حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي جَنِينِ امْرَأَةٍ مِنْ بَنِي لَحْيَانَ سَقَطَ مَيِّتًا بِغُرَّةٍ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ. ثُمَّ إِنَّ الْمَرْأَةَ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا بِالْغُرَّةِ تُوُفِّيَتْ، فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " بِأَنَّ مِيرَاثَهَا لِبَنِيهَا وَزَوْجِهَا، وَأَنَّ الْعَقْلَ عَلَى عَصَبَتِهَا ".
Abu Hurayra aytdiki, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) Banu Lahyandan bir ayolning janini (homilasi) — o'lik tushgan — haqida g'urra (bir qul yoki cho'ri) bilan hukm qildi. Keyin g'urra hukm qilingan ayol vafot etdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Uning merosi o'g'illari va eriga, aql (diya) esa uning asaba (ota tomondan qarindoshlari) zimmasidadir" deb hukm qildi.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ قَضَى فِينَا مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النِّصْفُ لِلاِبْنَةِ وَالنِّصْفُ لِلأُخْتِ. ثُمَّ قَالَ سُلَيْمَانُ قَضَى فِينَا. وَلَمْ يَذْكُرْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Asvad aytdi: Muoz ibn Jabal Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) zamonida bizda (Yamanda): qizga yarmi, opaga yarmi (deb) hukm qildi. Keyin Sulaymon: "bizda hukm qildi" dedi, "Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) zamonida" deb zikr qilmadi.
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ هُزَيْلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لأَقْضِيَنَّ فِيهَا بِقَضَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِلاِبْنَةِ النِّصْفُ، وَلاِبْنَةِ الاِبْنِ السُّدُسُ، وَمَا بَقِيَ فَلِلأُخْتِ.
Huzayl aytdi: Abdulloh (ibn Mas'ud): "Men unda Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) hukmi bilan hukm qilaman: qizga yarmi, o'g'ilning qiziga oltindan biri, qolgani esa opaga" dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ، فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ، ثُمَّ نَضَحَ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا لِي أَخَوَاتٌ. فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرَائِضِ.
Jobir (roziyallahu anhu) aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) men kasal holda oldimga kirdi, tahorat suvi so'radi, tahorat qildi, keyin tahorat suvidan ustimga sepdi, men o'zimga keldim. Men: "Ey Rasulullah, menga faqat opa-singillarim bor" dedim. Shunda faroiz oyati nozil bo'ldi.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ آخِرُ آيَةٍ نَزَلَتْ خَاتِمَةُ سُورَةِ النِّسَاءِ {يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ}
Baro (roziyallahu anhu) aytdi: "Nozil bo'lgan oxirgi oyat — Niso surasining oxiri: «Sendan fatvo so'raydilar. Ayt: Allah sizlarga kalala (ota-farzandsiz meros) haqida fatvo beradi» (oyatidir)."
حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، فَمَنْ مَاتَ وَتَرَكَ مَالاً فَمَالُهُ لِمَوَالِي الْعَصَبَةِ، وَمَنْ تَرَكَ كَلاًّ أَوْ ضَيَاعًا، فَأَنَا وَلِيُّهُ فَلأُدْعَى لَهُ ". لكل: العيال
Abu Hurayra (roziyallahu anhu) aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) dedi: "Men mo'minlarga o'z nafslaridan avloroqman. Kim o'lib mol qoldirsa, moli asaba mavolisiga (qarindoshlariga); kim oila yoki muhtoj (qarz) qoldirsa, men uning valiysiman, mening huzurimga chaqirilsin (men uning ishini ado etaman)." (kall: oila ma'nosida.)
حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ رَوْحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا، فَمَا تَرَكَتِ الْفَرَائِضُ فَلأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ ".
Ibn Abbos Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Faroizni ahliga yetkazinglar, faroizdan qolgani esa eng yaqin erkak kishigadir."
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَكُمْ إِدْرِيسُ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، {وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ} {وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ} قَالَ كَانَ الْمُهَاجِرُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَرِثُ الأَنْصَارِيُّ الْمُهَاجِرِيَّ دُونَ ذَوِي رَحِمِهِ لِلأُخُوَّةِ الَّتِي آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمْ فَلَمَّا نَزَلَتْ {جَعَلْنَا مَوَالِيَ} قَالَ نَسَخَتْهَا {وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ}
Ibn Abbos ("Va har biri uchun mavolilar (vorislar) qildik" va "qasamlaringiz bog'lagan kishilar" oyati haqida) aytdi: "Muhojirlar Madinaga kelganida, ansoriy muhojirni — Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) ular orasida o'rnatgan birodarlik sababli — uning qarindoshlaridan tashqari (ularning o'rniga) meros olar edi. «Mavolilar qildik» oyati nozil bo'lganda, uni «Qasamlaringiz bog'lagan kishilar» nasx qildi."
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَجُلاً، لاَعَنَ امْرَأَتَهُ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَانْتَفَى مِنْ وَلَدِهَا فَفَرَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا، وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ.
Ibn Umar (roziyallahu anhumo) (rivoyat qildi): Bir kishi Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) zamonida xotini bilan li'an qildi (la'natlashib aybladi) va uning farzandidan tondi (o'zimniki emas dedi). Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) ikkovini ajratdi, farzandni ayolga (nisbat qilib) qo'shdi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي، فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ. فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ ابْنُ أَخِي عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ. فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ. فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ. فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ". ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ " احْتَجِبِي مِنْهُ ". لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ.
Oisha (roziyallahu anho) aytdi: Utba o'z ukasi Sa'dga: "Zam'aning cho'risining o'g'li mendan (mening o'g'lim), uni o'zingga olib qo'y" deb vasiyat qilgan edi. Fath (Makka) yili Sa'd uni oldi va: "Bu — jiyanim, akam menga u haqda vasiyat qilgan" dedi. Abd ibn Zam'a turib: "Bu — mening ukam, otam cho'risining o'g'li, uning to'shagida tug'ilgan" dedi. Ikkovi Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga (bahslashib) keldilar. Sa'd: "Ey Rasulullah, bu — jiyanim, akam menga u haqda vasiyat qilgan" dedi. Abd ibn Zam'a: "Bu — mening ukam, otam cho'risining o'g'li, uning to'shagida tug'ilgan" dedi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "U senga (tegishli), ey Abd ibn Zam'a. Farzand to'shak (egasi)ga (tegishli), zinokorga esa tosh (mahrumlik)." Keyin Savda bint Zam'aga: "Undan parda tut (hijoblan)" dedi — uning Utbaga o'xshashligini ko'rgani uchun. U Allahga yo'liqquncha (vafotigacha) uni (Savdani) ko'rmadi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْوَلَدُ لِصَاحِبِ الْفِرَاشِ ".
Abu Hurayra Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Farzand to'shak egasiga (tegishlidir)."
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اشْتَرَيْتُ بَرِيرَةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اشْتَرِيهَا، فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ". وَأُهْدِيَ لَهَا شَاةٌ فَقَالَ " هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ، وَلَنَا هَدِيَّةٌ ". قَالَ الْحَكَمُ وَكَانَ زَوْجُهَا حُرًّا، وَقَوْلُ الْحَكَمِ مُرْسَلٌ. وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رَأَيْتُهُ عَبْدًا.
Oisha aytdi: "Barirani sotib oldim, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): «Uni sotib ol, chunki valo ozod qilgan kishigadir» dedi. Unga (Bariraga) bir qo'y hadya qilindi. Dedi: «U unga sadaqa, bizga esa hadya»." Hakam: "Uning eri ozod (hur) edi" dedi — Hakamning so'zi mursal. Ibn Abbos: "Men uni qul (deb) ko'rdim" dedi.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
Ibn Umar Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): Dedi: "Albatta valo faqat ozod qilgan kishigadir."
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ هُزَيْلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّ أَهْلَ الإِسْلاَمِ لا يُسَيِّبُونَ، وَإِنَّ أَهْلَ الْجَاهِلِيَّةِ كَانُوا يُسَيِّبُونَ.
Abdulloh (ibn Mas'ud) aytdi: "Albatta Islom ahli (hayvonni butlarga atab) sayiba qilmaydi (qo'yib yubormaydi), johiliyat ahli esa sayiba qilardilar."
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ اشْتَرَتْ بَرِيرَةَ، لِتُعْتِقَهَا، وَاشْتَرَطَ أَهْلُهَا وَلاَءَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي اشْتَرَيْتُ بَرِيرَةَ لأُعْتِقَهَا، وَإِنَّ أَهْلَهَا يَشْتَرِطُونَ وَلاَءَهَا. فَقَالَ " أَعْتِقِيهَا فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". أَوْ قَالَ " أَعْطَى الثَّمَنَ ". قَالَ فَاشْتَرَتْهَا فَأَعْتَقَتْهَا. قَالَ وَخُيِّرَتْ فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا وَقَالَتْ لَوْ أُعْطِيتُ كَذَا وَكَذَا مَا كُنْتُ مَعَهُ. قَالَ الأَسْوَدُ وَكَانَ زَوْجُهَا حُرًّا. قَوْلُ الأَسْوَدِ مُنْقَطِعٌ، وَقَوْلُ ابْنِ عَبَّاسٍ رَأَيْتُهُ عَبْدًا. أَصَحُّ.
Asvad (rivoyat qildi): Oisha (roziyallahu anho) Barirani — uni ozod qilish uchun — sotib oldi, egalari uning valosini shart qildilar. U: "Ey Rasulullah, men Barirani uni ozod qilish uchun sotib oldim, egalari uning valosini shart qilayaptilar" dedi. Dedi: "Uni ozod qil, chunki valo faqat ozod qilgan kishigadir" — yoki: "narxni bergan (kishigadir)." Keyin u uni sotib oldi va ozod qildi. Unga (Bariraga eri bilan qolish yoki ajralish) ixtiyori berildi, u o'zini (ajralishni) tanladi va: "Agar menga falon-falon (mol) berilsa ham, u bilan bo'lmas edim" dedi. Asvad: "Uning eri ozod (hur) edi" dedi — Asvadning so'zi munqati' (uzilgan); Ibn Abbosning «men uni qul deb ko'rdim» degan so'zi sahihroqdir.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه مَا عِنْدَنَا كِتَابٌ نَقْرَؤُهُ إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ، غَيْرَ هَذِهِ الصَّحِيفَةِ. قَالَ فَأَخْرَجَهَا فَإِذَا فِيهَا أَشْيَاءُ مِنَ الْجِرَاحَاتِ وَأَسْنَانِ الإِبِلِ. قَالَ وَفِيهَا الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مَا بَيْنَ عَيْرٍ إِلَى ثَوْرٍ، فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا، أَوْ آوَى مُحْدِثًا، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ، وَمَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ، وَذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ، يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ.
Ali (roziyallahu anhu) aytdi: "Bizda o'qiydigan kitob — Allahning Kitobidan va mana shu sahifadan boshqa narsa yo'q." (Sahifani) chiqardi, unda jarohatlar va tuyalar (diyasi) yoshlari haqida narsalar bor edi. Unda: "Madina — Ayr (tog'i) bilan Savr orasida haramdir. Kim unda biror hadas (bid'at/jinoyat) qilsa yoki hadas qiluvchini panoh bersa, unga Allah, farishtalar va barcha odamlarning la'nati bo'lsin; qiyomat kunida undan na sarf (farz amal), na adl (nafl amal) qabul qilinmaydi. Kim ozod qiluvchilarining iznsiz bir qavmni (valo) tutsa, unga Allah, farishtalar va barcha odamlarning la'nati bo'lsin; qiyomat kunida undan na sarf, na adl qabul qilinmaydi. Musulmonlarning zimmasi (omon-amoni) birdir, uni ularning eng pasti (oddiysi) ham (kafolatlab) yuradi. Kim bir musulmonning omonini buzsa, unga Allah, farishtalar va barcha odamlarning la'nati bo'lsin; qiyomat kunida undan na sarf, na adl qabul qilinmaydi."
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَعَنْ هِبَتِهِ.
Ibn Umar (roziyallahu anhumo) aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) valoni sotishdan va uni hadya qilishdan qaytardi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ جَارِيَةً تُعْتِقُهَا فَقَالَ أَهْلُهَا نَبِيعُكِهَا عَلَى أَنَّ وَلاَءَهَا لَنَا. فَذَكَرَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ يَمْنَعُكِ ذَلِكِ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
Ibn Umar (rivoyat qildi): Mo'minlar onasi Oisha bir cho'rini — uni ozod qilish uchun — sotib olmoqchi bo'ldi. Egalari: "Uni senga, valosi bizga bo'lishi sharti bilan sotamiz" dedilar. (Oisha) buni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga zikr qildi. Dedi: "Bu seni man qilmasin, chunki valo faqat ozod qilgan kishigadir."
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اشْتَرَيْتُ بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطَ أَهْلُهَا وَلاَءَهَا، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَعْتِقِيهَا فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْطَى الْوَرِقَ ". قَالَتْ فَأَعْتَقْتُهَا ـ قَالَتْ ـ فَدَعَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَيَّرَهَا مِنْ زَوْجِهَا فَقَالَتْ لَوْ أَعْطَانِي كَذَا وَكَذَا مَا بِتُّ عِنْدَهُ. فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا.
Oisha (roziyallahu anho) aytdi: "Barirani sotib oldim, egalari valosini shart qildi. Buni Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga zikr qildim. Dedi: «Uni ozod qil, chunki valo kumush (narx)ni bergan kishigadir»." U: "Uni ozod qildim. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) uni chaqirdi, eri (bilan qolish-ajralish)dan ixtiyor berdi. U: «Agar u menga falon-falon (mol) bersa ham, uning yonida tunamas edim» dedi. U o'zini tanladi (ajraldi)."
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَرَادَتْ عَائِشَةُ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ فَقَالَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُمْ يَشْتَرِطُونَ الْوَلاَءَ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اشْتَرِيهَا، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
Ibn Umar (roziyallahu anhumo) aytdi: Oisha Barirani sotib olmoqchi bo'ldi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga: "Ular valosini shart qilayaptilar" dedi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Uni sotib ol, chunki valo faqat ozod qilgan kishigadir" dedi.