Имом унга эргашиш учун тайинланади

Azon kitobi · 4 ҳадис

باب إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَلاَ تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ بَلَى، ثَقُلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ فَذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَعَدَ فَاغْتَسَلَ، ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏‏.‏ قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ‏"‏، فَقَعَدَ فَاغْتَسَلَ، ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ ‏"‏ أَصَلَّى النَّاسُ ‏"‏‏.‏ فَقُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ النَّبِيَّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ ـ فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي بَكْرٍ بِأَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ، فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ وَكَانَ رَجُلاً رَقِيقًا ـ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ‏.‏ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الأَيَّامَ، ثُمَّ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ، وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ، فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِأَنْ لاَ يَتَأَخَّرَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَجْلِسَانِي إِلَى جَنْبِهِ ‏"‏‏.‏ فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي وَهْوَ يَأْتَمُّ بِصَلاَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَهُ أَلاَ أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ هَاتِ‏.‏ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَدِيثَهَا، فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا، غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ هُوَ عَلِيٌّ‏.‏

Аҳмад ибн Юнус бизга айтди: Зоида бизга айтди, Мусо ибн Абу Оишадан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан: У деди: Мен Оишанинг олдига кириб: ‹Менга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг касалликлари ҳақида айтмайсизми?› дедим. У: ‹Албатта›, деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам оғирлашиб: «Одамлар намоз ўқидими?» дедилар. Биз: ‹Йўқ, улар сизни кутмоқдалар›, дедик. У зот: «Менга леганча (тогорача)га сув қўйинг», дедилар. У (Оиша) деди: Биз шундай қилдик. У зот ғусл қилдилар, сўнг (қўзғалмоқчи бўлиб) кўтарилмоқчи бўлганларида эс-ҳушларини йўқотдилар (ҳушдан кетдилар), сўнг ўзларига келдилар ва: «Одамлар намоз ўқидими?» дедилар. Биз: ‹Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллаҳ›, дедик. У зот: «Менга леганча сув қўйинг», дедилар. У (Оиша) деди: У зот ўтириб ғусл қилдилар, сўнг кўтарилмоқчи бўлганларида ҳушдан кетдилар, сўнг ўзларига келиб: «Одамлар намоз ўқидими?» дедилар. Биз: ‹Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллаҳ›, дедик. У зот: «Менга леганча сув қўйинг», дедилар, ўтириб ғусл қилдилар, сўнг кўтарилмоқчи бўлганларида ҳушдан кетдилар, сўнг ўзларига келиб: «Одамлар намоз ўқидими?» дедилар. Биз: ‹Йўқ, улар сизни кутмоқдалар, ё Расулуллаҳ› — одамлар масжидда сўнгги хуфтон намози учун Набий алайҳиссаломни кутиб ўтирган эдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Абу Бакрга — одамларга намоз ўқиб берсин, деб — одам юбордилар. Элчи унинг олдига келиб: ‹Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сенга одамларга намоз ўқиб беришни буюряпди›, деди. Абу Бакр — у нозик киши эди — : ‹Эй Умар, одамларга намоз ўқиб бер›, деди. Умар унга: ‹Сен бунга ҳақлироқсан›, деди. Абу Бакр ўша кунлари (намоз) ўқиди. Сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ўзларида енгиллик сезиб, икки киши — бири Аббос — орасида пешин намози учун чиқдилар, Абу Бакр одамларга намоз ўқиётган эди. Абу Бакр у зотни кўргач орқага чекинмоқчи бўлди, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга чекинмасликка ишора қилдилар. У зот: «Мени унинг ёнига ўтқазинг», дедилар. Улар у зотни Абу Бакрнинг ёнига ўтқаздилар. У (рови) деди: Абу Бакр Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг намозига эргашиб, одамлар эса Абу Бакрнинг намозига (эргашиб) ўқир эдилар, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам эса ўтирган эдилар. Убайдуллаҳ деди: Мен Абдуллаҳ ибн Аббоснинг олдига кириб: ‹Сенга Оиша Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг касалликлари ҳақида айтиб берган (ҳадис)ни тақдим қилмайми?› дедим. У: ‹Келтир›, деди. Мен унга унинг ҳадисини тақдим қилдим, у ундан ҳеч нарсани инкор қилмади, фақат: ‹У сенга Аббос билан бирга бўлган кишининг номини айтдими?› деди. Мен: ‹Йўқ›, дедим. У: ‹У Алидир›, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِهِ وَهْوَ شَاكٍ، فَصَلَّى جَالِسًا وَصَلَّى وَرَاءَهُ قَوْمٌ قِيَامًا، فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنِ اجْلِسُوا، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏ "‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ‏"‏‏.‏

Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди: Молик бизга хабар берди, Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у онамизнинг онаси Оишадан: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уйларида — касал ҳолда — намоз ўқидилар, ўтирган ҳолда ўқидилар, ортларида бир қавм тик туриб ўқиди. У зот уларга: ‹Ўтиринглар›, деб ишора қилдилар. (Намоздан) қайтганларида: «Албатта имом унга эргашилиш учун (тайинлангандир). У руку қилса, сиз ҳам руку қилинглар; у (бошини) кўтарса, сиз ҳам кўтаринглар; у ўтириб ўқиса, сиз ҳам ўтириб ўқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ، فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ، فَصَلَّى صَلاَةً مِنَ الصَّلَوَاتِ وَهْوَ قَاعِدٌ، فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ، فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا، وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ‏.‏ وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا، وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ قَوْلُهُ ‏"‏ إِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا ‏"‏‏.‏ هُوَ فِي مَرَضِهِ الْقَدِيمِ، ثُمَّ صَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا وَالنَّاسُ خَلْفَهُ قِيَامًا، لَمْ يَأْمُرْهُمْ بِالْقُعُودِ، وَإِنَّمَا يُؤْخَذُ بِالآخِرِ فَالآخِرِ مِنْ فِعْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди: Молик бизга хабар берди, Ибн Шиҳобдан, у Анас ибн Моликдан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир отга миндилар, ундан йиқилиб ўнг ёнлари шилинди. У зот намозлардан бирини ўтирган ҳолда ўқидилар, биз ҳам у зотнинг ортида ўтириб ўқидик. (Намоздан) қайтганларида: «Албатта имом унга эргашилиш учун (тайинлангандир). У тик туриб ўқиса, сиз ҳам тик туриб ўқинглар; у руку қилса, сиз ҳам руку қилинглар; у (бошини) кўтарса, сиз ҳам кўтаринглар; у: ‹Самиъаллаҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сиз: ‹Роббана ва лакал-ҳамд› денглар; у тик туриб ўқиса, сиз ҳам тик туриб ўқинглар; у ўтириб ўқиса, сиз ҳам ҳаммангиз ўтириб ўқинглар», дедилар. Абу Абдуллаҳ (Бухорий) деди: Ҳумайдий деди: У зотнинг «ўтириб ўқиса, сиз ҳам ўтириб ўқинглар» дегани — бу унинг олдинги касаллиги (пайтида) эди. Сўнг ундан кейин Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ўтириб ўқидилар, одамлар эса ортларида тик туриб (ўқидилар), у зот уларга ўтиришни буюрмадилар. Ва албатта Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сўнгги амали олинади (эътибор так охирги амалига қаратилади).

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، نَحْوَهُ بِهَذَا‏.‏

Абу Нуъайм бизга айтди, Суфёндан, у Абу Ишоқдан, шунга ўхшашни шу (матн билан ривоят қилди).