حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " قَالَ فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ مِرَارٍ . قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَابُوا وَخَسِرُوا مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْمُسْبِلُ وَالْمَنَّانُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ " .
Abu Zarr Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): U: "Uch (toifa)ki, qiyomat kuni Allah ular bilan gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi, ularni poklamaidi, ularga alamli azob bor" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) buni uch marta o'qidi. Abu Zarr: "Ular noumid bo'ldi va ziyon ko'rdi; ular kim, ey Rasulullah?" dedi. U: "Musbil (izorini/kiyimini takabburlik bilan tovondan pastga osiltiruvchi), minnatchi (bergan narsasini minnat qiluvchi) va molini yolg'on qasam bilan revojlantiruvchi (sotuvchi)dir" dedi.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الأَعْمَشُ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُسْهِرٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْمَنَّانُ الَّذِي لاَ يُعْطِي شَيْئًا إِلاَّ مَنَّهُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْفَاجِرِ وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ " .
Abu Zarr Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): U: "Uch (toifa)ki, qiyomat kuni Allah ular bilan gaplashmaydi: minnatchi — biror narsa bersa faqat minnat qilib (beradigan); molini fojir (yolg'on) qasam bilan revojlantiruvchi; va izorini (takabburlik bilan) osiltiruvchi" dedi.
وَحَدَّثَنِيهِ بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " .
Sulaymon (A'mash) shu sanad bilan (rivoyat qildi) va: "Uch (toifa)ki, Allah ular bilan gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi, ularni poklamaidi, ularga alamli azob bor" dedi.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ - قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ - وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ شَيْخٌ زَانٍ وَمَلِكٌ كَذَّابٌ وَعَائِلٌ مُسْتَكْبِرٌ " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Uch (toifa)ki, qiyomat kuni Allah ular bilan gaplashmaydi, ularni poklamaidi — Abu Muoviya: ‹va ularga nazar solmaydi› dedi — va ularga alamli azob bor: zinokor qariya, yolg'onchi podshoh va takabbur kambag'al" dedi.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - وَهَذَا حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ عَلَى فَضْلِ مَاءٍ بِالْفَلاَةِ يَمْنَعُهُ مِنِ ابْنِ السَّبِيلِ وَرَجُلٌ بَايَعَ رَجُلاً بِسِلْعَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَحَلَفَ لَهُ بِاللَّهِ لأَخَذَهَا بِكَذَا وَكَذَا فَصَدَّقَهُ وَهُوَ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا لاَ يُبَايِعُهُ إِلاَّ لِدُنْيَا فَإِنْ أَعْطَاهُ مِنْهَا وَفَى وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ مِنْهَا لَمْ يَفِ " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Uch (toifa)ki, qiyomat kuni Allah ular bilan gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi, ularni poklamaidi, ularga alamli azob bor: cho'lda ortiqcha suvi bo'lib, uni yo'lovchidan man qiluvchi kishi; bir kishiga asrdan keyin bir mato sotib, unga — ‹uni shunchaga oldim› deb — Allah nomi bilan yolg'on qasam ichgan, (xaridor) uni rost deb (ishongan), holbuki u shunday emas; va imomga — faqat dunyosi uchun — bay'at qilgan kishi: agar (imom) undan (dunyo) bersa, vafo qiladi, bermasa, vafo qilmaydi" dedi.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْثَرٌ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ " وَرَجُلٌ سَاوَمَ رَجُلاً بِسِلْعَةٍ " .
A'mash shu sanad bilan shu mislini (rivoyat qildi) — faqat Jarir hadisida: "...va bir kishi (boshqa) bir kishi bilan bir matoda savdolashib (narx kelishib)" (deyildi).
وَحَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - قَالَ أُرَاهُ مَرْفُوعًا - قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ بَعْدَ صَلاَةِ الْعَصْرِ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ فَاقْتَطَعَهُ " . وَبَاقِي حَدِيثِهِ نَحْوُ حَدِيثِ الأَعْمَشِ .
Abu Hurayra (marfu' deb o'ylayman) aytdi: "Uch (toifa)ki, Allah ular bilan gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi, ularga alamli azob bor: asr namozidan keyin bir musulmonning moli ustiga qasam ichib, uni (nohaq) kesib olgan kishi..." — uning hadisining qolgani A'mash hadisi kabidir.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنَ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ شَرِبَ سَمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا وَمَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَرَدَّى فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kim o'zini bir temir (asbob) bilan o'ldirsa, uning temiri qo'lida bo'lib, uni jahannam o'tida — abadiy, mangu unda — qorniga sanchib turadi; kim zahar ichib o'zini o'ldirsa, u uni jahannam o'tida — abadiy, mangu unda — yutib turadi; kim tog'dan o'zini tashlab o'ldirsa, u jahannam o'tida — abadiy, mangu unda — o'zini tashlab turadi" dedi.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، ح وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، كُلُّهُمْ بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ . وَفِي رِوَايَةِ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ ذَكْوَانَ .
(Yuqoridagi sanadlar) shu mislini (rivoyat qildilar). Shu'baning Sulaymondan rivoyatida: "Men Zakvonni eshitdim" (deyildi).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمِ بْنِ أَبِي سَلاَّمٍ الدِّمَشْقِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ أَبَا قِلاَبَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ ثَابِتَ بْنَ الضَّحَّاكِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَحْتَ الشَّجَرَةِ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ بِمِلَّةٍ غَيْرِ الإِسْلاَمِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَيْسَ عَلَى رَجُلٍ نَذْرٌ فِي شَىْءٍ لاَ يَمْلِكُهُ " .
Sobit ibn al-Zahhok (rivoyat qildi): U Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga daraxt ostida bay'at qildi va Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kim Islomdan o'zga bir millat (din) bilan yolg'ondan qasam ichsa, u o'zi aytgandek (bo'lib qoladi, ya'ni o'sha kufrli bo'lib); kim o'zini bir narsa bilan o'ldirsa, qiyomat kuni o'sha (narsa) bilan azoblanadi; va kishi o'zi egalik qilmaydigan bir narsada nazr (qilishi) lozim emas" dedi.
حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَيْسَ عَلَى رَجُلٍ نَذْرٌ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ وَلَعْنُ الْمُؤْمِنِ كَقَتْلِهِ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنِ ادَّعَى دَعْوَى كَاذِبَةً لِيَتَكَثَّرَ بِهَا لَمْ يَزِدْهُ اللَّهُ إِلاَّ قِلَّةً وَمَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ فَاجِرَةٍ " .
Sobit ibn al-Zahhok Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi): U: "Kishiga o'zi egalik qilmaydigan narsada nazr (qilishi) lozim emas; mo'minni la'natlash — uni o'ldirish kabidir; kim dunyoda o'zini bir narsa bilan o'ldirsa, qiyomat kuni o'sha (narsa) bilan azoblanadi; kim — (mol-mansab bilan) ko'paytirishni istab — yolg'on da'vo qilsa, Allah unga faqat kamlik ziyoda qiladi; va kim yolg'on (sabr) qasami ichsa (gunohga botadi)" dedi.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الأَنْصَارِيِّ، ح
Sobit ibn al-Zahhok al-Ansoriy Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan (rivoyat qildi).
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، - قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالإِسْلاَمِ " هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ " فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالاً شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا " إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ " فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالاً شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِلَى النَّارِ " فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنَ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ فَقَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ " . ثُمَّ أَمَرَ بِلاَلاً فَنَادَى فِي النَّاسِ " إِنَّهُ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلاَّ ن��فْسٌ مُسْلِمَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ " .
Abu Hurayra aytdi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan Hunaynda hozir bo'ldik. U Islom bilan ataluvchi (musulmonman degan) bir kishi haqida: "Bu — do'zax ahlidan" dedi. Jang(ga) hozir bo'lganimizda, u kishi qattiq jang qildi va unga jarohat yetdi. "Ey Rasulullah, sen hozirgina ‹u do'zax ahlidan› deganing kishi — bugun qattiq jang qildi va o'ldi" deyildi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam): "Do'zaxga (boradi)" dedi. Ba'zi musulmonlar deyarli shubhaga tushdi. Ular shu holda turganida, birdan: "U o'lgan emas, lekin unda qattiq jarohat bor" deyildi. Kecha bo'lganida, u jarohatga sabr qila olmadi va o'zini o'ldirdi. Bu Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga xabar berildi. U: "Allahu akbar; guvohlik beramanki, men Allahning bandasi va Rasuliman" dedi. Keyin Bilolga buyurdi, u odamlarga nido qildi: "Albatta jannatga faqat musulmon jon kiradi; va albatta Allah bu diynni fojir (gunohkor) kishi bilan ham quvvatlaydi".
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ - حَىٌّ مِنَ الْعَرَبِ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا . فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ لاَ يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلاَّ اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلاَنٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ " . فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا . قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ - قَالَ - فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ . قَالَ " وَمَا ذَاكَ " . قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ " .
Sahl ibn Sa'd al-Soidiy (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) va mushriklar uchrashdi va jang qildilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) o'z lashkariga, boshqalar o'z lashkarlariga qaytganida, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning ashoblari ichida bir kishi (bor edi)ki, ularning (dushmandan) ajrab qolgan hech birini qoldirmas, uni ta'qib qilib qilichi bilan urar edi. Ular: "Bugun bizdan hech kim falon (kishi) (jang)ni kifoya qilgandek kifoya qilmadi" dedilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Ogoh bo'linglar, u — do'zax ahlidan" dedi. Qavmdan bir kishi: "Men unga abadiy hamroh (kuzatuvchi)man" dedi. U u bilan chiqdi; (u kishi) qachon to'xtasa, u ham to'xtar, tezlasa, u ham tezlar edi. U kishi qattiq jarohat oldi va o'limni shoshiltirdi: qilichining damini yerga, uchini ko'kragining ikki o'rtasiga qo'ydi, keyin qilichi ustiga (o'zini) tashlab, o'zini o'ldirdi. U kishi (kuzatuvchi) Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga chiqib: "Guvohlik beramanki, sen Allahning Rasulisan" dedi. U: "U nima (gap)?" dedi. U: "Sen hozirgina ‹u do'zax ahlidan› degan kishi — odamlar buni katta (g'aroyib) sanadi, men: ‹Men sizlarga u haqida (xabar olib kelaman)man› dedim va uni izlab chiqdim, to u qattiq jarohat olib, o'limni shoshiltirguncha: qilichining damini yerga, uchini ko'kragining ikki o'rtasiga qo'ydi, keyin uning ustiga (o'zini) tashlab, o'zini o'ldirdi" dedi. Shunda Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Albatta kishi — odamlar ko'ziga ko'rinishda jannat ahli amalini qiladi, holbuki u do'zax ahlidan; va albatta kishi — odamlar ko'ziga ko'rinishda do'zax ahli amalini qiladi, holbuki u jannat ahlidan" dedi.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ، - وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ - حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ، يَقُولُ " إِنَّ رَجُلاً مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قَرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَإِ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ . قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ " . ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَسْجِدِ .
Hasan aytdi: Sizdan oldin o'tganlardan bir kishida bir yara (chiqdi); u kishini ozorlaganida, u o'z sadog'idan bir o'q olib, uni (yarani) teshdi, qon to'xtamadi, hatto o'lib ketdi. Robbingiz: "Men unga jannatni harom qildim" dedi. Keyin (Hasan) qo'lini masjidga cho'zdi va: "Ha, vallahi, menga bu hadisni Jundab Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan mana shu masjidda aytib berdi" dedi.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ الْحَسَنَ، يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ، فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ " . فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Jundab ibn Abdulloh al-Bajaliy bizga mana shu masjidda (rivoyat qilib) aytdi — biz unutmadik va Jundab Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga yolg'on aytgan bo'lishidan qo'rqmaymiz — Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Sizdan oldin o'tganlardan bir kishida xuroj (yara) chiqdi..." dedi — keyin shu kabini zikr qildi.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا فُلاَنٌ شَهِيدٌ فُلاَنٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلاَنٌ شَهِيدٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَلاَّ إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ إِنَّهُ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلاَّ الْمُؤْمِنُونَ " . قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ " أَلاَ إِنَّهُ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلاَّ الْمُؤْمِنُونَ " .
Umar ibn al-Xattob aytdi: Xaybar kuni bo'lganida, Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning sahobalaridan bir necha kishi kelib: "Falon — shahid, falon — shahid" dedi, to bir kishi yanidan o'tib: "Falon — shahid" deyishguncha. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Yo'q, men uni do'zaxda — o'zi g'ulul (xiyonat) qilgan bir burda — yoki: abo (chopon) — (sababli) — ko'rdim" dedi. Keyin Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Ey Ibn al-Xattob, borib, odamlarga: ‹Albatta jannatga faqat mo'minlar kiradi› deb nido qil" dedi. Men chiqib: "Ogoh bo'linglar, albatta jannatga faqat mo'minlar kiradi" deb nido qildim.
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ، مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلاَ وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامٍ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِيَ قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَلاَّ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنَ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ " . قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ . فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ " .
Abu Hurayra aytdi: Biz Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) bilan Xaybarga chiqdik; Allah bizga (g'alaba) ato etdi. Biz oltin ham, kumush ham g'animat olmadik — mato, taom va kiyimlarni g'animat oldik. Keyin vodiyga (ketdik); Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan birga uning bir quli (bor edi) — uni unga Juzomdan Rifoa ibn Zayd — Banu al-Dubaybdan — degan kishi hadya qilgan edi. Vodiyga tushganimizda, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning quli o'z egar-yukini yechib turgan edi, birdan unga bir o'q otildi, unda uning o'limi bo'ldi. Biz: "Unga shahodat muborak bo'lsin, ey Rasulullah" dedik. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Yo'q, Muhammadning joni qo'lida bo'lgan Zot ila qasamki, albatta u Xaybar kuni g'animatlardan olgan — taqsim qilinmagan — bir chopon unga o'libdek (do'zax) o'ti bo'lib yonadi" dedi. Odamlar (buni eshitib) sarosima bo'ldi. Bir kishi bir — yoki ikki — poyabzal tasmasi bilan kelib: "Ey Rasulullah, men buni Xaybar kuni olgan edim" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Do'zaxdan bir tasma — yoki: do'zaxdan ikki tasma" dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنَعَةٍ - قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ - فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ . فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ "
Jobir (rivoyat qildi): Tufayl ibn Amr al-Davsiy Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga kelib: "Ey Rasulullah, mustahkam qal'a va himoya (joy)ga (o'tishni) istaysanmi?" dedi — bu johiliyatda Davs(qabilasi)ga tegishli qal'a edi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) — Allah ansor uchun zaxiralab qo'ygan (sharaf) tufayli — buni rad etdi. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) Madinaga hijrat qilganida, Tufayl ibn Amr ham unga (Madinaga) hijrat qildi va u bilan qavmidan bir kishi ham hijrat qildi. Ular Madina(havosi)ni yoqtirmadilar; u kasal bo'lib qoldi va sabrsizlandi. O'z o'qlaridan keng paykonlarini olib, ular bilan barmoq bo'g'inlarini kesdi, qo'llaridan qon otilib ketdi, hatto o'lib ketdi. Tufayl ibn Amr uni tushida ko'rdi — uni chiroyli ko'rinishda, lekin qo'llarini yashirgan holda ko'rdi. Unga: "Robbing seni qanday qildi?" dedi. U: "Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam)ga hijrat qilganim tufayli menga mag'firat qildi" dedi. U: "Senga nima bo'lgan — qo'llaringni yashirgan ko'ryapman?" dedi. U: "Menga: ‹Biz sen buzgan(joy)ingni hech qachon tuzatmaymiz› deyildi" dedi. Tufayl buni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga hikoya qildi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Allahumma, uning qo'llariga ham mag'firat qil" dedi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنَ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنَ الْحَرِيرِ فَلاَ تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ - قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ وَقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ - مِنْ إِيمَانٍ إِلاَّ قَبَضَتْهُ " .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Albatta Allah Yamandan ipakdan ham yumshoq bir shamol yuboradi; u qalbida (Abu Alqama: bir don miqdoricha; Abdulaziz: zarra miqdoricha) iymon bo'lgan hech kimni qoldirmasdan — uni (jonini) qabz qiladi" dedi.