Musofir namozi

Sahihi Muslim · 375 hadis · 14/19-sahifa

كتاب صلاة المسافرين وقصرها

1727-hadis

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ كَانَتْ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ اللَّيْلِ عَشَرَ رَكَعَاتٍ وَيُوتِرُ بِسَجْدَةٍ وَيَرْكَعُ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ فَتِلْكَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ‏.‏

Qosim ibn Muhammad aytdi: Men Oishani: «Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning kechadagi namozi o'n rakat edi; bir sajda (rakat) bilan vitr qilar va fajrning ikki rakatini o'qir edi — bas bu o'n uch rakat» deb aytayotgan holda eshitdim.

1728-hadis

وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَأَلْتُ الأَسْوَدَ بْنَ يَزِيدَ عَمَّا حَدَّثَتْهُ عَائِشَةُ، عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ يَنَامُ أَوَّلَ اللَّيْلِ وَيُحْيِي آخِرَهُ ثُمَّ إِنْ كَانَتْ لَهُ حَاجَةٌ إِلَى أَهْلِهِ قَضَى حَاجَتَهُ ثُمَّ يَنَامُ فَإِذَا كَانَ عِنْدَ النِّدَاءِ الأَوَّلِ - قَالَتْ - وَثَبَ - وَلاَ وَاللَّهِ مَا قَالَتْ قَامَ - فَأَفَاضَ عَلَيْهِ الْمَاءَ - وَلاَ وَاللَّهِ مَا قَالَتِ اغْتَسَلَ ‏.‏ وَأَنَا أَعْلَمُ مَا تُرِيدُ - وَإِنْ لَمْ يَكُنْ جُنُبًا تَوَضَّأَ وُضُوءَ الرَّجُلِ لِلصَّلاَةِ ثُمَّ صَلَّى الرَّكْعَتَيْنِ ‏.‏

Abu Ishoq aytdi: Men al-Asvad ibn Yaziddan Oisha unga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning namozi haqida rivoyat qilgan (narsa) haqida so'radim. U: «(Nabiy) kechaning avvalida uxlar, oxirini esa (ibodat bilan) tiriltirar (jonlantirar) edi; keyin ahliga (zavjasiga) hojati bo'lsa, hojatini ado etar, keyin uxlar edi. Birinchi nido (azon) paytida bo'lganida — u (Oisha): ‹sapchib turdi› dedi — Allahga qasam, ‹(oddiy) turdi› demadi — o'ziga suv quydi — Allahga qasam, ‹g'usl qildi› demadi; men u nima demoqchiligini bilaman — agar junub bo'lmagan bo'lsa, kishining namozga qiladigan tahorati kabi tahorat olar, keyin ikki rakat o'qir edi» dedi.

1729-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ حَتَّى يَكُونَ آخِرَ صَلاَتِهِ الْوِتْرُ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechadan namoz o'qir, to namozining oxiri vitr bo'lguncha (vitr bilan tugatguncha).

1730-hadis

حَدَّثَنِي هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ عَمَلِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ كَانَ يُحِبُّ الدَّائِمَ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ أَىَّ حِينٍ كَانَ يُصَلِّي فَقَالَتْ كَانَ إِذَا سَمِعَ الصَّارِخَ قَامَ فَصَلَّى ‏.‏

Masruq aytdi: Men Oishadan Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning amali (ibodati) haqida so'radim. U: «U doimiy (uzluksiz) (amal)ni yaxshi ko'rar edi» dedi. Men: «U qaysi vaqtda namoz o'qir edi?» dedim. U: «U xo'rozning qichqirig'ini eshitsa, turib namoz o'qir edi» dedi.

1731-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا أَلْفَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم السَّحَرُ الأَعْلَى فِي بَيْتِي - أَوْ عِنْدِي - إِلاَّ نَائِمًا ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni yuqori sahar (kechaning oxiri) — mening uyimda yoki mening oldimda — faqat uxlayotgan holda(gina) topar edi (ya'ni sahar payti uxlar edi).

1732-hadis

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ فَإِنْ كُنْتُ مُسْتَيْقِظَةً حَدَّثَنِي وَإِلاَّ اضْطَجَعَ ‏.‏

Oisha aytdi: Nabiy (sollallahu alayhi vasallam) fajrning ikki rakatini o'qisa, agar men uyg'oq bo'lsam, men bilan gaplashar; aks holda yotar edi.

1733-hadis

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَتَّابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ ‏.‏

Oisha Nabiy (sollallahu alayhi vasallam)dan shu mislini (rivoyat qildi).

1734-hadis

وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ فَإِذَا أَوْتَرَ قَالَ ‏ "‏ قُومِي فَأَوْتِرِي يَا عَائِشَةُ ‏"‏ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechadan namoz o'qir, vitr qilsa: «Tur va vitr o'qi, ey Oisha» der edi.

1735-hadis

وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي صَلاَتَهُ بِاللَّيْلِ وَهِيَ مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَ يَدَيْهِ فَإِذَا بَقِيَ الْوِتْرُ أَيْقَظَهَا فَأَوْتَرَتْ ‏.‏

Oisha (rivoyat qildi)ki: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechadagi namozini o'qir, u (Oisha) esa uning ro'parasida (oldida) ko'ndalang (yotgan) bo'lar edi; vitr (vaqti) qolganida, uni uyg'otar, u (Oisha) vitr o'qir edi.

1736-hadis

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، - وَاسْمُهُ وَاقِدٌ وَلَقَبُهُ وَقْدَانُ - ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، كِلاَهُمَا عَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مِنْ كُلِّ اللَّيْلِ قَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْتَهَى وِتْرُهُ إِلَى السَّحَرِ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechaning har (qismi)da vitr o'qidi (qildi); bas vitri saharga (kechaning oxiriga) yetdi (bordi).

1737-hadis

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ وَثَّابٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مِنْ كُلِّ اللَّيْلِ قَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَوَّلِ اللَّيْلِ وَأَوْسَطِهِ وَآخِرِهِ فَانْتَهَى وِتْرُهُ إِلَى السَّحَرِ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechaning har (qismi)da — avvalida, o'rtasida va oxirida — vitr o'qidi; bas vitri saharga yetdi.

1738-hadis

حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا حَسَّانُ، - قَاضِي كِرْمَانَ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُلَّ اللَّيْلِ قَدْ أَوْتَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْتَهَى وِتْرُهُ إِلَى آخِرِ اللَّيْلِ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) kechaning har (qismi)da vitr o'qidi; bas vitri kechaning oxiriga yetdi.

1739-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامِ بْنِ عَامِرٍ، أَرَادَ أَنْ يَغْزُوَ، فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ فَأَرَادَ أَنْ يَبِيعَ عَقَارًا لَهُ بِهَا فَيَجْعَلَهُ فِي السِّلاَحِ وَالْكُرَاعِ وَيُجَاهِدَ الرُّومَ حَتَّى يَمُوتَ فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ لَقِيَ أُنَاسًا مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَنَهَوْهُ عَنْ ذَلِكَ وَأَخْبَرُوهُ أَنَّ رَهْطًا سِتَّةً أَرَادُوا ذَلِكَ فِي حَيَاةِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَهَاهُمْ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا حَدَّثُوهُ بِذَلِكَ رَاجَعَ امْرَأَتَهُ وَقَدْ كَانَ طَلَّقَهَا وَأَشْهَدَ عَلَى رَجْعَتِهَا فَأَتَى ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَنْ قَالَ عَائِشَةُ ‏.‏ فَأْتِهَا فَاسْأَلْهَا ثُمَّ ائْتِنِي فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهَا فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا لأَنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهِمَا إِلاَّ مُضِيًّا ‏.‏ - قَالَ - فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ فَانْطَلَقْنَا إِلَى عَائِشَةَ فَاسْتَأْذَنَّا عَلَيْهَا فَأَذِنَتْ لَنَا فَدَخَلْنَا عَلَيْهَا ‏.‏ فَقَالَتْ أَحَكِيمٌ فَعَرَفَتْهُ ‏.‏ فَقَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَتْ مَنْ مَعَكَ قَالَ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ ‏.‏ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ خَيْرًا - قَالَ قَتَادَةُ وَكَانَ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ الْقُرْآنَ ‏.‏ - قَالَ - فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ وَلاَ أَسْأَلَ أَحَدًا عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَمُوتَ ثُمَّ بَدَا لِي فَقُلْتُ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَتْ أَلَسْتَ تَقْرَأُ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ‏}‏ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ حَوْلاً وَأَمْسَكَ اللَّهُ خَاتِمَتَهَا اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا فِي السَّمَاءِ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ التَّخْفِيفَ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ ‏.‏ - قَالَ - قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ مَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي تِسْعَ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهَا إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يَنْهَضُ وَلاَ يُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي التَّاسِعَةَ ثُمَّ يَقْعُدُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُوهُ ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ وَهُوَ قَاعِدٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ فَلَمَّا أَسَنَّ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَنَعَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مِثْلَ صَنِيعِهِ الأَوَّلِ فَتِلْكَ تِسْعٌ يَا بُنَىَّ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يُدَاوِمَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا غَلَبَهُ نَوْمٌ أَوْ وَجَعٌ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلاَ أَعْلَمُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ صَلَّى لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً غَيْرَ رَمَضَانَ ‏.‏ - قَالَ - فَانْطَلَقْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسِ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ لَوْ كُنْتُ أَقْرَبُهَا أَوْ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي بِهِ ‏.‏ - قَالَ - قُلْتُ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا حَدَّثْتُكَ حَدِيثَهَا ‏.‏

Zuroro (rivoyat qildi)ki: Sa'd ibn Hishom ibn Omir Allah yo'lida g'azot qilishni istadi; bas Madinaga keldi va u yerda o'z mol-mulkini sotib, uni qurol va otga sarflab, to o'lgunga qadar rumliklar bilan jihod qilishni istadi. Madinaga kelganida, Madina ahlidan ba'zi kishilarni uchratdi; ular uni bundan qaytardi va unga xabar berdilarki, hayotida Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) zamonida olti kishilik bir guruh shuni (uylanmay jihodga bag'ishlanishni) istagan edi; Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) ularni qaytardi va: «Sizlarga menda o'rnak yo'qmi?» dedi. Ular buni unga aytganlarida, u xotini bilan qaytdi (qaytardi) — uni taloq qilgan edi — va uning qaytarilishiga (raj'atiga) guvoh keltirdi. Keyin Ibn Abbosning oldiga keldi va undan Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning vitri haqida so'radi. Ibn Abbos: «Senga yer ahlidan Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning vitrini eng biluvchini ko'rsataymi?» dedi. U: «Kim?» dedi. U: «Oisha; uning oldiga borib, undan so'rab, keyin menga kelib, uning senga bergan javobini xabar ber» dedi. Bas men uning (Oishaning) oldiga yo'l oldim va Hakim ibn Aflahning yoniga keldim, undan uning oldiga birga borishni so'radim. U: «Men unga yaqinlashmayman; chunki men uni shu ikki guruh (toifa)da biror narsa demaslikka qaytargan edim; u esa ularda (o'z fikrida) davom etishdan boshqani rad etdi» dedi. Men unga qasam ichdim; bas u keldi va biz Oishaning oldiga yo'l oldik. Unga izn so'radik, u bizga izn berdi; bas uning oldiga kirdik. U: «Hakimmi?» dedi — uni tanidi. U: «Ha» dedi. U: «Sen bilan kim bor?» dedi. U: «Sa'd ibn Hishom» dedi. U: «Hishom kim?» dedi. U: «Ibn Omir» dedi. Bas u unga rahmat tiladi va yaxshi (gap) aytdi — Qatoda: U Uhud kuni shahid bo'lgan edi, dedi. Men: «Ey Ummul-mo'minin, menga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning xulqi haqida xabar ber» dedim. U: «Sen Qur'an o'qimaysanmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Bas Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam)ning xulqi — Qur'an edi» dedi. Men o'rnimdan turib, to o'lgunimcha hech kimdan hech narsa so'ramaslikni qasd qildim; keyin menga (boshqa fikr) zohir bo'ldi va: «Menga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning (kechadagi) qiyomi (tikka turishi) haqida xabar ber» dedim. U: «Sen ‹Yo ayyuhal-muzzammil›ni o'qimaysanmi?» dedi. Men: «Ha» dedim. U: «Albatta Allah azza va jalla kecha qiyomini shu suraning boshida farz qildi; bas Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) va sahobalari bir yil (qiyom uchun) turdi; va Allah uning xotimasini (oxirini) o'n ikki oy osmonda ushlab turdi, to Allah shu suraning oxirida yengillikni nozil qilgunga qadar; bas kecha qiyomi — farzdan keyin — nafl (tatavvu') bo'lib qoldi» dedi. Men: «Ey Ummul-mo'minin, menga Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ning vitri haqida xabar ber» dedim. U: «Biz unga misvokini va tahorat (suvi)ni tayyorlab qo'yar edik; bas Allah uni kechadan O'zi xohlagan (paytda) uyg'otar; u misvok urar, tahorat olar va to'qqiz rakat o'qir — ularda faqat sakkizinchisida(gina) o'tirar — Allahni zikr qilar, unga hamd aytar va unga duo qilar, keyin salom bermasdan turar; keyin turib to'qqizinchini o'qir, keyin o'tirib Allahni zikr qilar, unga hamd aytar va unga duo qilar, keyin bizga eshittirib salom berar; keyin salom bergandan keyin — o'tirgan holda — ikki rakat o'qir edi. Bas bu — o'n bir rakat, ey o'g'lim. Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) keksayib va go'sht olganida (semirganida), yetti (rakat) bilan vitr qildi va ikki rakatda avvalgi qilgan (ish)i kabi qildi; bas bu — to'qqiz, ey o'g'lim. Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam) bir namozni o'qisa, unga davomli (doimiy) bo'lishni yaxshi ko'rar edi; uni uyqu yoki og'riq kecha qiyomidan yengsa (to'ssa), kunduzdan o'n ikki rakat o'qir edi. Men Allahning Nabiysi (sollallahu alayhi vasallam)ni bir kechada butun Qur'anni o'qigan, yoki bir kechani subhga qadar (uxlamay) namoz o'qigan, yoki ramazondan boshqa bir oyni komil (to'liq) ro'za tutgan deb bilmaymman» dedi. Men Ibn Abbosning oldiga borib, unga uning (Oishaning) hadisini aytdim. U: «Rost aytdi; agar men unga yaqinlashadigan yoki uning oldiga kiradigan bo'lsam edi, uni og'zaki menga aytgunga qadar uning oldiga borar edim» dedi. Men: «Agar uning oldiga kirmaslikni bilganimda edi, senga uning hadisini aytmas edim» dedim.

1740-hadis

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثُمَّ انْطَلَقَ إِلَى الْمَدِينَةِ لِيَبِيعَ عَقَارَهُ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Sa'd ibn Hishom (rivoyat qildi)ki: U xotinini taloq qildi, keyin mol-mulkini sotishga Madinaga yo'l oldi — keyin shunga o'xshashni zikr qildi.

1741-hadis

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّهُ قَالَ انْطَلَقْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنِ الْوِتْرِ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَقَالَ فِيهِ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ ابْنُ عَامِرٍ ‏.‏ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرٌ أُصِيبَ يَوْمَ أُحُدٍ ‏.‏

Sa'd ibn Hishom aytdi: Men Abdulloh ibn Abbosning oldiga borib, undan vitr haqida so'radim — va hadisni o'z qissasi bilan keltirdi; va unda: «U (Oisha): ‹Hishom kim?› dedi. Men: ‹Ibn Omir› dedim. U: ‹Omir qancha yaxshi kishi edi! U Uhud kuni shahid bo'lgan edi› dedi» (deyildi).

1742-hadis

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، أَنَّ سَعْدَ بْنَ هِشَامٍ، كَانَ جَارًا لَهُ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ‏.‏ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ سَعِيدٍ وَفِيهِ قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قَالَ ابْنُ عَامِرٍ ‏.‏ قَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ أُصِيبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ ‏.‏ وَفِيهِ فَقَالَ حَكِيمُ بْنُ أَفْلَحَ أَمَا إِنِّي لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهَا مَا أَنْبَأْتُكَ بِحَدِيثِهَا ‏.‏

Zuroro ibn Avfo (rivoyat qildi)ki: Sa'd ibn Hishom uning qo'shnisi edi; bas unga xotinini taloq qilganini xabar berdi — va hadisni Sa'id hadisi ma'nosida keltirdi; va unda: «U (Oisha): ‹Hishom kim?› dedi. U: ‹Ibn Omir› dedi. U: ‹Qancha yaxshi kishi edi! U Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bilan Uhud kuni shahid bo'lgan edi› dedi» (deyildi); va unda: «Hakim ibn Aflah: ‹Ogoh bo'lki, agar men uning oldiga kirmaslikni bilganimda edi, senga uning hadisini xabar bermas edim› dedi» (deyildi).

1743-hadis

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، قَالَ سَعِيدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا فَاتَتْهُ الصَّلاَةُ مِنَ اللَّيْلِ مِنْ وَجَعٍ أَوْ غَيْرِهِ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً ‏.‏

Oisha (rivoyat qildi)ki: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) og'riq yoki boshqa (sabab) tufayli kechadan namozini boy bersa (o'qiy olmasa), kunduzdan o'n ikki rakat o'qir edi.

1744-hadis

وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا عَمِلَ عَمَلاً أَثْبَتَهُ وَكَانَ إِذَا نَامَ مِنَ اللَّيْلِ أَوْ مَرِضَ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً ‏.‏ قَالَتْ وَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ لَيْلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَمَا صَامَ شَهْرًا مُتَتَابِعًا إِلاَّ رَمَضَانَ ‏.‏

Oisha aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam) bir amalni qilsa, uni mustahkamlar (davomli qilar) edi; kechada uxlab qolsa yoki kasal bo'lsa, kunduzdan o'n ikki rakat o'qir edi. U: «Men Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam)ni bir kechani subhga qadar (uxlamay) qoim qilgan (turgan) ko'rmadim, va ramazondan boshqa bir oyni ketma-ket (uzluksiz) ro'za tutgan ko'rmadim» dedi.

1745-hadis

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، قَالاَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَاهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ نَامَ عَنْ حِزْبِهِ أَوْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ فَقَرَأَهُ فِيمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْفَجْرِ وَصَلاَةِ الظُّهْرِ كُتِبَ لَهُ كَأَنَّمَا قَرَأَهُ مِنَ اللَّيْلِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob aytdi: Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): «Kimki o'z hizbi (kunlik virdi)dan yoki undan biror narsadan (uxlab) qolsa, uni fajr namozi bilan peshin namozi orasida o'qisa, unga — go'yo uni kechadan o'qigandek — yoziladi» dedi.

1746-hadis

وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ الْقَاسِمِ الشَّيْبَانِيِّ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ، رَأَى قَوْمًا يُصَلُّونَ مِنَ الضُّحَى فَقَالَ أَمَا لَقَدْ عَلِمُوا أَنَّ الصَّلاَةَ فِي غَيْرِ هَذِهِ السَّاعَةِ أَفْضَلُ ‏.‏ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ صَلاَةُ الأَوَّابِينَ حِينَ تَرْمَضُ الْفِصَالُ ‏"‏ ‏.‏

Qosim ash-Shayboniy (rivoyat qildi)ki: Zayd ibn Arqam bir qavmni duho (chosht)da namoz o'qiyotgan ko'rdi va: «Ular bilishar-ku, namoz shu soatdan boshqa (paytda) afzalroq ekanini! Albatta Rasulullah (sollallahu alayhi vasallam): ‹Avvobinlar (ko'p tavba qiluvchilar)ning namozi — tuyachalarning (oyoqlari) qum issigidan kuydigan paytda(dir)› dedi» dedi.