Авф йўлини тут, яхшиликка буюр

Payg'ambarning Qur'an tafsiri · 3 ҳадис

باب ‏ {‏خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ‏} ‏ الْعُرْفُ: الْمَعْرُوفُ

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ فَنَزَلَ عَلَى ابْنِ أَخِيهِ الْحُرِّ بْنِ قَيْسٍ، وَكَانَ مِنَ النَّفَرِ الَّذِينَ يُدْنِيهِمْ عُمَرُ، وَكَانَ الْقُرَّاءُ أَصْحَابَ مَجَالِسِ عُمَرَ وَمُشَاوَرَتِهِ كُهُولاً كَانُوا أَوْ شُبَّانًا‏.‏ فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاِبْنِ أَخِيهِ يَا ابْنَ أَخِي، لَكَ وَجْهٌ عِنْدَ هَذَا الأَمِيرِ فَاسْتَأْذِنْ لِي عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ سَأَسْتَأْذِنُ لَكَ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَاسْتَأْذَنَ الْحُرُّ لِعُيَيْنَةَ فَأَذِنَ لَهُ عُمَرُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ هِيْ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، فَوَاللَّهِ مَا تُعْطِينَا الْجَزْلَ، وَلاَ تَحْكُمُ بَيْنَنَا بِالْعَدْلِ‏.‏ فَغَضِبَ عُمَرُ حَتَّى هَمَّ بِهِ، فَقَالَ لَهُ الْحُرُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ‏}‏ وَإِنَّ هَذَا مِنَ الْجَاهِلِينَ‏.‏ وَاللَّهِ مَا جَاوَزَهَا عُمَرُ حِينَ تَلاَهَا عَلَيْهِ، وَكَانَ وَقَّافًا عِنْدَ كِتَابِ اللَّهِ‏.‏

Абул-Ямон бизга айтди, Шуайб бизга хабар берди, у Зуҳрийдан, деди: Менга Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утба хабар берди, Ибн Аббос розияллаҳу анҳумо айтди: Уяйна ибн Ҳисн ибн Ҳузайфа келди ва жияни ал-Ҳурр ибн Қайсникида тушди. У (ал-Ҳурр) Умар яқинлаштирадиган одамлардан эди. Қорилар (Қуръан билувчилар) — кекса бўлсин, ёш бўлсин — Умарнинг мажлис ва машварат аҳли эдилар. Уяйна жиянига деди: «Эй жияним, сенинг бу амир олдида обрўинг бор, менга ундан изн ол.» У деди: «Сенга ундан изн оламан.» Ибн Аббос деди: ал-Ҳурр Уяйна учун изн сўради, Умар унга изн берди. У унинг олдига кирганида деди: «Ҳой, эй Ибн ал-Хаттоб, валлаҳи, сен бизга кўп (мол) бермайсан, орамизда адолат билан ҳам ҳукм қилмайсан.» Умар ғазабланди, ҳатто унга (жазо беришга) қасд қилди. ал-Ҳурр унга деди: «Эй амир ал-мўминин, Аллаҳ таоло Набийига соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Афвни ол, маъруф(яхшилик)га буюр ва жоҳиллардан юз ўгир.» Бу (Уяйна) жоҳиллардандур.» Валлаҳи, Умар уни (ал-Ҳурр) ўқиб берганида, ундан (оятдан) ўтмади (амал қилди). У Аллаҳнинг китоби олдида (амал қилишга) собит (тўхтаб турадиган) эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، ‏{‏خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ‏}‏ قَالَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلاَّ فِي أَخْلاَقِ النَّاسِ‏.‏

Яҳё бизга айтди, Вакиъ бизга айтди, у Ҳишомдан, у отасидан, у Абдуллаҳ ибн аз-Зубайрдан: «Афвни ол, маъруфга буюр» — у деди: «Аллаҳ буни фақат одамларнинг ахлоқи ҳақида нозил қилди.»

وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ أَمَرَ اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْخُذَ الْعَفْوَ مِنْ أَخْلاَقِ النَّاسِ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Баррод айтди: Абу Усома бизга айтди, Ҳишом бизга айтди, у отасидан, у Абдуллаҳ ибн аз-Зубайрдан: У айтди: Аллаҳ Набийига соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларнинг ахлоқидан афвни олишни буюрди. — ёки у айтганидек.