sa'id: "Agar meni tasdiqlamasangiz, «Albatta Allah zarra miqdoricha (ham) zulm qilmaydi; agar (u) yaxshilik bo'lsa, uni ikki baravar qiladi» (oyatni) o'qinglar" dedi. "Nabiylar, farishtalar va mo'minlar shafoat qiladilar; keyin Jabbor: ‹Mening shafoatim qoldi› deydi va do'zaxdan bir hovuch qabz qiladi (oladi), kuygan qavmlarni chiqaradi. Ular jannat og'zidagi — ‹hayot suvi› deyiladigan — bir daryoga tashlanadi, ular uning ikki chetida — sel oqizigida urug' o'sgandek — o'sib chiqadilar. Siz uni (urug'ni) tosh yanida, daraxt yanida ko'rgansiz: undan quyoshga (qaragan) tomon yashil, soyaga (qaragan) tomon oq bo'ladi. Ular — go'yo durdek — chiqadilar, bo'yinlariga muhrlar (belgi) qo'yiladi, ular jannatga kiradilar. Jannat ahli: ‹Bular — Rahmonning ozod qilgan(banda)lari, U ularni — biror amal qilmagan va biror xayr taqdim qilmagan holda — jannatga kiritdi› deydilar. Ularga: ‹Sizlarga — ko'rgan(narsa)ngiz, va u bilan birga uning misli ham (bor)› deyiladi" dedi.

7440-hadis

وَقَالَ حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُحْبَسُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُهِمُّوا بِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو النَّاسِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ، وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ، وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، لِتَشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا، قَالَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ قَالَ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ أَكْلَهُ مِنَ الشَّجَرَةِ وَقَدْ نُهِيَ عَنْهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ‏.‏ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ سُؤَالَهُ رَبَّهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ‏.‏ قَالَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ ثَلاَثَ كَلِمَاتٍ كَذَبَهُنَّ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا آتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ وَقَرَّبَهُ نَجِيًّا‏.‏ قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ قَتْلَهُ النَّفْسَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَرُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ‏.‏ قَالَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ‏.‏ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي فَيَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ أَيْضًا يَقُولُ ‏"‏ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، حَتَّى مَا يَبْقَى فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَىْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ـ قَالَ ـ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا‏}‏ قَالَ وَهَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي وُعِدَهُ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏

Anas (roziyallahu anhu) (rivoyat qildi): Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Mo'minlar qiyomat kuni (mahsharda) hibs qilinadilar (to'xtatiladilar), hatto bundan g'amgin bo'lib: ‹Koshki Robbimizga shafoatchi tutsak — bizni joyimizdan tinchitsa› deydilar. Ular Odamning oldiga kelib: ‹Sen — Odamsan, odamlarning otasi; Allah seni O'z qo'li bilan yaratdi, seni o'z jannatiga joylashtirdi, farishtalarni senga sajda qildirdi va senga hamma narsaning ismlarini o'rgatdi; bizga Robbing huzurida shafoat qil — to bizni shu joyimizdan tinchitsa› deydilar. U: ‹Men u (martabada) emasman› deydi va o'zi qilgan xatosini — qaytarilgan daraxtdan (mevasidan) yeganini — zikr qiladi va: ‹Lekin Nuhga — Allah yer ahliga yuborgan birinchi Nabiyga — boring› deydi. Ular Nuhga keladilar, u: ‹Men u (martabada) emasman› deydi va qilgan xatosini — Robbidan ilmsiz (no'rin) so'raganini — zikr qiladi va: ‹Lekin Ibrohimga — Rahmonning xaliliga — boring› deydi. Ular Ibrohimga keladilar, u: ‹Men u (martabada) emasman› deydi va — o'zi (ta'vil bilan) gapirgan uch kalimani — zikr qiladi va: ‹Lekin Musoga — Allah unga Tavrotni bergan, u bilan so'zlashgan va uni najva (maxfiy suhbat) bilan yaqinlashtirgan bandaga — boring› deydi. Ular Musoga keladilar, u: ‹Men u (martabada) emasman› deydi va qilgan xatosini — bir jonni o'ldirganini — zikr qiladi va: ‹Lekin Isoga — Allahning bandasi, Rasuli, Allahning ruhi va kalimasiga — boring› deydi. Ular Isoga keladilar, u: ‹Men u (martabada) emasman, lekin Muhammad (sollallahu alayhi vasallam)ga — Allah uning gunohining oldi va keyinini mag'firat qilgan bandaga — boring› deydi. Ular menga keladilar, men Robbimning huzuriga (dargohiga) izn so'rayman, menga Unga (kirishga) izn beriladi. Uni ko'rganimda, sajda qilib yiqilaman, U meni — qancha xohlasa — qoldiradi, keyin: ‹Boshingni ko'tar, ey Muhammad; ayt — eshitiladi; shafoat qil — shafoating qabul qilinadi; so'ra — beriladi› deydi. Men boshimni ko'taraman, Robbimni — U menga o'rgatgan sano va hamd bilan — maqtayman. U menga bir chegara belgilaydi, men chiqib, ularni jannatga kiritaman" dedi. Qatoda: Men uni shunday deganini ham eshitdim: "Men chiqib, ularni do'zaxdan chiqaraman va jannatga kiritaman; keyin (yana) qaytib, Robbimning huzuriga izn so'rayman... (uch marta takror)" — keyin: "...to do'zaxda faqat Qur'an uni hibs qilgan — ya'ni unga abadiy (qolish) vojib bo'lgan — kishi qolguncha" dedi. Keyin bu oyatni — «Shoyad Robbing seni Maqom Mahmudga (maqtovli maqomga) tiriltirsa» — tilovat qildi va: "Bu — Maqom Mahmud — sizning Nabiyngiz (sollallahu alayhi vasallam)ga va'da qilingan(maqom)dir" dedi.

7441-hadis

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنِي عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَ إِلَى الأَنْصَارِ فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ وَقَالَ لَهُمُ ‏ "‏ اصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ، فَإِنِّي عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) ansorga (odam) yubordi, ularni bir chodirda (gumbazda) jamladi va ularga: "Allahga va Rasuliga yo'liqguncha sabr qilinglar, chunki men havz (Kavsar)ning oldidaman" dedi.

7442-hadis

حَدَّثَنِي ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا تَهَجَّدَ مِنَ اللَّيْلِ قَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، أَنْتَ الْحَقُّ، وَقَوْلُكَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ الْحَقُّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ خَاصَمْتُ، وَبِكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَأَسْرَرْتُ وَأَعْلَنْتُ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ طَاوُسٍ قَيَّامٌ‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ الْقَيُّومُ الْقَائِمُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ‏.‏ وَقَرَأَ عُمَرُ الْقَيَّامُ، وَكِلاَهُمَا مَدْحٌ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallahu anhumo) aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) kechasi tahajjud qilsa: "Allahumma Robbana lakal hamd, Anta qayyimus-samavoti val-ard; va lakal hamd, Anta Robbus-samavoti val-ardi va man fihinna; va lakal hamd, Anta nurus-samavoti val-ardi va man fihinna; Antal Haqq, va qavlukal haqq, va va'dukal haqq, va liqouka haqq, val-jannatu haqq, van-naru haqq, vas-saatu haqq. Allahumma, laka aslamtu, va bika amantu, va alayka tavakkaltu, va ilayka xosamtu, va bika hakamtu, fag'fir li ma qoddamtu va ma axxortu, va asrartu va a'lantu, va ma Anta a'lamu bihi minni; la ilaha illa Anta" der edi.

7443-hadis

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ، لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ وَلاَ حِجَابٌ يَحْجُبُهُ ‏"‏‏.‏

Adiy ibn Hotim aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Sizdan hech kim yo'qki, Robbi u bilan — uning bilan U orasida tarjimon ham, uni to'sadigan hijob ham bo'lmagan holda — gaplashmasa (gaplashadi)" dedi.

7444-hadis

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا، وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا، وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلاَّ رِدَاءُ الْكِبْرِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ ‏"‏‏.‏

Abu Muso Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Ikki jannat (bor) — ularning idishlari va ulardagi (hamma narsasi) kumushdan; va ikki jannat (bor) — ularning idishlari va ulardagi (hamma narsasi) oltindan. Adn jannatida qavm bilan ularning Robbiga qarashi orasida faqat Uning yuzidagi kibriyo (ulug'lik) ridosi (parda)si (to'siq)dir."

7445-hadis

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكُ بْنُ أَعْيَنَ، وَجَامِعُ بْنُ أَبِي رَاشِدٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اقْتَطَعَ مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينٍ كَاذِبَةٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِصْدَاقَهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ وَلاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

Abdulloh (ibn Mas'ud) (roziyallahu anhu) aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kim bir musulmonning molini yolg'on qasam bilan kesib olsa, Allahga — U undan g'azabli holda — yo'liqadi" dedi. Abdulloh: Keyin Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) Allahning — zikri ulug' Kitobidan — uning tasdiqini o'qidi: «Albatta Allahning ahdi va o'z qasamlarini oz bahoga sotadiganlar — ularga oxiratda nasiba yo'q, Allah ular bilan gaplashmaydi...» (oyat).

7446-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أَعْطَى بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أَعْطَى وَهْوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي، كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Uch (toifa) — qiyomat kuni Allah ular bilan gaplashmaydi va ularga nazar solmaydi: bir mato (savdo)da — unga berilgandan ko'proq berildi deb — yolg'ondan qasam ichgan kishi; bir musulmonning molini kesib olish uchun asrdan keyin yolg'on qasam ichgan kishi; va ortiqcha suvni man qilgan kishi — Allah qiyomat kuni unga: ‹Bugun Men senga O'z fazlimni man qilaman — sen qo'llaring qilmagan (yaratmagan) narsaning ortig'ini man qilgandek› deydi."

7447-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الزَّمَانُ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا، مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلاَثٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعَدَةِ وَذُو الْحَجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ، وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ، أَىُّ شَهْرٍ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ ذَا الْحَجَّةِ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَىُّ بَلَدٍ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَىُّ يَوْمٍ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ ـ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ ـ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ، أَلاَ فَلاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلاَّلاً، يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ، أَلاَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يَبْلُغُهُ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ ‏"‏‏.‏ فَكَانَ مُحَمَّدٌ إِذَا ذَكَرَهُ قَالَ صَدَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ‏"‏‏.‏

Abu Bakra Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Zamon — Allah osmonlar va yerni yaratgan kundagidek o'z holatiga aylandi (qaytdi). Yil — o'n ikki oy; ulardan to'rttasi harom (oylar): uchtasi ketma-ket — Zulqa'da, Zulhijja va Muharram; va Jumodaa bilan Sha'bon orasidagi Muzarning Rajabi. Bu qaysi oy?" Biz: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedik. U jim turdi, hatto biz uni boshqa nom bilan ataydi deb o'yladik. U: "Bu — Zulhijja emasmi?" dedi. Biz: "Ha" dedik. U: "Bu qaysi shahar?" dedi. Biz: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedik. U jim turdi, hatto biz uni boshqa nom bilan ataydi deb o'yladik. U: "Bu — Balda (Makka) emasmi?" dedi. Biz: "Ha" dedik. U: "Bu qaysi kun?" dedi. Biz: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedik. U jim turdi, hatto biz uni boshqa nom bilan ataydi deb o'yladik. U: "Bu — nahr (qurbonlik) kuni emasmi?" dedi. Biz: "Ha" dedik. U: "Albatta qonlaringiz va mollaringiz — Muhammad: ‹va obro'laringiz ham› dedi deb o'ylayman — sizlarga, mana shu kuningiz, mana shu shaharingizda, mana shu oyingizdagi hurmat kabi haromdir. Siz Robbingizga yo'liqasiz, U sizdan amallaringiz haqida so'raydi. Ogoh bo'linglar, mendan keyin adashgan (kofir) bo'lib — bir-biringizning bo'ynini urib — qaytmanglar. Ogoh bo'linglar, hozir bo'lgan g'oyibga yetkazsin — chunki yetkazilganlardan ba'zilari eshitganlardan ko'ra yodda saqlovchiroq bo'lishi mumkin" dedi. Muhammad (ibn Sirin) uni zikr qilsa: "Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) rost aytdi" der edi. Keyin: "Ogoh bo'linglar, yetkazdimmi? Ogoh bo'linglar, yetkazdimmi?" dedi.

7448-hadis

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أُسَامَةَ، قَالَ كَانَ ابْنٌ لِبَعْضِ بَنَاتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقْضِي، فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أَنْ يَأْتِيَهَا فَأَرْسَلَ ‏"‏ إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ، وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلٌّ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى، فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ ‏"‏‏.‏ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ فَأَقْسَمَتْ عَلَيْهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقُمْتُ مَعَهُ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، فَلَمَّا دَخَلْنَا نَاوَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّبِيَّ وَنَفْسُهُ تَقَلْقَلُ فِي صَدْرِهِ ـ حَسِبْتُهُ قَالَ ـ كَأَنَّهَا شَنَّةٌ، فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَتَبْكِي فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ ‏"‏‏.‏

Usoma aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning qizlaridan birining o'g'li jon berar edi (o'limda edi). U (qizi) unga — o'zining oldiga kelishi uchun — (odam) yubordi. U: "Olgan(narsasi) Allahniki, bergan(narsasi) ham Unikidir; har bir narsa belgilangan ajalgacha(dir); sabr qilsin va (savobini) kutsin" deb yubordi. U (qizi) yana (odam) yubordi va unga qasam berdi (qasam bilan iltimos qildi). Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) turdi, men ham u bilan turdim, va Muoz ibn Jabal, Ubay ibn Ka'b va Ubada ibn Somit (ham). Kirganimizda, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga bolani berdilar — uning joni ko'ksida qaltirar edi — go'yo eski mesh kabi (deb aytdi deb o'ylayman). Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) yig'ladi. Sa'd ibn Ubada: "Yig'layapsanmi?" dedi. U: "Allah O'z bandalaridan faqat rahmdil(mehribon)larga rahm qiladi" dedi.

7449-hadis

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ اخْتَصَمَتِ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ إِلَى رَبِّهِمَا فَقَالَتِ الْجَنَّةُ يَا رَبِّ مَا لَهَا لاَ يَدْخُلُهَا إِلاَّ ضُعَفَاءُ النَّاسِ وَسَقَطُهُمْ‏.‏ وَقَالَتِ النَّارُ ـ يَعْنِي ـ أُوثِرْتُ بِالْمُتَكَبِّرِينَ‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِلْجَنَّةِ أَنْتِ رَحْمَتِي‏.‏ وَقَالَ لِلنَّارِ أَنْتِ عَذَابِي أُصِيبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ، وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمَا مِلْؤُهَا ـ قَالَ ـ فَأَمَّا الْجَنَّةُ فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِنْ خَلْقِهِ أَحَدًا، وَإِنَّهُ يُنْشِئُ لِلنَّارِ مَنْ يَشَاءُ فَيُلْقَوْنَ فِيهَا فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ‏.‏ ثَلاَثًا، حَتَّى يَضَعَ فِيهَا قَدَمَهُ فَتَمْتَلِئُ وَيُرَدُّ بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ وَتَقُولُ قَطْ قَطْ قَطْ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Jannat va do'zax Robbiga (huzurida) da'volashdi. Jannat: ‹Ey Robbim, nima uchun unga faqat odamlarning zaiflari va tubanlari (past tabaqasi) kiradi?› dedi. Do'zax: ‹Men mutakabbirlar (kibrli)lar bilan imtiyozlanganman› dedi. Allah taolo jannatga: ‹Sen — Mening rahmatimsan› dedi. Do'zaxga: ‹Sen — Mening azobimsan, sen bilan kimni xohlasam, (azoblab) erishaman; va ikkalangizning har biringizga o'z to'ldirig'i (bor)› dedi. Jannat(ga kelganda) — Allah O'z maxluqotidan hech kimga zulm qilmaydi; do'zax uchun esa U xohlagan(maxluq)ni yaratadi, ular unga tashlanadi, u: ‹Yana bormi?› deydi — uch marta — to U unga O'z qadamini qo'yguncha; shunda u to'lib, ba'zisi ba'zisiga qaytaroli (yig'iladi) va: ‹Bas, bas, bas› deydi" dedi.

7450-hadis

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لَيُصِيبَنَّ أَقْوَامًا سَفْعٌ مِنَ النَّارِ بِذُنُوبٍ أَصَابُوهَا عُقُوبَةً، ثُمَّ يُدْخِلُهُمُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ يُقَالُ لَهُمُ الْجَهَنَّمِيُّونَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةٌ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Anas (roziyallahu anhu) Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Ba'zi qavmlarga — qilgan gunohlari uchun, jazo (sifatida) — do'zaxning kuydirishi (qoraytirishi) yetadi, keyin Allah ularni O'z rahmatining fazli bilan jannatga kiritadi; ularga ‹jahannamiylar› deyiladi."

7451-hadis

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ حَبْرٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يَضَعُ السَّمَاءَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالأَرْضَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالشَّجَرَ وَالأَنْهَارَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَسَائِرَ الْخَلْقِ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَقُولُ بِيَدِهِ أَنَا الْمَلِكُ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏‏"‏

Abdulloh (ibn Mas'ud) aytdi: Bir hibr (yahudiy olimi) Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga kelib: "Ey Muhammad, albatta Allah osmonni bir barmoqda, yerni bir barmoqda, tog'larni bir barmoqda, daraxt va daryolarni bir barmoqda va qolgan barcha maxluqotni bir barmoqda qo'yadi, keyin qo'li bilan (ishora qilib): ‹Men — Malikman› deydi" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kuldi va: «Ular Allahni haqiqiy qadrida ulug'lamadilar» (oyatni) o'qidi.