حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ، حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أُنَاسًا فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ، هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ، ضَوْءٌ لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، ضَوْءٌ لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، إِلاَّ كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا، إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ. فَلاَ يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ مِنَ الأَصْنَامِ وَالأَنْصَابِ إِلاَّ يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ، حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلاَّ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ، بَرٌّ أَوْ فَاجِرٌ وَغُبَّرَاتُ أَهْلِ الْكِتَابِ، فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَنْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ. فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ، مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلاَ وَلَدٍ، فَمَاذَا تَبْغُونَ فَقَالُوا عَطِشْنَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا. فَيُشَارُ أَلاَ تَرِدُونَ، فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ، يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ، ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى، فَيُقَالُ لَهُمْ مَنْ كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ. فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ، مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلاَ وَلَدٍ. فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَكَذَلِكَ مِثْلَ الأَوَّلِ، حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلاَّ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ، أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنَ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا، فَيُقَالُ مَاذَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ. قَالُوا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا عَلَى أَفْقَرِ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ، وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ، وَنَحْنُ نَنْتَظِرُ رَبَّنَا الَّذِي كُنَّا نَعْبُدُ. فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ، فَيَقُولُونَ لاَ نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا. مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ".
Муҳаммад ибн Абдулазиз менга айтди, Абу Умар Ҳафс ибн Майсара бизга айтди, у Зайд ибн Асламдан, у Ато ибн Ясордан, у Абу Саид ал-Худрий розияллаҳу анҳудан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида баъзи одамлар дедилар: «Эй Расулуллаҳ, биз Роббимизни Қиёмат куни кўрамизми?» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ҳа. Сизлар қуёшни пешинда — булут йўқ равшанликда — кўришда қийналасизми (талашасизми)?» Улар: «Йўқ» дедилар. У деди: «Сизлар ойни тўлин тунда — булут йўқ равшанликда — кўришда қийналасизми?» Улар: «Йўқ» дедилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Сизлар Аллаҳни азиз ва жалилни Қиёмат куни кўришда фақат уларнинг бирини кўришда қийналганингиздек қийналасизлар. Қиёмат куни бўлганида, бир муаззин нидо қилади: ҳар бир уммат ўзи ибодат қилган нарсага эргашсин. Шунда Аллаҳдан ўзга — бутлар ва нусубларга ибодат қилганлардан ҳеч ким қолмайди, илла ўтга қулаб тушадилар, то фақат Аллаҳга ибодат қилган — яхши ёки фожир — ва аҳли китоб қолдиқлари қолгунча. Яҳудийлар чақирилади, уларга дейилади: «Кимга ибодат қилар эдингиз?» Улар: «Биз Аллаҳнинг ўғли Узайрга ибодат қилар эдик» дедилар. Уларга дейилади: «Ёлғон айтдинглар, Аллаҳ на жуфт, на бола тутди. Энди нима хоҳлайсиз?» Улар: «Ташна бўлдик, Роббимиз, бизни суғор» дедилар. Шунда ишора қилинади: «(Сувга) келмайсизми?» Улар ўтга — гўё у сароб каби, бир-бирини синдирадиган — тўпланади, улар ўтга қулаб тушадилар. Кейин насоро чақирилади, уларга дейилади: «Кимга ибодат қилар эдингиз?» Улар: «Биз Аллаҳнинг ўғли Масиҳга ибодат қилар эдик» дедилар. Уларга дейилади: «Ёлғон айтдинглар, Аллаҳ на жуфт, на бола тутди.» Уларга: «Нима хоҳлайсиз?» дейилади. Аввалгиси каби (ўтга тушадилар). То фақат Аллаҳга ибодат қилган — яхши ёки фожир қолдиқлари қолгунча, оламлар Робби уларга, улар уни (аввал) кўрганларидан энг яқин суратда (бир таниш белги билан) келади ва дейилади: «Нимани кутяпсиз? Ҳар бир уммат ўзи ибодат қилганига эргашди.» Улар дедилар: «Биз дунёда одамлардан — уларга энг муҳтож пайтимизда — айрилдик ва улар билан суҳбат (ҳамроҳлик) қилмадик. Биз ибодат қилган Роббимизни кутяпмиз.» У (Аллаҳ) дейди: «Мен сизнинг Роббингизман.» Улар: «Биз Аллаҳга ҳеч нарсани шерик қилмаймиз» дейдилар — икки ёки уч марта.»