Илм ўрганиб ўргатганнинг фазли

Ilm kitobi · 1 ҳадис

باب فَضْلِ مَنْ عَلِمَ وَعَلَّمَ

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنَ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا، فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتِ الْمَاءَ، فَأَنْبَتَتِ الْكَلأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ، وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتِ الْمَاءَ، فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ، فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا، وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى، إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لاَ تُمْسِكُ مَاءً، وَلاَ تُنْبِتُ كَلأً، فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقِهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ، فَعَلِمَ وَعَلَّمَ، وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا، وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتِ الْمَاءَ‏.‏ قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ، وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنَ الأَرْضِ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн ал-Алў ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Усома, Бурайд ибн Абдуллаҳдан, у Абу Бурдадан, у Абу Мусодан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди, у дедилар: «Аллаҳ мени (пайғамбар қилиб) юборган ҳидоят ва илмнинг мисоли — бир ерга тушган мўл ёмғир мисолидек. Унинг бир қисми пок (унумдор) бўлиб, сувни қабул қилди ва ўту ўланни кўп ўстирди. Бир қисми сувни ушлаб қоладиган қаттиқ (ер) бўлиб, Аллаҳ у билан одамларга манфаат берди — улар ундан ичдилар, суғордилар ва экин экдилар. (Ёмғир) яна бошқа бир қисмига тушди — у эса сувни ушламайдиган, ўт ўстирмайдиган теп-текис (шўрхок) ер эди. Мана шу — Аллаҳнинг дийнида фаҳмли бўлиб, Аллаҳ мени юборган нарса унга манфаат берган, ўзи билиб (бошқага) ўргатган кишининг мисоли; ва шунингдек, бунга бошини кўтармаган ҳамда мен билан юборилган Аллаҳнинг ҳидоятини қабул қилмаган кишининг мисолидир.» Абу Абдуллаҳ (Бухорий) деди: Ишоқ деди: «(Ернинг) бир қисми сувни (узоқ) ушлаб қолди» (деган ривоят ҳам бор). «Қў» — усти сув билан қопланган жой; «сафсаф» — ернинг теп-текис (қисми).