Ўғринча эшитганни қувар ёрқин учқун

Payg'ambarning Qur'an tafsiri · 1 ҳадис

باب قَوْلِهِ ‏ {‏إِلاَّ مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ مُبِينٌ‏}

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا قَضَى اللَّهُ الأَمْرَ فِي السَّمَاءِ ضَرَبَتِ الْمَلاَئِكَةُ بِأَجْنِحَتِهَا خُضْعَانًا لِقَوْلِهِ كَالسِّلْسِلَةِ عَلَى صَفْوَانٍ ـ قَالَ عَلِيٌّ وَقَالَ غَيْرُهُ صَفْوَانٍ ـ يَنْفُذُهُمْ ذَلِكَ فَإِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ، قَالُوا لِلَّذِي قَالَ الْحَقَّ وَهْوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ، فَيَسْمَعُهَا مُسْتَرِقُو السَّمْعِ، وَمُسْتَرِقُو السَّمْعِ هَكَذَا وَاحِدٌ فَوْقَ آخَرَ ـ وَوَصَفَ سُفْيَانُ بِيَدِهِ، وَفَرَّجَ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدِهِ الْيُمْنَى، نَصَبَهَا بَعْضَهَا فَوْقَ بَعْضٍ ـ فَرُبَّمَا أَدْرَكَ الشِّهَابُ الْمُسْتَمِعَ، قَبْلَ أَنْ يَرْمِيَ بِهَا إِلَى صَاحِبِهِ، فَيُحْرِقَهُ وَرُبَّمَا لَمْ يُدْرِكْهُ حَتَّى يَرْمِيَ بِهَا إِلَى الَّذِي يَلِيهِ إِلَى الَّذِي هُوَ أَسْفَلُ مِنْهُ حَتَّى يُلْقُوهَا إِلَى الأَرْضِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الأَرْضِ ـ فَتُلْقَى عَلَى فَمِ السَّاحِرِ، فَيَكْذِبُ مَعَهَا مِائَةَ كَذْبَةٍ فَيَصْدُقُ، فَيَقُولُونَ أَلَمْ يُخْبِرْنَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا يَكُونُ كَذَا وَكَذَا، فَوَجَدْنَاهُ حَقًّا لِلْكَلِمَةِ الَّتِي سُمِعَتْ مِنَ السَّمَاءِ ‏"‏‏.‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، إِذَا قَضَى اللَّهُ الأَمْرَ‏.‏ وَزَادَ الْكَاهِنِ‏.‏ وَحَدَّثَنَا سُفْيَانُ فَقَالَ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ إِذَا قَضَى اللَّهُ الأَمْرَ وَقَالَ عَلَى فَمِ السَّاحِرِ‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ إِنْسَانًا رَوَى عَنْكَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَيَرْفَعُهُ أَنَّهُ قَرَأَ فُزِّعَ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ هَكَذَا قَرَأَ عَمْرٌو‏.‏ فَلاَ أَدْرِي سَمِعَهُ هَكَذَا أَمْ لاَ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَهْىَ قِرَاءَتُنَا‏.‏

Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга айтди, у Амрдан, у Икримадан, у Абу Ҳурайрадан — уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга етказади: У деди: «Аллаҳ осмонда бир ишни ҳукм қилса, малоикалар Унинг сўзига бўйин эгиб, қанотларини (қоқ тошга тушган) занжир каби урадилар» — Али деди: бошқаси «сафвон (қоқ тош)» деди — «бу уларни тешиб ўтади (чўчитади). Қалбларидан қўрқув кетказилганида, улар: «Роббингиз нима деди?» дейдилар. Улар Ҳақни айтган зотга: «(Ҳақни деди), У Олий, Буюкдир» дейдилар. Буни ўғринча эшитувчилар (шайтонлар) эшитади. Ўғринча эшитувчилар мана шундай — бири иккинчисининг устида (туради)» — Суфён қўли билан тасвирлади, ўнг қўлининг бармоқлари орасини очиб, баъзисини баъзисининг устига тиклади — «Баъзан юлдуз (оташин) эшитувчига, у уни шеригига улоқтиришидан олдин етиб, уни ёқиб юборади. Баъзан унга етмайди, то у уни ўзидан пастдаги шеригига, ундан пастдагига улоқтириб, то уни ерга ташлагунча» — баъзан Суфён: «то у ерга етгунча» деди — «Шунда у сеҳргарнинг оғзига ташланади, у у билан бирга юзта ёлғон айтади ва рост чиқади. Улар: «У бизга фалон куни шундай-шундай бўлади деб хабар бермадими? Биз уни рост топдик» дейдилар — осмондан эшитилган ўша калима сабабли.» Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга айтди, Амр бизга айтди, у Икримадан, у Абу Ҳурайрадан: «Аллаҳ ишни ҳукм қилса...» ва «коҳин (фолбин)» (сўзини) зиёда қилди. Суфён бизга айтди, деди: Амр айтди: Мен Икримани эшитдим, Абу Ҳурайра бизга айтди: «Аллаҳ ишни ҳукм қилса...» ва «сеҳргарнинг оғзига» деди. Мен Суфёнга дедим: «У: «Мен Икримани эшитдим, у: «Мен Абу Ҳурайрани эшитдим» деди» дедими?» У: «Ҳа» деди. Мен Суфёнга дедим: «Бир инсон сендан, у Амрдан, у Икримадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилиб, уни марфуъ қилиб, «фуззиъа (қўрқув кетказилди)» деб ўқиганини (айтди).» Суфён деди: «Амр шундай ўқиди. Буни шундай эшитдими йўқми — билмайман.» Суфён деди: «Бу бизнинг қироатимиздир.»