حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ . فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ " . فَقَالَ عِنْدِي يَا مُحَمَّدُ خَيْرٌ إِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ . فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ فَقَالَ " مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ " . قَالَ مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ . فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ مِنَ الْغَدِ فَقَالَ " مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ " . فَقَالَ عِنْدِي مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ " . فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنَ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ . يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى الأَرْضِ وَجْهٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ وَجْهِكَ فَقَدْ أَصْبَحَ وَجْهُكَ أَحَبَّ الْوُجُوهِ كُلِّهَا إِلَىَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ دِينٍ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ دِينِكَ فَأَصْبَحَ دِينُكَ أَحَبَّ الدِّينِ كُلِّهِ إِلَىَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ بَلَدٍ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ بَلَدِكَ فَأَصْبَحَ بَلَدُكَ أَحَبَّ الْبِلاَدِ كُلِّهَا إِلَىَّ وَإِنَّ خَيْلَكَ أَخَذَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَمَاذَا تَرَى فَبَشَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَمِرَ فَلَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ قَالَ لَهُ قَائِلٌ أَصَبَوْتَ فَقَالَ لاَ وَلَكِنِّي أَسْلَمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ وَاللَّهِ لاَ يَأْتِيكُمْ مِنَ الْيَمَامَةِ حَبَّةُ حِنْطَةٍ حَتَّى يَأْذَنَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Лайс Саид ибн Аби Саиддан ривоят қилдики, у Абу Ҳурайрани шундай деганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Нажд томон отлиқлар юборди. Улар Бану Ҳанифадан Сумома ибн Усол деган, Ямома аҳлининг саййиди бўлган бир кишини олиб келдилар. Уни масжид устунларидан бирига боғлаб қўйдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг олдига чиқиб: «Сенда нима бор, эй Сумома?» деди. У: «Менде, эй Муҳаммад, яхшилик бор. Агар ўлдирсанг, қонли бировни ўлдирасан; агар инъом қилсанг, шукр қилувчига инъом қиласан; агар мол истасанг, сўра, ундан хоҳлаганингча берилади» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни қолдирди, то индин бўлгунича. Сўнг: «Сенда нима бор, эй Сумома?» деди. У: «Сенга айтганим: агар инъом қилсанг, шукр қилувчига инъом қиласан; агар ўлдирсанг, қонли бировни ўлдирасан; агар мол истасанг, сўра, ундан хоҳлаганингча берилади» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни қолдирди, то эртаси кун бўлгунича. Сўнг: «Сенда нима бор, эй Сумома?» деди. У: «Менде сенга айтганим бор: агар инъом қилсанг, шукр қилувчига инъом қиласан; агар ўлдирсанг, қонли бировни ўлдирасан; агар мол истасанг, сўра, ундан хоҳлаганингча берилади» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сумомани қўйиб юборинг» деди. У масжидга яқин бир хурмозорга бориб, ғусл қилди, сўнг масжидга кириб: «Аллаҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг бандаси ва Расули эканига гувоҳлик бераман. Эй Муҳаммад, Аллаҳга қасам, ер юзида менга сенинг юзингдан кўра ёмон кўрилган юз йўқ эди, энди сенинг юзинг менга барча юзлардан суюклироқ бўлди. Аллаҳга қасам, менга сенинг динингдан кўра ёмон кўрилган дин йўқ эди, энди сенинг дининг менга барча диндан суюклироқ бўлди. Аллаҳга қасам, менга сенинг юртингдан кўра ёмон кўрилган юрт йўқ эди, энди сенинг юртинг менга барча юртдан суюклироқ бўлди. Сенинг отлиқларинг мени умра қилмоқчи бўлиб турганимда асир олди. Энди нима дейсан?» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга хушхабар берди ва умра қилишни буюрди. У Маккага келганда, бирор киши унга: «Диндан чиқдингми (янги дин тутдингми)?» деди. У: «Йўқ, балки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан исломни қабул қилдим. Аллаҳга қасам, сизларга Ямомадан бир дона буғдой ҳам келмайди, то Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга изн бергунича» деди.