حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السَّلاَمَ قَالَ " ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " . فَرَجَعَ الرَّجُلُ فَصَلَّى كَمَا كَانَ صَلَّى ثُمَّ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَعَلَيْكَ السَّلاَمُ " . ثُمَّ قَالَ " ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " . حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَقَالَ الرَّجُلُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أُحْسِنُ غَيْرَ هَذَا عَلِّمْنِي . قَالَ " إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاَةِ فَكَبِّرْ ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ جَالِسًا ثُمَّ افْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلاَتِكَ كُلِّهَا " .
Abu Hurayra (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) masjidga kirdi; bir kishi (ham) kirib, namoz o'qidi, keyin kelib, Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ga salom berdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) salomni qaytardi va: "Qayt, namoz o'qi; chunki sen namoz o'qimading" dedi. Bas u kishi qaytib, (avval) o'qigandek namoz o'qidi, keyin Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ga kelib, unga salom berdi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): "Va alaykas-salom" dedi, keyin: "Qayt, namoz o'qi; chunki sen namoz o'qimading" dedi — to buni uch marta qilguncha. Bas u kishi: "Seni haq bilan yuborgan Zot ila qasamki, men bundan boshqasini yaxshi (bila olmayman); menga o'rgat" dedi. U: "Namozga turganingda — takbir aytt, keyin Qur'andan senga oson bo'lganini o'qi, keyin ruku qil — to ruku'da xotirjam (otirjam) bo'lguncha; keyin (boshingni) ko'tar — to tik turib rostlanguncha; keyin sajda qil — to sajdada xotirjam bo'lguncha; keyin (boshingni) ko'tar — to o'tirib xotirjam bo'lguncha; keyin shu (tariqa)ni butun namozingda qil" dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالاَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَصَلَّى وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَاحِيَةٍ وَسَاقَا الْحَدِيثَ بِمِثْلِ هَذِهِ الْقِصَّةِ وَزَادَا فِيهِ " إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاَةِ فَأَسْبِغِ الْوُضُوءَ ثُمَّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ فَكَبِّرْ " .
Abu Hurayra (rivoyat qildi): Bir kishi masjidga kirib, namoz o'qidi — Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bir chetda (edi) — va ular ikkovi hadisni shu qissa misli keltirdi va unda ziyoda qildilar: "Namozga turganingda — vuzuni mukammal qil, keyin qiblaga yuzlanib, takbir aytt".
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، قَالَ سَعِيدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الظُّهْرِ - أَوِ الْعَصْرِ - فَقَالَ " أَيُّكُمْ قَرَأَ خَلْفِي بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى " . فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا وَلَمْ أُرِدْ بِهَا إِلاَّ الْخَيْرَ . قَالَ " قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا " .
Imron ibn Husayn aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizga peshin — yoki asr — namozini o'qidi va: "Qaysingiz mening ortimda ‹Sabbih isma robbikal-a'lo›ni o'qidi?" dedi. Bir kishi: "Men; men u bilan faqat yaxshilikni iroda qildim" dedi. U: "Albatta men ba'zilaringiz unda menga (qiroatda) raqobat qilganini (aralashganini) bildim" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ زُرَارَةَ بْنَ أَوْفَى، يُحَدِّثُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ فَجَعَلَ رَجُلٌ يَقْرَأُ خَلْفَهُ بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " أَيُّكُمْ قَرَأَ " أَوْ " أَيُّكُمُ الْقَارِئُ " فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا . فَقَالَ " قَدْ ظَنَنْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا " .
Imron ibn Husayn (rivoyat qildi): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) peshin (namozini) o'qidi; bir kishi uning ortida ‹Sabbih isma robbikal-a'lo›ni o'qiy boshladi. (Nabiy namozdan) chiqganida: "Qaysingiz o'qidi?" — yoki: "Qaysingiz o'qiguvchi (edi)?" dedi. Bir kishi: "Men" dedi. U: "Albatta men ba'zilaringiz unda menga raqobat qilganini o'yladim" dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ وَقَالَ " قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ بَعْضَكُمْ خَالَجَنِيهَا " .
(Yuqoridagi raviylar) Qatoda(dan) shu isnod bilan (rivoyat qildilar): Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) peshin (namozini) o'qidi va: "Albatta men ba'zilaringiz unda menga raqobat qilganini bildim" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ كِلاَهُمَا عَنْ غُنْدَرٍ، قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقْرَأُ { بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ} .
Anas aytdi: Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam), Abu Bakr, Umar va Usmon bilan namoz o'qidim; ulardan hech kimni ‹Bismillahir-rohmanir-rohiym›ni (jahriy) o'qiganini eshitmadim.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ . وَزَادَ قَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ أَسَمِعْتَهُ مِنْ أَنَسٍ قَالَ نَعَمْ نَحْنُ سَأَلْنَاهُ عَنْهُ .
(Yuqoridagi raviy) Shu'ba shu isnodda (rivoyat qildi) va ziyoda qildi: Shu'ba: "Men Qatadaga: ‹Buni Anasdan eshitdingmi?› dedim. U: ‹Ha, biz undan bu haqda so'radik› dedi" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَبْدَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، كَانَ يَجْهَرُ بِهَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ تَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلاَ إِلَهَ غَيْرُكَ . وَعَنْ قَتَادَةَ أَنَّهُ كَتَبَ إِلَيْهِ يُخْبِرُهُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَكَانُوا يَسْتَفْتِحُونَ بِـ { الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ} لاَ يَذْكُرُونَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ قِرَاءَةٍ وَلاَ فِي آخِرِهَا .
Abda (rivoyat qildi): Umar ibn al-Xattob shu kalimalarni (istiftoh) jahriy (ovoz chiqarib) aytar edi: "Subhanaka-llohumma va bihamdik, tabaraka-smuk, va taolo jadduk, va la ilaha g'ayruk". Qatoda(dan): U unga (Abdaga) yozdi va unga Anas ibn Molikdan xabar berdiki, u (Anas) unga rivoyat qildi: "Men Nabiy (sollallahu alayhi vasallam), Abu Bakr, Umar va Usmonning ortida namoz o'qidim; ular ‹Alhamdu lillahi robbil-alamiyn› bilan (qiroatni) boshlar, qiroatning boshida ham, oxirida ham ‹Bismillahir-rohmanir-rohiym›ni zikr qilmas edilar".
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، أَخْبَرَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَذْكُرُ ذَلِكَ .
Ishoq ibn Abdulloh ibn Abu Talha (rivoyat qildi): U Anas ibn Molikni shuni zikr qilayotgan holda eshitdi.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، أَخْبَرَنَا الْمُخْتَارُ بْنُ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ بَيْنَ أَظْهُرِنَا إِذْ أَغْفَى إِغْفَاءَةً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مُتَبَسِّمًا فَقُلْنَا مَا أَضْحَكَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " أُنْزِلَتْ عَلَىَّ آنِفًا سُورَةٌ " . فَقَرَأَ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ { إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ * فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ * إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الأَبْتَرُ} " . ثُمَّ قَالَ " أَتَدْرُونَ مَا الْكَوْثَرُ " . فَقُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ نَهْرٌ وَعَدَنِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ خَيْرٌ كَثِيرٌ هُوَ حَوْضٌ تَرِدُ عَلَيْهِ أُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ آنِيَتُهُ عَدَدُ النُّجُومِ فَيُخْتَلَجُ الْعَبْدُ مِنْهُمْ فَأَقُولُ رَبِّ إِنَّهُ مِنْ أُمَّتِي . فَيَقُولُ مَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَتْ بَعْدَكَ " . زَادَ ابْنُ حُجْرٍ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فِي الْمَسْجِدِ . وَقَالَ " مَا أَحْدَثَ بَعْدَكَ " .
Anas aytdi: Bir kuni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizning oramizda (turgan) paytda, bir oz mudrab (g'aflat/yengil uyqu) qildi; keyin boshini — tabassum qilgan holda — ko'tardi. Biz: "Seni nima kuldirdi, ey Rasulullah?" dedik. U: "Menga hozirgina bir sura nozil qilindi" dedi va: "‹Bismillahir-rohmanir-rohiym. Inna a'taynakal-kavsar; fasolli li-robbika vanhar; inna shoniaka huval-abtar›" deb o'qidi. Keyin: "Kavsar nima ekanini bilasizmi?" dedi. Biz: "Allah va Rasuli bilguvchiroq" dedik. U: "Albatta u — bir daryo; Robbim — azza va jalla — menga uni va'da qilgan; uning ustida ko'p yaxshilik bor; u — bir havz; ummatim qiyomat kuni unga keladi; uning idishlari yulduzlar soni (chamasi); bas ulardan bir banda (mendan) tortib olinadi; men: ‹Robbim, albatta u mening ummatimdandir› deyman. U: ‹Sen u sendan keyin nima (bid'at) ixtiro qilganini bilmaysan› deydi" dedi. Ibn Hujr o'z hadisida: "oramizda, masjidda" deb ziyoda qildi; va: "sendan keyin nima ixtiro qildi" dedi.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَخْبَرَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ أَغْفَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِغْفَاءَةً . بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ " نَهْرٌ وَعَدَنِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فِي الْجَنَّةِ عَلَيْهِ حَوْضٌ " . وَلَمْ يَذْكُرْ " آنِيَتُهُ عَدَدُ النُّجُومِ " .
Muxtor ibn Fulful aytdi: Men Anas ibn Molikni: "Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bir oz mudradi" deb aytayotgan holda eshitdim — Ibn Mushir hadisi nahvida; faqat u: "bir daryo; Robbim — azza va jalla — menga uni jannatda va'da qilgan; uning ustida bir havz" dedi; va "idishlari yulduzlar soni (chamasi)"ni zikr qilmadi.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ وَائِلٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ، وَمَوْلًى، لَهُمْ أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ عَنْ أَبِيهِ، وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَفَعَ يَدَيْهِ حِينَ دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ كَبَّرَ - وَصَفَ هَمَّامٌ حِيَالَ أُذُنَيْهِ - ثُمَّ الْتَحَفَ بِثَوْبِهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ أَخْرَجَ يَدَيْهِ مِنَ الثَّوْبِ ثُمَّ رَفَعَهُمَا ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ فَلَمَّا قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . رَفَعَ يَدَيْهِ فَلَمَّا سَجَدَ سَجَدَ بَيْنَ كَفَّيْهِ .
Voil ibn Hujr (rivoyat qildi): U Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)ni — namozga kirganida ikki qo'lini ko'tarib takbir aytganini (Hammom uni ikki qulog'iga teng (deb) ta'rifladi), keyin kiyimiga o'ranganini, keyin o'ng qo'lini chap (qo'li) ustiga qo'yganini — ko'rdi; ruku qilmoqchi bo'lganida qo'llarini kiyimdan chiqardi, keyin ularni ko'tardi, keyin takbir aytt va ruku qildi; ‹Samiallahu liman hamidah› deganida qo'llarini ko'tardi; sajda qilganida ikki kafti orasida (bosh qo'yib) sajda qildi.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا نَقُولُ فِي الصَّلاَةِ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَى فُلاَنٍ . فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ " إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ فَإِذَا قَعَدَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلْيَقُلِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ فَإِذَا قَالَهَا أَصَابَتْ كُلَّ عَبْدٍ لِلَّهِ صَالِحٍ فِي السَّمَاءِ وَالأَرْضِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ " .
Abdulloh (ibn Mas'ud) aytdi: Biz Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning ortida namozda: "Assalomu alallah (Allahga salom bo'lsin), assalomu alo fulan (falonchiga salom)" der edik. Bir kuni Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizga: "Albatta Allah — U salomdir (eson-omonlikning O'zi); bas sizdan biringiz namozda o'tirganida: ‹At-tahiyyatu lillahi vas-solavatu vat-toyyibat; assalamu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh; assalamu alayna va alo ibadillahis-solihin› desin — chunki u buni aytganida, osmon va yerdagi har bir solih Allah bandasiga (salomni) yetkazadi — ‹ashhadu an la ilaha illallah va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh›; keyin so'rovdan xohlaganini ixtiyor qilsin (tilasin)" dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ " ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ " .
(Yuqoridagi raviylar) Mansur(dan) shu isnod bilan shu mislini (rivoyat qildilar) va: "keyin so'rovdan xohlaganini ixtiyor qilsin" (so'zini) zikr qilmadilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَ حَدِيثِهِمَا وَذَكَرَ فِي الْحَدِيثِ " ثُمَّ لْيَتَخَيَّرْ بَعْدُ مِنَ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ أَوْ مَا أَحَبَّ " .
(Yuqoridagi raviy) Mansur(dan) shu isnod bilan ular ikkovining hadisi misli (rivoyat qildi) va hadisda: "keyin so'ng so'rovdan xohlaganini — yoki yoqtirganini — ixtiyor qilsin" deb zikr qildi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا إِذَا جَلَسْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّلاَةِ . بِمِثْلِ حَدِيثِ مَنْصُورٍ وَقَالَ " ثُمَّ يَتَخَيَّرُ بَعْدُ مِنَ الدُّعَاءِ " .
Abdulloh ibn Mas'ud aytdi: Biz Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) bilan namozda o'tirganimizda (shunday der edik)... — Mansur hadisi misli; va: "keyin so'ng duodan xohlaganini ixtiyor qiladi" dedi.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَخْبَرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، يَقُولُ عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم التَّشَهُّدَ كَفِّي بَيْنَ كَفَّيْهِ كَمَا يُعَلِّمُنِي السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ . وَاقْتَصَّ التَّشَهُّدَ بِمِثْلِ مَا اقْتَصُّوا .
Ibn Mas'ud aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) menga tashahhudni — mening kaftim uning ikki kafti orasida (bo'lgan holda), u menga Qur'andan surani o'rgatgandek — o'rgatdi — va tashahhudni ular keltirgan misli keltirdi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَعَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ فَكَانَ يَقُولُ " التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ " . وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ رُمْحٍ كَمَا يُعَلِّمُنَا الْقُرْآنَ .
Ibn Abbos aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizga tashahhudni — bizga Qur'andan surani o'rgatgandek — o'rgatar edi; u: "At-tahiyyatul-mubarakatus-solavatut-toyyibatu lillah; assalamu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh; assalamu alayna va alo ibadillahis-solihin; ashhadu an la ilaha illallah va ashhadu anna Muhammadan rasulullah" der edi. Ibn Rumh rivoyatida: "bizga Qur'anni o'rgatgandek" (deyildi).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ .
Ibn Abbos aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizga tashahhudni — bizga Qur'andan surani o'rgatgandek — o'rgatar edi.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الأُمَوِيُّ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كَامِلٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ صَلاَةً فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أُقِرَّتِ الصَّلاَةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ - قَالَ - فَلَمَّا قَضَى أَبُو مُوسَى الصَّلاَةَ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ فَقَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَأَرَمَّ الْقَوْمُ ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا فَأَرَمَّ الْقَوْمُ فَقَالَ لَعَلَّكَ يَا حِطَّانُ قُلْتَهَا قَالَ مَا قُلْتُهَا وَلَقَدْ رَهِبْتُ أَنْ تَبْكَعَنِي بِهَا . فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا قُلْتُهَا وَلَمْ أُرِدْ بِهَا إِلاَّ الْخَيْرَ . فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا تَعْلَمُونَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي صَلاَتِكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَنَا فَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلاَتَنَا فَقَالَ " إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ فَقُولُوا آمِينَ . يُجِبْكُمُ اللَّهُ فَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ " . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ . فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ . يَسْمَعُ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ . وَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ " . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَتِلْكَ بِتِلْكَ . وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ " .
Hittan ibn Abdulloh ar-Raqoshiy aytdi: Men Abu Muso al-Ash'ariy bilan bir namoz o'qidim; qa'da (o'tirish) paytida bo'lganida, qavmdan bir kishi: "Namoz birr (yaxshilik) va zakot bilan (birga) qaror topdi (farz qilindi)" dedi. Abu Muso namozni tugatib salom berganida, (bizga) yuzlandi va: "Qaysingiz falon-falon kalimani aytuvchi?" dedi. (Hittan:) Qavm jim turdi. Keyin: "Qaysingiz falon-falon kalimani aytuvchi?" dedi; qavm jim turdi. U: "Ehtimol sen, ey Hittan, uni aytding" dedi. U: "Men uni aytmadim; va men sening u bilan meni koyishingdan qo'rqdim" dedi. Qavmdan bir kishi: "Men uni aytdim; men u bilan faqat yaxshilikni iroda qildim" dedi. Abu Muso: "Namozingizda qanay deyishni bilmaysizmi? Albatta Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bizga xutba qildi va bizga sunnatimizni bayon qildi hamda bizga namozimizni o'rgatdi. U: ‹Namoz o'qiganingizda — saflaringizni to'g'rilanglar, keyin biringiz sizlarga imom bo'lsin; u takbir aytganida, takbir aytinglar; u ‹g'ayril-mag'zubi alayhim va lazzolliyn› deganida — ‹Omin› denglar — Allah sizlarga javob beradi (ijobat qiladi). U takbir aytib ruku qilganida, takbir aytib ruku qilinglar; chunki imom sizdan oldin ruku qiladi va sizdan oldin (boshini) ko'taradi› dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): ‹Bas o'shasi (imomning oldin ko'tarilishi) o'shasi (sizning kechirishingiz) bilan (teng — barobar) bo'ladi; u ‹Samiallahu liman hamidah› deganida — ‹Allahumma, robbano lakal-hamd› denglar — Allah sizlarni eshitadi; chunki Allah — tabaraka va taolo — o'z Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) tili ustida: «Samiallahu liman hamidah» dedi. U takbir aytib sajda qilganida, takbir aytib sajda qilinglar; chunki imom sizdan oldin sajda qiladi va sizdan oldin (boshini) ko'taradi› dedi. Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): ‹Bas o'shasi o'shasi bilan (teng) bo'ladi. Qa'da paytida bo'lganida — biringizning birinchi so'zingiz: «At-tahiyyatut-toyyibatus-solavatu lillah; assalamu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakatuh; assalamu alayna va alo ibadillahis-solihin; ashhadu an la ilaha illallah va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh» bo'lsin› dedi" dedi.