كتاب الإيمان
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، ح وَحَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ وَحَّدَ اللَّهَ " ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ .
Abu Molik otasidan (rivoyat qildi): U Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ni: "Kim Allahni yagona (deb) bilsa..." deganini eshitdi — keyin shu misli (yuqoridagi)ni zikr qildi.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَمِّ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ " . فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا وَاللَّهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ " . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ} . وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ}.
Sa'id ibn al-Musayyab otasidan aytdi: Abu Tolibga vafot yaqinlashganida, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) uning oldiga keldi va uning yanida Abu Jahl va Abdulloh ibn Abu Umayya ibn al-Mug'irani topdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Ey amaki, «la ilaha illallah» de — bir kalima(ki) men u bilan senga Allah huzurida guvohlik beraman" dedi. Abu Jahl va Abdulloh ibn Abu Umayya: "Ey Abu Tolib, Abdulmuttalib millatidan yuz o'girasanmi?" dedilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) uni (kalimani) unga taklif qilaverdi va o'sha gapini takror qildi, to Abu Tolib ularga aytgan oxirgi so'zi: "U — Abdulmuttalib millati uzra(dir)" degangacha — va «la ilaha illallah» deyishdan bosh tortdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Ogoh bo'l, vallahi, sen haqingda (istig'for) qaytarilmaguncha men albatta senga istig'for aytaman" dedi. Shunda Allah azza va jalla: «Nabiyga va iymon keltirganlarga — qarindoshlari bo'lsa ham — mushriklarga, ularning do'zax ahli ekanini bilgandan keyin, istig'for aytishlari yarashmas» (oyatni) nozil qildi. Va Allah taolo Abu Tolib haqida nozil qilib, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga: «Albatta sen sevgan kishingni hidoyat qila olmaysan, balki Allah xohlagan kishini hidoyat qiladi; U hidoyat topuvchilarni biluvchiroqdir» dedi.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، ح وَحَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، كِلاَهُمَا عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ صَالِحٍ انْتَهَى عِنْدَ قَوْلِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ . وَلَمْ يَذْكُرِ الآيَتَيْنِ . وَقَالَ فِي حَدِيثِهِ وَيَعُودَانِ فِي تِلْكَ الْمَقَالَةِ . وَفِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ مَكَانَ هَذِهِ الْكَلِمَةِ فَلَمْ يَزَالاَ بِهِ .
Solih va Ma'mar Zuhriydan shu sanad bilan (yuqorining) mislini (rivoyat qildilar) — faqat Solih hadisi: "...shunda Allah azza va jalla u haqida nozil qildi" so'zida tugadi va ikki oyatni zikr qilmadi; uning hadisida: "...va ikkovi o'sha gapni qaytaraverdi" dedi; Ma'mar hadisida esa bu kalima o'rniga: "...va ikkovi uni (Abu Tolibni) qo'ymaverdi" (dedi).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ كَيْسَانَ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَمِّهِ عِنْدَ الْمَوْتِ " قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . فَأَبَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ} الآيَةَ .
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) amakisiga (Abu Tolibga) o'lim paytida: "«La ilaha illallah» de — men u bilan senga qiyomat kuni guvohlik beraman" dedi. U bosh tortdi. Shunda Allah: «Albatta sen sevgan kishingni hidoyat qila olmaysan...» (oyatni) nozil qildi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ الأَشْجَعِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِعَمِّهِ " قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ لَوْلاَ أَنْ تُعَيِّرَنِي قُرَيْشٌ يَقُولُونَ إِنَّمَا حَمَلَهُ عَلَى ذَلِكَ الْجَزَعُ لأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ}
Abu Hurayra aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) amakisiga: "«La ilaha illallah» de — men u bilan senga qiyomat kuni guvohlik beraman" dedi. U: "Agar Quraysh meni ayblab: ‹Uni bunga faqat (o'lim) qo'rquvi undadi› deyishidan (qo'rqmaganimda), albatta men u bilan ko'zingni quvontirar edim (aytar edim)" dedi. Shunda Allah: «Albatta sen sevgan kishingni hidoyat qila olmaysan, balki Allah xohlagan kishini hidoyat qiladi» (oyatni) nozil qildi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، كِلاَهُمَا عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، - عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ حُمْرَانَ، عَنْ عُثْمَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ " .
Usmon (roziyallahu anhu) aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kim — «la ilaha illallah» (haq) ekanini bilgan holda — o'lsa, jannatga kiradi" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنِ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ حُمْرَانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ مِثْلَهُ سَوَاءً .
Hamron, Usmondan, u Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan — xuddi shu mislini (yuqoridagi)ni eshitdi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ بْنِ أَبِي النَّضْرِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ - قَالَ - فَنَفِدَتْ أَزْوَادُ الْقَوْمِ قَالَ حَتَّى هَمَّ بِنَحْرِ بَعْضِ حَمَائِلِهِمْ - قَالَ - فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ جَمَعْتَ مَا بَقِيَ مِنْ أَزْوَادِ الْقَوْمِ فَدَعَوْتَ اللَّهَ عَلَيْهَا . قَالَ فَفَعَلَ - قَالَ - فَجَاءَ ذُو الْبُرِّ بِبُرِّهِ وَذُو التَّمْرِ بِتَمْرِهِ - قَالَ وَقَالَ مُجَاهِدٌ وَذُو النَّوَاةِ بِنَوَاهُ - قُلْتُ وَمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ بِالنَّوَى قَالَ كَانُوا يَمُصُّونَهُ وَيَشْرَبُونَ عَلَيْهِ الْمَاءَ . قَالَ فَدَعَا عَلَيْهَا - قَالَ - حَتَّى مَلأَ الْقَوْمُ أَزْوِدَتَهُمْ - قَالَ - فَقَالَ عِنْدَ ذَلِكَ " أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لاَ يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فِيهِمَا إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ " .
Abu Hurayra aytdi: Biz Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) bilan bir safarda edik, qavmning oziq-ovqati tugab qoldi, hatto (u) ba'zi ulovlarini so'yishni qaratdi (mo'ljalladi). Umar: "Ey Rasulullah, koshki qavmning qolgan oziq-ovqatini jamlab, unga Allahni (barakaga) chaqirsang" dedi. (Nabiy shunday) qildi. Bug'doy egasi bug'doyini, xurmo egasi xurmosini keltirdi — Mujohid: "danak egasi danagini (keltirdi)" dedi. Men: "Danakni nima qilar edilar?" dedim. U: "Ular uni so'rar va ustiga suv ichar edilar" dedi. (Nabiy) unga (barakaga) du'o qildi, hatto qavm o'z oziq-ovqat (idishlari)ni to'ldirdi. O'sha paytda u: "Guvohlik beramanki, la ilaha illallah va men Allahning Rasuliman; bu ikkovi bilan — ularda shubha qilmagan holda — Allahga yo'liqgan banda jannatga kirmay qolmaydi" dedi.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، - قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، - شَكَّ الأَعْمَشُ - قَالَ لَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " افْعَلُوا " . قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ فَعَلْتَ قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنِ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ لَهُمْ عَلَيْهَا بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ " . قَالَ فَدَعَا بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَا بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ - قَالَ - فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ ذُرَةٍ - قَالَ - وَيَجِيءُ الآخَرُ بَكَفِّ تَمْرٍ - قَالَ - وَيَجِيءُ الآخَرُ بِكِسْرَةٍ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطَعِ مِنْ ذَلِكَ شَىْءٌ يَسِيرٌ - قَالَ - فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ " خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ " . قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا فِي الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلاَّ مَلأُوهُ - قَالَ - فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضِلَتْ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لاَ يَلْقَى اللَّهَ بِهِمَا عَبْدٌ غَيْرَ شَاكٍّ فَيُحْجَبَ عَنِ الْجَنَّةِ " .
Abu Hurayra — yoki Abu Sa'id (A'mash shak qildi) — aytdi: Tabuk g'azoti bo'lganida, odamlarga ochlik yetdi. Ular: "Ey Rasulullah, koshki bizga izn bersang-da, suv tashuvchi tuyalarimizni so'ysak — yesak va (yog'idan) moylansak" dedilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Qilinglar" dedi. Umar kelib: "Ey Rasulullah, agar (shunday) qilsang, ulovlar kamayadi; balki ularni qolgan oziq-ovqatlari bilan chaqir, keyin Allahni unga baraka berishga du'o qil — shoyad Allah unda (baraka) qilsa" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Ha" dedi. Bir charm dasturxon so'rab, uni yoydi, keyin ularning qolgan oziq-ovqatlarini so'radi. Bir kishi bir kaft makka(joxori) bilan, boshqasi bir kaft xurmo bilan, yana boshqasi bir bo'lak (non) bilan kela boshladi, to dasturxon ustida shundan oz (narsa) yig'ilguncha. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) unga barakaga du'o qildi, keyin: "Idishlaringizga oling" dedi. Ular o'z idishlariga oldilar, hatto lashkarda to'ldirmagan biror idish qoldirmadilar. Ular to'yguncha yedilar va (yana) bir oz ortdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Guvohlik beramanki, la ilaha illallah va men Allahning Rasuliman; bu ikkovi bilan — shubha qilmagan holda — Allahga yo'liqgan banda jannatdan to'silmaydi" dedi.
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ - عَنِ ابْنِ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ، حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَىِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ " .
Ubada ibn Somit aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Kim: ‹Guvohlik beramanki, la ilaha illallah — yagona, Unga sherik yo'q — va Muhammad Uning bandasi va Rasuli; va Iso — Allahning bandasi, cho'risining o'g'li, Maryamga tashlagan kalimasi va Undan (bo'lgan) ruh; va jannat haq, do'zax haq› desa — Allah uni jannatning sakkiz eshigidan qaysisini xohlasa, (o'shadan) kiritadi" dedi.
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنْ عَمَلٍ " . وَلَمْ يَذْكُرْ " مِنْ أَىِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ " .
Umayr ibn Honi (yuqoridagi) sanad bilan shu mislini (rivoyat qildi) — faqat u: "Allah uni — qilgan amaliga qarab — jannatga kiritadi" dedi va: "jannatning sakkiz eshigidan qaysisini xohlasa" (so'zini) zikr qilmadi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنِ الصُّنَابِحِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلاً لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنِ اسْتُشْهِدْتُ لأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنِ اسْتَطَعْتُ لأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلاَّ حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلاَّ حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ شَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ " .
Sunabihiy aytdi: Men Ubada ibn Somitning oldiga — u o'lim (to'shagi)da ekan — kirdim va yig'ladi. U: "Sabr (sekin), nega yig'layapsan? Vallahi, agar (mendan) guvohlik so'ralsa, albatta senga (yaxshilik bilan) guvohlik beraman; agar shafoat qilishga qo'yilsam, albatta senga shafoat qilaman; agar qodir bo'lsam, albatta senga foyda beraman" dedi. Keyin: "Vallahi, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)dan eshitgan — sizlarga unda xayr bo'lgan — biror hadis yo'qki, men uni sizlarga aytmagan bo'lsam — faqat bittasi(dan boshqa); va men uni bugun sizlarga aytaman, chunki jonim (o'lim bilan) o'rab olindi. Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni: ‹Kim la ilaha illallah va Muhammad Allahning Rasuli ekaniga guvohlik bersa, Allah unga do'zaxni harom qildi› deganini eshitdim" dedi.
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلاَّ مُؤْخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ " يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ " يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . ثُمَّ سَارَ سَاعَةَ ثُمَّ قَالَ " يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . قَالَ " هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا " . ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ " يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . قَالَ " هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " أَنْ لاَ يُعَذِّبَهُمْ " .
Muoz ibn Jabal aytdi: Men Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ning orqasida (ulovda) edim — men bilan uning orasida faqat egar(ning orqa qoshi) bor edi. U: "Ey Muoz ibn Jabal" dedi. Men: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedim. Keyin bir soat yurdi, keyin: "Ey Muoz ibn Jabal" dedi. Men: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedim. Keyin bir soat yurdi, keyin: "Ey Muoz ibn Jabal" dedi. Men: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedim. U: "Allahning bandalar ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?" dedi. Men: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedim. U: "Allahning bandalar ustidagi haqi — ular Unga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir" dedi. Keyin bir soat yurdi, keyin: "Ey Muoz ibn Jabal" dedi. Men: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedim. U: "Bandalar buni qilsa, ularning Allah ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?" dedi. Men: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedim. U: "Ularni azoblamasligidir" dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، سَلاَّمُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ قَالَ فَقَالَ " يَا مُعَاذُ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لاَ يُعَذِّبَ مَنْ لاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ " لاَ تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا " .
Muoz ibn Jabal aytdi: Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning orqasida — Ufayr deyiladigan bir eshakda — (mindirilgan holda) edim. U: "Ey Muoz, Allahning bandalar ustidagi haqi nima va bandalarning Allah ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?" dedi. Men: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedim. U: "Allahning bandalar ustidagi haqi — ular Allahga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir; bandalarning Allah azza va jalla ustidagi haqi — U Unga hech narsani sherik qilmaydigan kishini azoblamasligidir" dedi. Men: "Ey Rasulullah, odamlarni suyunchilamaymanmi?" dedim. U: "Ularni suyunchilama — (amalni tashlab) suyanib qoladilar" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، وَالأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، أَنَّهُمَا سَمِعَا الأَسْوَدَ بْنَ هِلاَلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ " . قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَلاَ يُشْرَكَ بِهِ شَىْءٌ - قَالَ - أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ " . فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " أَنْ لاَ يُعَذِّبَهُمْ " .
Muoz ibn Jabal aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Ey Muoz, Allahning bandalar ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?" dedi. U: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedi. U: "Allahga ibodat qilishlari va Unga hech narsani sherik qilmasliklaridir" dedi. U: "Ular buni qilsa, ularning Uning ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?" dedi. U: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedi. U: "Ularni azoblamasligidir" dedi.
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا، يَقُولُ دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ " هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ " . نَحْوَ حَدِيثِهِمْ .
Aswad ibn Hilol aytdi: Men Muozni: "Meni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) chaqirdi, men unga javob berdim. U: ‹Allahning odamlar ustidagi haqi nima ekanini bilasanmi?›..." deganini eshitdim — ularning hadisi kabi.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ - وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ - فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَبُو هُرَيْرَةَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " مَا شَأْنُكَ " . قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلاَءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ " اذْهَبْ بِنَعْلَىَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ " فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلاَنِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ . فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلاَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ . فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَىَّ فَخَرَرْتُ لاِسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَىَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لاِسْتِي قَالَ ارْجِعْ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ . قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَخَلِّهِمْ " .
Abu Hurayra aytdi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning atrofida o'tirgan edik — biz bilan birga Abu Bakr va Umar bir necha kishi (ichida) bor edi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizning oramizdan turib (chiqib) ketdi va bizga kechikdi; biz uning bizdan (ayrilib) bir (xavf) bilan to'silishidan qo'rqdik va sarosima bo'lib turdik. Men birinchi bo'lib sarosima bo'lib, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni izlab chiqdim, to ansorning Banu Najjorga tegishli bir bog'iga kelguncha. Men uning atrofidan aylandim — unga bir eshik toparmikinman deb — lekin topmadim. Birdan bir tashqi quduqdan bog'ning ichiga kiradigan bir ariq (jadval) (bor edi). Men tulki siqilgandek (siqilib) kirdim va Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga kirdim. U: "Abu Hurayra(mi)?" dedi. Men: "Ha, ey Rasulullah" dedim. U: "Senga nima bo'ldi?" dedi. Men: "Sen bizning oramizda eding, keyin turib ketding va bizga kechikding; biz sening bizdan (ayrilib) to'silishingdan qo'rqdik va sarosima bo'ldik; men birinchi bo'lib sarosima bo'ldim, mana shu bog'ga keldim va tulki siqilgandek siqildi; mana bu odamlar mening orqamda" dedim. U: "Ey Abu Hurayra" dedi va menga o'z ikki na'l(kavush)ini berdi — "Mana shu ikki na'limni olib bor; bu bog'ning ortida kimni — la ilaha illallah(ga), qalbi unga iqror (yaqin) holda — guvohlik beradigan topsang, uni jannat bilan suyunchila" dedi. Men birinchi uchratgan(im) Umar bo'ldi. U: "Bu ikki na'l nima, ey Abu Hurayra?" dedi. Men: "Bular — Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning ikki na'li; meni ular bilan yubordi — kimni la ilaha illallah(ga), qalbi unga yaqin holda, guvohlik beradigan uchratsam, uni jannat bilan suyunchilashimga" dedim. Umar qo'li bilan ko'kragimga (ko'ksimga) urdi, men orqam bilan yiqildim va: "Qayt, ey Abu Hurayra" dedi. Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning oldiga qaytdim va yig'lab yubordim; Umar meni ta'qib qildi, birdan u izimda (orqamda) edi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) menga: "Senga nima bo'ldi, ey Abu Hurayra?" dedi. Men: "Umarni uchratdim va unga sen meni yuborgan(ish)ni xabar berdim; u ko'ksimga bir urdi, men orqam bilan yiqildim; ‹Qayt› dedi" dedim. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) unga: "Ey Umar, seni qilgan ishingga nima undadi?" dedi. U: "Ey Rasulullah, otam-onam senga fido bo'lsin, sen Abu Hurayrani ikki na'ling bilan — kimni la ilaha illallah(ga), qalbi unga yaqin holda, guvohlik beradigan uchratsa, uni jannat bilan suyunchilashi uchun — yubordingmi?" dedi. U: "Ha" dedi. U: "Bunday qilma, chunki men odamlar bunga suyanib qolishidan qo'rqaman; ularni qo'y, amal qilaversinlar" dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Bo'lmasa, ularni qo'y" dedi.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ " يَا مُعَاذُ " . قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . قَالَ " يَا مُعَاذُ " . قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . قَالَ " يَا مُعَاذُ " . قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . قَالَ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلاَّ حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ " إِذًا يَتَّكِلُوا " فَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا .
Anas ibn Molik (rivoyat qildi): Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) — Muoz ibn Jabal egarda uning orqasida (mindirilgan) — (turgan) holda: "Ey Muoz" dedi. U: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedi. U: "Ey Muoz" dedi. U: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedi. U: "Ey Muoz" dedi. U: "Labbayka, ey Rasulullah, va sa'dayka" dedi. U: "Hech bir banda yo'qki, la ilaha illallah va Muhammad Uning bandasi va Rasuli ekaniga guvohlik bersa, Allah uni do'zaxga harom qilmay (qolsa)" dedi. U: "Ey Rasulullah, buni odamlarga xabar bermaymanmi — suyunsalar?" dedi. U: "Unda (amalni tashlab) suyanib qoladilar" dedi. Muoz buni — gunohdan qo'rqib (yashirgani uchun) — o'lim paytida xabar berdi.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّىْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى - قَالَ - فَأَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكِبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ . فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ وَقَالَ " أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ " . قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ . قَالَ " لاَ يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ " . قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لاِبْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ .
Itban ibn Molik aytdi: "Ko'zimga bir narsa (ziyon) yetdi, men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga — uyimga kelib, manzilimda namoz o'qishini, men uni namozgoh qilib olishimni xohlayman deb — (odam) yubordim. Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) va Allah xohlagan ashoblari keldi, kirdi va u uyimda namoz o'qidi, ashoblari o'zaro gaplashar edilar. Keyin ular o'sha (gap)ning kattaligini va asosini Molik ibn Duxshumga nisbat berdilar; ular: ‹Koshki u (Nabiy) unga (badduo) qilsa-yu, u halok bo'lsa; koshki unga bir yomonlik yetsa› deb istadilar. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) namozni tugatdi va: ‹U la ilaha illallah va men Allahning Rasuli ekaniga guvohlik bermaydimi?› dedi. Ular: ‹U buni aytadi, lekin u (chin) qalbida emas› dedilar. U: ‹Hech kim la ilaha illallah va men Allahning Rasuli ekaniga guvohlik berib, do'zaxga kirmaydi — yoki: do'zax uni yemaydi› dedi" dedi. Anas: "Bu hadis menga yoqdi, men o'g'limga: ‹Buni yoz› dedim, u yozdi" dedi.
حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّهُ عَمِيَ فَأَرْسَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ تَعَالَ فَخُطَّ لِي مَسْجِدًا . فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَاءَ قَوْمُهُ وَنُعِتَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُمِ . ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ .
Itban ibn Molik (rivoyat qildi): U ko'r bo'lib qoldi va Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga: "Kelib, men uchun bir masjid(joy) belgilab ber" deb (odam) yubordi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) keldi, uning qavmi ham keldi va ulardan Molik ibn al-Duxshum deyiladigan bir kishi (yomonlikka) nisbat berildi... — keyin Sulaymon ibn al-Mug'ira hadisi kabi zikr qildi.