«Инсон ўзини беҳожат кўриб туғён қилади» ояти

Qiyomat, jannat va jahannam · 1 ҳадис

باب قَوْلِهِ ‏ {‏ إِنَّ الإِنْسَانَ لَيَطْغَى * أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَى‏}

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الْقَيْسِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنِي نُعَيْمُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو جَهْلٍ هَلْ يُعَفِّرُ مُحَمَّدٌ وَجْهَهُ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ قَالَ فَقِيلَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ وَاللاَّتِ وَالْعُزَّى لَئِنْ رَأَيْتُهُ يَفْعَلُ ذَلِكَ لأَطَأَنَّ عَلَى رَقَبَتِهِ أَوْ لأُعَفِّرَنَّ وَجْهَهُ فِي التُّرَابِ - قَالَ - فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُصَلِّي زَعَمَ لِيَطَأَ عَلَى رَقَبَتِهِ - قَالَ - فَمَا فَجِئَهُمْ مِنْهُ إِلاَّ وَهُوَ يَنْكِصُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَيَتَّقِي بِيَدَيْهِ - قَالَ - فَقِيلَ لَهُ مَا لَكَ فَقَالَ إِنَّ بَيْنِي وَبَيْنَهُ لَخَنْدَقًا مِنْ نَارٍ وَهَوْلاً وَأَجْنِحَةً ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ دَنَا مِنِّي لاَخْتَطَفَتْهُ الْمَلاَئِكَةُ عُضْوًا عُضْوًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لاَ نَدْرِي فِي حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَوْ شَىْءٌ بَلَغَهُ ‏{‏ كَلاَّ إِنَّ الإِنْسَانَ لَيَطْغَى * أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَى * إِنَّ إِلَى رَبِّكَ الرُّجْعَى * أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى * عَبْدًا إِذَا صَلَّى * أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى الْهُدَى * أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى * أَرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّى‏}‏ - يَعْنِي أَبَا جَهْلٍ - ‏{‏ أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى * كَلاَّ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ * نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ * فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ * سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ * كَلاَّ لاَ تُطِعْهُ‏}‏ زَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ فِي حَدِيثِهِ قَالَ وَأَمَرَهُ بِمَا أَمَرَهُ بِهِ ‏.‏ وَزَادَ ابْنُ عَبْدِ الأَعْلَى فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ يَعْنِي قَوْمَهُ ‏.‏

Бизга Убайдуллаҳ ибн Муъоз ва Муҳаммад ибн Абдулаъло Қайсий ривоят қилиб дедилар: бизга Муътамир отасидан ривоят қилди, менга Нуъайм ибн Абу Ҳинд Абу Ҳозимдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Абу Жаҳл: «Муҳаммад сизларнинг олдингизда юзини тупроққа қўйиб турибдими?» деди. Унга: «Ҳа» дейилди. У: «Лот ва Уззога қасамки, агар уни шундай қилаётганини кўрсам, албатта бўйнига оёғимни босаман ёки юзини тупроққа суртаман» деди. У деди: У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намоз ўқиётганида — бўйнига оёғини босиш мақсадида — олдига келди. У деди: Бирдан у товонлари устида орқага тисарилиб, қўллари билан ўзини ҳимоя қилаётган ҳолда улардан бошқа нарса кутилмади. У деди: Унга: «Сенга нима бўлди?» дейилди. У: «Мен билан унинг ўртасида ўтдан бир ҳандақ, даҳшат ва қанотлар бор эди» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар у менга яқинлашганида, малоикалар уни аъзо-аъзо қилиб узиб ташлаган бўларди» деди. У деди: Шунда Аллаҳ азза ва жалла — Абу Ҳурайранинг ҳадисидами ёки унга етиб келган нарсами билмаймиз — ‹Йўқ! Албатта инсон туғён (ҳаддан ошиш) қилади — ўзини бой кўргани учун. Албатта қайтиш Роббинг томонигадир. Бир бандани намоз ўқиганида қайтараётган кимсани кўрдингми? Айтгин: Агар у (қайтарилаётган банда) ҳидоятда бўлса ёки тақвога буюрса-чи? Айтгин: Агар у (қайтарувчи) ёлғонга чиқариб, юз ўгирса-чи?› — яъни Абу Жаҳлни (назарда тутиб) — ‹Аллаҳ кўриб туришини билмадими? Йўқ! Агар тўхтамаса, албатта пешона сочидан тутиб судраймиз — ёлғончи, хатокор пешона сочидан. Бас, у мажлисини (жамоасини) чақирсин! Биз заббония (жаҳаннам малоикаларини) чақирамиз. Йўқ! Унга итоат қилма› (оятларини) нозил қилди. Убайдуллаҳ ўз ҳадисида: «Унга буюрган нарсасига буюрди» дегани қўшимча келтирди. Ибн Абдулаъло эса ‹Бас, у мажлисини чақирсин› — яъни қавмини, дегани қўшимча келтирди.