بَاب النَّهْيِ عَنْ اتِّبَاعِ مُتَشَابِهِ الْقُرْآنِ وَالتَّحْذِيرِ مِنْ مُتَّبِعِيهِ وَالنَّهْيِ عَنْ الِاخْتِلَافِ فِي الْقُرْآنِ
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التُّسْتَرِيُّ، عَنْ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ تَلاَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم { هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُو الأَلْبَابِ} قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَأَيْتُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّى اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ибн Қаънаб ривоят қилди, бизга Язид ибн Иброҳим ат-Тустарий ривоят қилди, у Абдуллаҳ ибн Аби Мулайкадан, у ал-Қосим ибн Муҳаммаддан, у Оишадан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қуйидагини тиловат қилдилар: «У сизга Китобни нозил қилган Зотдир; унинг бир қисми муҳкам (аниқ маъноли) оятлардир — улар Китобнинг асосидир, бошқалари эса муташобиҳ (кўп маъноли)дир. Қалбларида оғиш бўлганлар фитна излаб ва унинг таъвилини истаб, ундаги муташобиҳга эргашадилар. Ҳолбуки, унинг таъвилини Аллаҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Илмда расох (чуқур) бўлганлар эса: ‹Биз унга иймон келтирдик, ҳаммаси Роббимиз ҳузуридандир› дейдилар. Ақл эгаларидан бошқа ҳеч ким эсламайди». У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ундаги муташобиҳга эргашадиганларни кўрсангиз, ана ўшалар Аллаҳ номлаган кишилардир, улардан эҳтиёт бўлинглар».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ الأَنْصَارِيُّ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو قَالَ هَجَّرْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا - قَالَ - فَسَمِعَ أَصْوَاتَ رَجُلَيْنِ اخْتَلَفَا فِي آيَةٍ فَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْرَفُ فِي وَجْهِهِ الْغَضَبُ فَقَالَ " إِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِاخْتِلاَفِهِمْ فِي الْكِتَابِ " .
Бизга Абу Комил Фузайл ибн Ҳусайн ал-Жаҳдарий ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, бизга Абу Имрон ал-Жавний ривоят қилди, у деди: Менга Абдуллаҳ ибн Рабоҳ ал-Ансорий хат ёздики, Абдуллаҳ ибн Амр деди: Бир куни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига эрта бордим — у деди: — Шунда у бир оят ҳақида ихтилоф қилган икки кишининг овозларини эшитди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизнинг олдимизга чиқдилар, юзларида ғазаб билинарди, ва дедилар: «Сиздан олдингилар Китоб ҳақида ихтилоф қилганлари сабабли ҳалок бўлганлар».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو قُدَامَةَ الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ عَلَيْهِ قُلُوبُكُمْ فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ فَقُومُوا " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Абу Қудома ал-Ҳорис ибн Убайд хабар берди, у Абу Имрондан, у Жундуб ибн Абдуллаҳ ал-Бажалийдан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Қалбларингиз унга уйғун бўлгунича Қуръанни ўқинглар; унинг ҳақида ихтилоф қилсангиз, ўрнингиздан туринглар (тўхтанглар)».
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ، الْجَوْنِيُّ عَنْ جُنْدَبٍ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ عَلَيْهِ قُلُوبُكُمْ فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فَقُومُوا " .
Менга Ишоқ ибн Мансур ривоят қилди, бизга Абдуссамад хабар берди, бизга Ҳаммом ривоят қилди, бизга Абу Имрон ал-Жавний ривоят қилди, у Жундубдан — яъни Ибн Абдуллаҳдан — ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Қалбларингиз унга уйғун бўлгунича Қуръанни ўқинглар; ихтилоф қилсангиз, ўрнингиздан туринглар».
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ قَالَ قَالَ لَنَا جُنْدَبٌ وَنَحْنُ غِلْمَانٌ بِالْكُوفَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَءُوا الْقُرْآنَ " . بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا .
Менга Аҳмад ибн Саъид ибн Сахр ад-Доримий ривоят қилди, бизга Ҳаббон ривоят қилди, бизга Абон ривоят қилди, бизга Абу Имрон ривоят қилди, у деди: Биз Куфада болалар эканмиз, Жундуб бизга деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Қуръанни ўқинглар» — уларнинг ҳадиси каби.