Товарни қабз қилишдан олдин сотишнинг ботиллиги

Savdo kitobi · 12 ҳадис

باب بُطْلاَنِ بَيْعِ الْمَبِيعِ قَبْلَ الْقَبْضِ ‏‏

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، وَقُتَيْبَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَحْسِبُ كُلَّ شَىْءٍ مِثْلَهُ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Абу ар-Рабиъ ал-Атакий ва Қутайба ривоят қилиб: бизга Ҳаммод Амр ибн Динордан, у Товусдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди, дедилар — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом (озиқ-овқат) сотиб олса, уни тўлиқ қабз қилмагунича (қўлга олмагунича) сотмасин». Ибн Аббос: «Мен ҳар бир нарсани унга ўхшаш (деб) ҳисоблайман» деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ، أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، - وَهُوَ الثَّوْرِيُّ - كِلاَهُمَا عَنْ عَمْرِو، بْنِ دِينَارٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ ‏.‏

Бизга Ибн Абу Умар ва Аҳмад ибн Абда ривоят қилиб: бизга Суфён ривоят қилди, дедилар; (ҳ) ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Абу Курайб ривоят қилиб: бизга Вакиъ Суфёндан — у ас-Саврий — ривоят қилди, дедилар — иккаласи Амр ибн Динордан шу иснод билан унга ўхшаш (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَقْبِضَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَحْسِبُ كُلَّ شَىْءٍ بِمَنْزِلَةِ الطَّعَامِ ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Иброҳим, Муҳаммад ибн Рофиъ ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди; Ибн Рофиъ: ривоят қилди, деди, қолган иккиси: хабар берди, деди — бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар Ибн Товусдан, у отасидан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом сотиб олса, уни қабз қилмагунича (қўлга олмагунича) сотмасин». Ибн Аббос: «Мен ҳар бир нарсани таом ўрнида (деб) ҳисоблайман» деди.

3840-ҳадисXalqaro 1526

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ал-Қаънабий ривоят қилди, бизга Молик ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: Моликка Нофиъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилганини) ўқиб бердим — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом сотиб олса, уни тўлиқ қабз қилмагунича сотмасин».

3841-ҳадисXalqaro 1527

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبْتَاعُ الطَّعَامَ فَيَبْعَثُ عَلَيْنَا مَنْ يَأْمُرُنَا بِانْتِقَالِهِ مِنَ الْمَكَانِ الَّذِي ابْتَعْنَاهُ فِيهِ إِلَى مَكَانٍ سِوَاهُ قَبْلَ أَنْ نَبِيعَهُ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: Моликка Нофиъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилганини) ўқиб бердим, у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида таом сотиб олар эдик, у бизнинг устимизга, уни сотишимиздан олдин, олган жойимиздан бошқа жойга кўчиришни буюрувчи (одам)ни юборар эди.

3842-ҳадисXalqaro 1526

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ، عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنِ اشْتَرَى طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكُنَّا نَشْتَرِي الطَّعَامَ مِنَ الرُّكْبَانِ جِزَافًا فَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَبِيعَهُ حَتَّى نَنْقُلَهُ مِنْ مَكَانِهِ ‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Али ибн Мушир Убайдуллаҳдан ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр — лафз уники — ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом сотиб олса, уни тўлиқ қабз қилмагунича сотмасин». (Ибн Умар) деди: Биз таомни от-уловлардан (карвондан) ўлчамасдан, чамалаб (жами) сотиб олар эдик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни уни ўз жойидан кўчирмагунича сотишимиздан қайтарди.

3843-ҳадисXalqaro 1527

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنِ اشْتَرَى طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ وَيَقْبِضَهُ ‏"‏ ‏.‏

менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Умар ибн Муҳаммад Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом сотиб олса, уни тўлиқ олиб, қабз қилмагунича сотмасин».

3844-ҳадисXalqaro 1526

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَقَالَ عَلِيٌّ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَقْبِضَهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Али ибн Ҳужр ривоят қилди; Яҳё: бизга Исмоил ибн Жаъфар хабар берди, деди, Али: бизга Исмоил ривоят қилди, деди — Абдуллаҳ ибн Динордан; у Ибн Умарни эшитди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом сотиб олса, уни қабз қилмагунича сотмасин».

3847-ҳадисXalqaro 1526

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ قَدْ رَأَيْتُ النَّاسَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ابْتَاعُوا الطَّعَامَ جِزَافًا يُضْرَبُونَ فِي أَنْ يَبِيعُوهُ فِي مَكَانِهِمْ وَذَلِكَ حَتَّى يُئْوُوهُ إِلَى رِحَالِهِمْ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَحَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ أَبَاهُ كَانَ يَشْتَرِي الطَّعَامَ جِزَافًا فَيَحْمِلُهُ إِلَى أَهْلِهِ ‏.‏

Ва менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан хабар берди, менга Солим ибн Абдуллаҳ хабар бердики, отаси деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида одамларни — таомни чамалаб (жами) сотиб олганларда — уни ўз жойида (қабз қилмай) сотганлари учун жазоланаётганини кўрганман; бу (жазо) уни ўз манзилларига келтиргунларига қадар (давом этар эди). Ибн Шиҳоб деди: Ва менга Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Умар ривоят қилдики, унинг отаси таомни чамалаб сотиб олиб, уни ўз аҳлига (уйига) ташар эди.

3848-ҳадисXalqaro 1528

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي، هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ اشْتَرَى طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَكْتَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Ибн Нумайр ва Абу Курайб ривоят қилиб: бизга Зайд ибн Ҳубоб аз-Заҳҳок ибн Усмондан, у Букайр ибн Абдуллаҳ ибн ал-Ашажждан, у Сулаймон ибн Ясордан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, дедилар — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Ким таом сотиб олса, уни ўлчаб олмагунича сотмасин». Абу Бакрнинг ривоятида: «Ким (таом) харид қилса...» (дейилган).

3849-ҳадисXalqaro 1528

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ، بْنُ عُثْمَانَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ لِمَرْوَانَ أَحْلَلْتَ بَيْعَ الرِّبَا ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ مَا فَعَلْتُ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَحْلَلْتَ بَيْعَ الصِّكَاكِ وَقَدْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الطَّعَامِ حَتَّى يُسْتَوْفَى ‏.‏ قَالَ فَخَطَبَ مَرْوَانُ النَّاسَ فَنَهَى عَنْ بَيْعِهَا ‏.‏ قَالَ سُلَيْمَانُ فَنَظَرْتُ إِلَى حَرَسٍ يَأْخُذُونَهَا مِنْ أَيْدِي النَّاسِ ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорис ал-Махзумий хабар берди, бизга аз-Заҳҳок ибн Усмон Букайр ибн Абдуллаҳ ибн ал-Ашажждан, у Сулаймон ибн Ясордан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, у Марвонга: «Сен рибо (судхўрлик) савдосини ҳалол қилдингми?» деди. Марвон: «Мен (унақа) қилмадим» деди. Абу Ҳурайра: «Сен сикок (қарз-тилхат варақлари) савдосини ҳалол қилдинг, ҳолбуки Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) таомни тўлиқ қабз қилинмагунча сотишдан қайтарган» деди. (Сулаймон) деди: Шунда Марвон одамларга хутба қилиб, уларни (сикокларни) сотишдан қайтарди. Сулаймон деди: Мен қоровулларни (посбонларни) уларни одамларнинг қўлларидан олаётганини кўрдим.

3850-ҳадисXalqaro 1529

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ إِذَا ابْتَعْتَ طَعَامًا فَلاَ تَبِعْهُ حَتَّى تَسْتَوْفِيَهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Равҳ хабар берди, бизга Ибн Журайж ривоят қилди, менга Абу аз-Зубайр ривоят қилдики, у Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деяётганини эшитди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Қачонки таом сотиб олсанг, уни тўлиқ қабз қилмагунича сотма» деди.