Ихсаъ (йўқол) дейиш

Odob kitobi · 2 ҳадис

باب قَوْلِ الرَّجُلِ لِلرَّجُلِ اخْسَأْ

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ، سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاِبْنِ صَائِدٍ ‏"‏ قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا فَمَا هُوَ ‏"‏‏.‏ قَالَ الدُّخُّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اخْسَأْ ‏"‏‏.‏

Абул Валид, Салм ибн Зарирдан: Абу Ражони эшитдйм: Ибн Аббосни (розияллаҳу анҳумо) эшитдйм: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Ибн Соидга: «Мен сен учун бир (яширин) нарса яширдим, у нима?» дедилар. У: Духх (тутун), деди. У: «Йўқол (хор бўл)» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ انْطَلَقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدَهُ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فِي أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ يَوْمَئِذٍ الْحُلُمَ، فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَضَّهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ ‏"‏ مَاذَا تَرَى ‏"‏‏.‏ قَالَ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ‏"‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ‏"‏‏.‏ قَالَ هُوَ الدُّخُّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي فِيهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ يَكُنْ هُوَ لاَ تُسَلَّطُ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ هُوَ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سَالِمٌ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ يَؤُمَّانِ النَّخْلَ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، وَهْوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ، وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْرَمَةٌ أَوْ زَمْزَمَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ أَىْ صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُهُ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ‏.‏ فَتَنَاهَى ابْنُ صَيَّادٍ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ‏"‏‏.‏ قَالَ سَالِمٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ ذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ ‏"‏ إِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ، وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ وَقَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ، لَقَدْ أَنْذَرَهُ نُوحٌ قَوْمَهُ، وَلَكِنِّي سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلاً لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ، تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ، وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَعْوَرَ ‏"‏‏. قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ خَسَأْتُ الْكَلْبَ بَعَّدْتُهُ خَاسِئِينَ مُبْعَدِينَ

Абул Ямон, Шуъайбдан, у Зуҳрийдан: Менга Солим ибн Абдуллаҳ хабар берди: Абдуллаҳ ибн Умар унга хабар берди: Умар ибнул Хаттоб Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан, саҳобаларидан бир гуруҳ ичида, Ибн Сайёд томон борди, то уни Бану Мағола қалъасида болалар билан ўйнаётган ҳолда топдилар. Ибн Сайёд ўша кунлари балоғатга яқинлашган эди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қўллари билан унинг орқасига ургунларигача сезмади. Сўнг у киши: «Сен мен Аллаҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. У унга қараб: Мен сенинг уммийлар (араблар)нинг расули эканингга гувоҳлик бераман, деди. Сўнг Ибн Сайёд: Сен мен Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми? деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни (бу сўзини) рад қилдилар, сўнг: «Мен Аллаҳга ва Унинг расулларига иймон келтирдйм» дедилар. Сўнг Ибн Сайёдга: «Сен нимани кўрасан?» дедилар. У: Менга рост (сўзловчи) ва ёлғончи (ҳар иккови) келади, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сенга (ҳақ-ботил) иш аралаштирилган» дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен сен учун бир нарса яширдим» дедилар (Сурад ад-Духон ўқиб). У: У — духх (тутун), деди. У: «Йўқол, сен ўз ўлчовингдан ошиб ўтмассан (коҳинлик даражасидан нарига ўтолмайсан)» дедилар. Умар: Эй Расулуллаҳ, менга изн беринг, мен унинг бўйнини урай, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар у (Дажжол) бўлса, сен унга қодир бўлмассан; агар у (Дажжол) бўлмаса, уни ўлдиришда сенга хайр йўқ» дедилар. Солим: Мен Абдуллаҳ ибн Умарни шундай деяётганини эшитдйм: Ундан кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва Убай ибн Каъб Ансорий ичида Ибн Сайёд бўлган хурмозор томон бордилар, то Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам (хурмозорга) кирганларида, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам хурмо таналари билан тўсиниб (яшириниб) — Ибн Сайёдни кўришдан олдин ундан бирор нарса эшитишни пайқамасдан (сирҳдан) қилатура — борардилар. Ибн Сайёд ўз тўшагида, бир қатифа (гилам) ичида — унда ғўлдраш (замзама) билан — ётган эди. Ибн Сайёднинг онаси Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хурмо таналари билан тўсиниб (келаётган)ини кўрди ва Ибн Сайёдга: Эй Соф (унинг исми)! Мана Муҳаммад (келди), деди. Шунда Ибн Сайёд (ғўлдрашдан) тўхтади. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар у (онаси) уни қолдирган бўлса (гапирмаганида), у (ҳақиқатни) баён қилар эди» дедилар. Солим: Абдуллаҳ: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамлар ичида туриб, Аллаҳга — У лойиқ бўлган (сифатлар) билан — сано айтдилар, сўнг Дажжолни зикр қилиб: «Мен сизларни ундан огоҳлантираман; ҳар бир Набий ўз қавмини ундан огоҳлантирган: Нуҳ ҳам ўз қавмини ундан огоҳлантирган. Лекин мен сизларга у ҳақида бир сўз айтаманки, уни ҳеч бир Набий ўз қавмига айтмаган: билингки, у кўз(и) кўр (аъвар)дир, Аллаҳ эса кўр эмас» дедилар, деди. Абу Абдуллаҳ (Бухорий): «Хасаътул калб» — итни узоқлаштирдйм; «хосиъийн» — узоқлаштирилганлар(демакдир), деди.