Аллаҳ Одамга барча исмларни ўргатди

Payg'ambarning Qur'an tafsiri · 1 ҳадис

باب قَوْلِ اللَّهِ ‏ {‏وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاءَ كُلَّهَا‏} ‏

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَجْتَمِعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ أَبُو النَّاسِ، خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ، وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، فَاشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ ذَنْبَهُ فَيَسْتَحِي ـ ائْتُوا نُوحًا فَإِنَّهُ أَوَّلُ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ‏.‏ وَيَذْكُرُ سُؤَالَهُ رَبَّهُ مَا لَيْسَ لَهُ بِهِ عِلْمٌ فَيَسْتَحِي، فَيَقُولُ ائْتُوا خَلِيلَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا كَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَعْطَاهُ التَّوْرَاةَ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ‏.‏ وَيَذْكُرُ قَتْلَ النَّفْسِ بِغَيْرِ نَفْسٍ فَيَسْتَحِي مِنْ رَبِّهِ فَيَقُولُ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ، وَكَلِمَةَ اللَّهِ وَرُوحَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ‏.‏ فَيَأْتُونِي فَأَنْطَلِقُ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ ‏{‏لِي‏}‏ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُهُ بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ، ثُمَّ أَشْفَعُ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا، فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ إِلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي ـ مِثْلَهُ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا، فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏{‏ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ‏}‏ ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَقُولُ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ وَوَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ ‏"‏‏.‏ يَعْنِي قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏خَالِدِينَ فِيهَا‏}‏‏.‏

Муслим ибн Иброҳим бизға айтди, Ҳишом бизға айтди, Қатода бизға айтди, у Анас розияллаҳу анҳудан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан; ва Халифа менга айтди, Язид ибн Зурайъ бизға айтди, Саид бизға айтди, у Қатодадан, у Анас розияллаҳу анҳудан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан: У деди: «Мўминлар Қиёмат куни жам бўлиб дердиларки: «Роббимизга шафоат сўрасак эди (яхши бўларди).» Улар Одамнинг олдиға келиб дердилар: «Сен одамларнинг отасисан, Аллаҳ сени ўз қўли билан яратди, малоикаларини сенга сажда қилдирди, сенга ҳар бир нарсанинг исмини ўргатди. Роббинг олдида бизга шафоат қил, то бизни шу ўрнимиздан тинчлантиргунча.» У дейди: «Мен буга лаёқатли эмасман» — ва ўз гуноҳини эслаб уялади — «Нуҳнинг олдиға боринглар, чунки у Аллаҳ ер аҳлига юборган биринчи Расулдур.» Улар унинг олдиға келадилар. У дейди: «Мен буга лаёқатли эмасман» — ва Роббидан ўзида илми бўлмаган нарсани сўраганини эслаб уялади — ва дейди: «Раҳмоннинг дўсти (Иброҳим)нинг олдиға боринглар.» Улар унинг олдиға келадилар. У дейди: «Мен буга лаёқатли эмасман, Мусонинг олдиға боринглар — у Аллаҳ у билан гаплашган ва Тавротни берган банда.» Улар унинг олдиға келадилар. У дейди: «Мен буга лаёқатли эмасман» — ва бир жонни жон (қасоси)сиз ўлдирганини эслаб Роббидан уялади — ва дейди: «Исо — Аллаҳнинг бандаси, Расули, Аллаҳнинг калимаси ва ундан бир руҳ бўлган зотнинг олдиға боринглар.» У дейди: «Мен буга лаёқатли эмасман, Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиға боринглар — у Аллаҳ ўтган ва келажак гуноҳини (хатосини) мағфират қилган бандадур.» Улар менинг олдимга келадилар, мен жўнаб, Роббимдан изн сўрайман, менга изн берилади. Роббимни кўрганимда, саждага йиқиламан. У мени хоҳлаганча (саждада) қолдиради, кейин: «Бошингни кўтар, сўра — бериласан, айт — эшитиласан, шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади» дейилади. Мен бошимни кўтараман ва У менга ўргатадиган ҳамд билан унга ҳамд айтаман, кейин шафоат қиламан. У менга бир ҳадд белгилайди, мен уларни жаннатга киритаман. Кейин яна унга қайтаман. Роббимни кўрганимда — шунга ўхшаш — кейин шафоат қиламан. У менга бир ҳадд белгилайди, мен уларни жаннатга киритаман. Кейин учинчи марта қайтаман, кейин тўртинчи марта қайтаман ва дейман: «Дўзахда фақат Қуръан ушлаб қолган (абадий қолиши вожиб бўлган) кишилардан бошқа ҳеч ким қолмади.»» Абу Абдуллаҳ (Бухорий) деди: «Қуръан ушлаб қолгандан бошқа» — яъни Аллаҳ таолонинг «Унда абадий қолувчидирлар» деган сўзини кўзлайди.