أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِي بِطَبَرِسْتَانَ وَمَعَنَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ فَقَالَ أَيُّكُمْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا فَوَصَفَ فَقَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ بِطَائِفَةٍ رَكْعَةً صَفٍّ خَلْفَهُ وَطَائِفَةٍ أُخْرَى بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالطَّائِفَةِ الَّتِي تَلِيهِ رَكْعَةً ثُمَّ نَكَصَ هَؤُلاَءِ إِلَى مَصَافِّ أُولَئِكَ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, ал-Ашъас ибн Абуш-Шаъсодан, у ал-Асвад ибн Ҳилолдан, у Саълаба ибн Заҳдамдан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Табаристонда Саид ибн ал-Ос билан бирга эдик, биз билан Ҳузайфа ибн ал-Ямон ҳам бор эди. У: «Қайсингиз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозини ўқиган?» деди. Ҳузайфа: «Мен,» деди ва уни таърифлади. У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир гуруҳ билан хавф намозини ўқиб, бир ракаатни ўзининг ортида саф бўлиб турганлар билан ўқиди, бошқа бир гуруҳ эса у билан душман ўртасида турарди. У ёнидаги гуруҳ билан бир ракаат ўқиди, сўнг булар ана уларнинг сафлари жойига чекиндилар, ана улар келишди ва у улар билан бир ракаат ўқиди.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِي بِطَبَرِسْتَانَ فَقَالَ أَيُّكُمْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا . فَقَامَ حُذَيْفَةُ فَصَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُوَازِيَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِي خَلْفَهُ رَكْعَةً ثُمَّ انْصَرَفَ هَؤُلاَءِ إِلَى مَكَانِ هَؤُلاَءِ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً وَلَمْ يَقْضُوا .
Бизга Амр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у деди: менга Ашъас ибн Сулайм ривоят қилди, ал-Асвад ибн Ҳилолдан, у Саълаба ибн Заҳдамдан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Табаристонда Саид ибн ал-Ос билан бирга эдик. У: «Қайсингиз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозини ўқиган?» деди. Ҳузайфа: «Мен,» деди. Сўнг Ҳузайфа турди ва одамлар унинг ортида икки саф бўлиб туришди: бир саф унинг ортида, бир саф эса душманга рўбарў турди. У ўз ортидагилар билан бир ракаат ўқиди, сўнг булар ана уларнинг ўрнига кетишди, ана улар келди ва у улар билан бир ракаат ўқиди, улар (қолган ракаатни) қазо қилишмади.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي الرُّكَيْنُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ حَسَّانٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ صَلاَةِ حُذَيْفَةَ .
Бизга Амр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у деди: менга ар-Рукайн ибн ар-Рабииъ ривоят қилди, ал-Қосим ибн Ҳассондан, у Зайд ибн Собитдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Ҳузайфанинг намозига ўхшаш (ривоят қилди).
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فَرَضَ اللَّهُ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга Абу Авона ривоят қилди, Букайр ибн ал-Ахнасдан, у Мужоҳиддан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у деди: «Аллаҳ Набийингиз (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тили орқали намозни фарз қилди: муқим ҳолатда тўрт (ракаат), сафарда икки ракаат, хавф пайтида эса бир ракаат.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي الْجَهْمِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِذِي قَرَدٍ وَصَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُوَازِيَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَةً ثُمَّ انْصَرَفَ هَؤُلاَءِ إِلَى مَكَانِ هَؤُلاَءِ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً وَلَمْ يَقْضُوا .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Суфёндан, у деди: менга Абу Бакр ибн Абул-Жаҳм ривоят қилди, Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Зу Қарадда намоз ўқиди ва одамлар унинг ортида икки саф бўлиб туришди: бир саф унинг ортида, бир саф эса душманга рўбарў турди. У ўз ортидагилар билан бир ракаат ўқиди, сўнг булар ана уларнинг ўрнига кетишди, ана улар келди ва у улар билан бир ракаат ўқиди, улар (қолган ракаатни) қазо қилишмади.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَكَبَّرَ وَكَبَّرُوا ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعَ أُنَاسٌ مِنْهُمْ ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدُوا ثُمَّ قَامَ إِلَى الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ فَتَأَخَّرَ الَّذِينَ سَجَدُوا مَعَهُ وَحَرَسُوا إِخْوَانَهُمْ وَأَتَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَرَكَعُوا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسَجَدُوا وَالنَّاسُ كُلُّهُمْ فِي صَلاَةٍ يُكَبِّرُونَ وَلَكِنْ يَحْرُسُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا .
Менга Амр ибн Усмон ибн Саид ибн Касир хабар берди, Муҳаммаддан, у аз-Зубайдийдан, у аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан (ривоят қилдики), Абдуллоҳ ибн Аббос деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) турди ва одамлар ҳам у билан туришди. У такбир айтди, улар ҳам такбир айтишди. Сўнг у руку қилди, улардан бир неча киши ҳам руку қилди. Сўнг у сажда қилди ва улар ҳам сажда қилишди. Сўнг у иккинчи ракаатга турди, у билан бирга сажда қилганлар орқага чекиндилар ва биродарларини қўриқлашди, бошқа гуруҳ келди ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан руку ҳамда сажда қилдилар. Одамларнинг барчаси намозда бўлиб, такбир айтар эдилар, лекин бир-бирларини қўриқлар эдилар.»
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا كَانَتْ صَلاَةُ الْخَوْفِ إِلاَّ سَجْدَتَيْنِ كَصَلاَةِ أَحْرَاسِكُمْ هَؤُلاَءِ الْيَوْمَ خَلْفَ أَئِمَّتِكُمْ هَؤُلاَءِ إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ عُقَبًا قَامَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ وَهُمْ جَمِيعًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَجَدَتْ مَعَهُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامُوا مَعَهُ جَمِيعًا ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعُوا مَعَهُ جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدَ مَعَهُ الَّذِينَ كَانُوا قِيَامًا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَلَمَّا جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِينَ سَجَدُوا مَعَهُ فِي آخِرِ صَلاَتِهِمْ سَجَدَ الَّذِينَ كَانُوا قِيَامًا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ جَلَسُوا فَجَمَعَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّسْلِيمِ .
Бизга Убайдуллоҳ ибн Саъд ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга амаким ривоят қилди, у деди: бизга отам ривоят қилди, Ибн Ишоқдан, у деди: менга Довуд ибн ал-Ҳусайн ривоят қилди, Икримадан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у деди: «Хавф намози икки саждадан (ракаатдан) иборат бўларди, худди бугун сизнинг мана шу имомларингиз ортидаги қўриқчиларингизнинг намози каби, фақат у навбатма-навбат бўларди: улардан бир гуруҳ турарди — ҳолбуки уларнинг ҳаммаси Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга эди — улардан бир гуруҳ у билан сажда қиларди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) турди ва улар ҳаммалари у билан туришди, сўнг у руку қилди ва улар ҳаммалари у билан руку қилдилар, сўнг у сажда қилди ва у билан биринчи марта тик турган кишилар сажда қилдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у билан сажда қилганлар намозларининг охирида ўтиргач, тик турган кишилар ўзлари учун сажда қилдилар, сўнг ўтирдилар, шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни салом билан жамлади.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ صَلاَةَ الْخَوْفِ فَصَفَّ صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُصَافُّو الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ ذَهَبَ هَؤُلاَءِ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ قَامُوا فَقَضَوْا رَكْعَةً رَكْعَةً .
Бизга Амр ибн Алий хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Абдурраҳмон ибн ал-Қосимдан, у отасидан, у Солиҳ ибн Хаввотдан, у Саҳл ибн Абу Ҳасмадан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан хавф намозини ўқиди: бир саф унинг ортида турди, бир саф эса душманга рўбарў турди. У улар билан бир ракаат ўқиди, сўнг булар кетди ва ана улар келди, у улар билан бир ракаат ўқиди, сўнг улар туришди ва ҳар бири (қолган) бир ракаатни қазо қилди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَمَّنْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ ذَاتِ الرِّقَاعِ صَلاَةَ الْخَوْفِ أَنَّ طَائِفَةً صَفَّتْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ وُجَاهَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ مَعَهُ رَكْعَةً ثُمَّ ثَبَتَ قَائِمًا وَأَتَمُّوا لأَنْفُسَهِمْ ثُمَّ انْصَرَفُوا فَصَفُّوا وُجَاهَ الْعَدُوِّ وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَلَّى بِهِمُ الرَّكْعَةَ الَّتِي بَقِيَتْ مِنْ صَلاَتِهِ ثُمَّ ثَبَتَ جَالِسًا وَأَتَمُّوا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَلَّمَ بِهِمْ .
Бизга Қутайба хабар берди, Моликдан, у Язид ибн Румондан, у Солиҳ ибн Хаввотдан, у Зотур-Риқў куни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозини ўқиган кишидан (ривоят қилдики): бир гуруҳ у билан саф бўлиб турди, бир гуруҳ эса душманга рўбарў турди. У ўзи билан турганлар билан бир ракаат ўқиди, сўнг тик турган ҳолида қолди, улар эса ўзлари учун (намозни) тўлиқ ўқиб олдилар, сўнг кетиб душманга рўбарў саф бўлишди. Бошқа гуруҳ келди ва у улар билан намозидан қолган ракаатни ўқиди, сўнг ўтирган ҳолида қолди, улар эса ўзлари учун (намозни) тўлиқ ўқиб олдилар, сўнг у улар билан салом берди.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِإِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةً وَالطَّائِفَةُ الأُخْرَى مُوَاجِهَةُ الْعَدُوِّ ثُمَّ انْطَلَقُوا فَقَامُوا فِي مَقَامِ أُولَئِكَ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً أُخْرَى ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَامَ هَؤُلاَءِ فَقَضُوا رَكْعَتَهُمْ وَقَامَ هَؤُلاَءِ فَقَضُوا رَكْعَتَهُمْ .
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар берди, Язид ибн Зурайъдан, у деди: бизга Маъмар ривоят қилди, аз-Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) икки гуруҳдан бири билан бир ракаат ўқиди, бошқа гуруҳ эса душманга рўбарў турарди. Сўнг улар кетиб ана уларнинг ўрнига туришди, ана улар келди ва у улар билан бошқа бир ракаат ўқиди, сўнг уларга салом берди. Шунда булар туриб ўз ракаатларини қазо қилдилар, ана улар ҳам туриб ўз ракаатларини қазо қилдилар.
أَخْبَرَنِي كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ بَقِيَّةَ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِبَلَ نَجْدٍ فَوَازَيْنَا الْعَدُوَّ وَصَافَفْنَاهُمْ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِنَا فَقَامَتْ طَائِفَةٌ مِنَّا مَعَهُ وَأَقْبَلَ طَائِفَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ مَعَهُ رَكْعَةً وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفُوا فَكَانُوا مَكَانَ أُولَئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُصَلُّوا وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي لَمْ تُصَلِّ فَرَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَرَكَعَ لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ .
Менга Касир ибн Убайд хабар берди, Бақийядан, у Шуъайбдан, у деди: менга аз-Зуҳрий ривоят қилди, у деди: менга Солим ибн Абдуллоҳ ривоят қилди, отасидан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Нажд томонга ғазотга чиқдим. Биз душманга рўбарў келиб, уларга қарши саф тортдик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) туриб бизга намоз ўқиб берди: биздан бир гуруҳ у билан турди, бир гуруҳ эса душманга юзланди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у билан бирга бўлганлар бир ракаат руку қилди ва икки сажда қилди, сўнг улар кетиб, намоз ўқимаган ана уларнинг ўрнида туришди, намоз ўқимаган гуруҳ келди ва у улар билан бир ракаат руку ва икки сажда қилди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) салом берди. Шунда мусулмонлардан ҳар бир киши туриб ўзи учун бир ракаат руку ва икки сажда қилди.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَرْقِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُوسُفَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ صَلَّى صَلاَةَ الْخَوْفِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ كَبَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَصَفَّ خَلْفَهُ طَائِفَةٌ مِنَّا وَأَقْبَلَتْ طَائِفَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ فَرَكَعَ بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفُوا وَأَقْبَلُوا عَلَى الْعَدُوِّ وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَلُّوا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَفَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ قَامَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ فَصَلَّى لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абдурраҳим ал-Барқий хабар берди, Абдуллоҳ ибн Юсуфдан, у деди: бизга Саид ибн Абдулазиз хабар берди, аз-Зуҳрийдан, у деди: «Абдуллоҳ ибн Умар ўзининг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозини ўқиганини ривоят қилар эди. У деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтди ва биздан бир гуруҳ унинг ортида саф бўлди, бир гуруҳ эса душманга юзланди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бир ракаат руку ва икки сажда қилди, сўнг улар кетиб душманга юзландилар, бошқа гуруҳ келди ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан намоз ўқидилар — у ҳам худди шундай қилди. Сўнг у салом берди. Сўнгра икки гуруҳдан ҳар бир киши туриб ўзи учун бир ракаат руку ва икки сажда қилиб намоз ўқиди.»
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ، وَأَبِي، أَيُّوبَ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ قَامَ فَكَبَّرَ فَصَلَّى خَلْفَهُ طَائِفَةٌ مِنَّا وَطَائِفَةٌ مُوَاجِهَةَ الْعَدُوِّ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفُوا وَلَمْ يُسَلِّمُوا وَأَقْبَلُوا عَلَى الْعَدُوِّ فَصَفُّوا مَكَانَهُمْ وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَفُّوا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَتَمَّ رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ثُمَّ قَامَتِ الطَّائِفَتَانِ فَصَلَّى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ . قَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ السُّنِّيِّ الزُّهْرِيُّ سَمِعَ مِنِ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثَيْنِ وَلَمْ يَسْمَعْ هَذَا مِنْهُ .
Менга Имрон ибн Баккор хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн ал-Муборак ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ҳайсам ибн Ҳумайд хабар берди, ал-Аладан ва Абу Айюбдан, аз-Зуҳрийдан, у Абдуллоҳ ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хавф намозини ўқиди: туриб такбир айтди, биздан бир гуруҳ унинг ортида намоз ўқиди, бир гуруҳ эса душманга рўбарў турди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бир ракаат руку ва икки сажда қилди, сўнг улар салом бермай кетиб душманга юзландилар ва ўз ўринларида саф бўлдилар. Бошқа гуруҳ келди ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ортида саф бўлди, у улар билан бир ракаат ва икки сажда қилди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) салом берди — энди у икки ракаат ва тўрт саждани тўлиқ ўқиб бўлган эди. Сўнгра икки гуруҳ туриб, уларнинг ҳар бир кишиси ўзи учун бир ракаат ва икки сажда қилди.» Абу Бакр ибн ас-Сунний деди: «аз-Зуҳрий Ибн Умардан икки ҳадис эшитган, лекин буни ундан эшитмаган.»
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فِي بَعْضِ أَيَّامِهِ فَقَامَتْ طَائِفَةٌ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ مَعَهُ رَكْعَةً ثُمَّ ذَهَبُوا وَجَاءَ الآخَرُونَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ قَضَتِ الطَّائِفَتَانِ رَكْعَةً رَكْعَةً .
Бизга Абдулаъло ибн Восил ибн Абдулаъло хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, Суфёндан, у Мусо ибн Уқбадан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз кунларидан бирида хавф намозини ўқиди: бир гуруҳ у билан турди, бир гуруҳ эса душманга рўбарў турди. У ўзи билан турганлар билан бир ракаат ўқиди, сўнг улар кетди ва бошқалар келди, у улар билан бир ракаат ўқиди, сўнг икки гуруҳ ҳам бирма-бир ракаатни қазо қилдилар.»
أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، وَذَكَرَ، آخَرَ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَسْوَدِ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يُحَدِّثُ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ، أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا هُرَيْرَةَ هَلْ صَلَّيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ . قَالَ مَتَى قَالَ عَامَ غَزْوَةِ نَجْدٍ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِصَلاَةِ الْعَصْرِ وَقَامَتْ مَعَهُ طَائِفَةٌ وَطَائِفَةٌ أُخْرَى مُقَابِلَ الْعَدُوِّ وَظُهُورُهُمْ إِلَى الْقِبْلَةِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرُوا جَمِيعًا الَّذِينَ مَعَهُ وَالَّذِينَ يُقَابِلُونَ الْعَدُوَّ ثُمَّ رَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَاحِدَةً وَرَكَعَتْ مَعَهُ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيهِ ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيهِ وَالآخَرُونَ قِيَامٌ مُقَابِلَ الْعَدُوِّ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي مَعَهُ فَذَهَبُوا إِلَى الْعَدُوِّ فَقَابَلُوهُمْ وَأَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي كَانَتْ مُقَابِلَ الْعَدُوِّ فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ كَمَا هُوَ ثُمَّ قَامُوا فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً أُخْرَى وَرَكَعُوا مَعَهُ وَسَجَدَ وَسَجَدُوا مَعَهُ ثُمَّ أَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي كَانَتْ مُقَابِلَ الْعَدُوِّ فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ وَمَنْ مَعَهُ ثُمَّ كَانَ السَّلاَمُ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَلَّمُوا جَمِيعًا فَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَانِ وَلِكُلِّ رَجُلٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ .
Менга Убайдуллоҳ ибн Фазола ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Абдуллоҳ ибн Язид ал-Муқрий хабар берди; ва бизга Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Язид хабар берди, у деди: бизга отам ривоят қилди, у деди: бизга Ҳайва ва бошқа бири ривоят қилди, икковлари деди: бизга Абул-Асвад ривоят қилди, у Урва ибн аз-Зубайрнинг Марвон ибн ал-Ҳакамдан ривоят қилиб ҳикоя қилганини эшитди: у Абу Ҳурайрадан: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан хавф намозини ўқиганмисан?» деб сўради. Абу Ҳурайра: «Ҳа,» деди. У: «Қачон?» деди. У деди: «Нажд ғазоти йилида. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) аср намозига турди, бир гуруҳ у билан турди, бошқа бир гуруҳ эса орқалари қиблага қаратилган ҳолда душманга рўбарў турди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтди ва у билан бирга бўлганлар ҳамда душманга рўбарў турганлар — ҳаммалари такбир айтишди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир марта руку қилди ва унинг ёнидаги гуруҳ ҳам у билан руку қилди, сўнг у сажда қилди ва унинг ёнидаги гуруҳ ҳам сажда қилди, бошқалар эса душманга рўбарў тик турарди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) турди ва у билан бўлган гуруҳ ҳам туриб душман томон бориб уларга рўбарў бўлдилар, душманга рўбарў турган гуруҳ эса келди ва руку ҳамда сажда қилдилар, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эса ўз ҳолича тик турарди. Сўнг улар туришди ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бошқа бир ракаат руку қилди, улар ҳам у билан руку қилдилар, у сажда қилди ва улар ҳам у билан сажда қилдилар. Сўнг душманга рўбарў турган гуруҳ келди ва руку ҳамда сажда қилдилар, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у билан бўлганлар эса ўтирган эдилар. Сўнг салом бўлди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) салом берди ва улар ҳаммалари салом беришди. Шундай қилиб Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун икки ракаат, икки гуруҳдан ҳар бир киши учун эса икки ракаатдан бўлди.»
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْهُنَائِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَازِلاً بَيْنَ ضَجْنَانَ وَعُسْفَانَ مُحَاصِرَ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّ لِهَؤُلاَءِ صَلاَةً هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَبْنَائِهِمْ وَأَبْكَارِهِمْ أَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ ثُمَّ مِيلُوا عَلَيْهِمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً فَجَاءَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَأَمَرَهُ أَنْ يَقْسِمَ أَصْحَابَهُ نِصْفَيْنِ فَيُصَلِّيَ بِطَائِفَةٍ مِنْهُمْ وَطَائِفَةٌ مُقْبِلُونَ عَلَى عَدُوِّهِمْ قَدْ أَخَذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ فَيُصَلِّيَ بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ يَتَأَخَّرَ هَؤُلاَءِ وَيَتَقَدَّمَ أُولَئِكَ فَيُصَلِّيَ بِهِمْ رَكْعَةً تَكُونُ لَهُمْ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً رَكْعَةً وَلِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَانِ .
Бизга ал-Аббос ибн Абдулазим хабар берди, у деди: менга Абдуссамад ибн Абдулворис ривоят қилди, у деди: менга Саид ибн Убайд ал-Ҳуноий ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллоҳ ибн Шақиқ ривоят қилди, у деди: бизга Абу Ҳурайра ривоят қилди, у деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Зажнон билан Усфон ўртасида мушрикларни қамал қилиб тушиб турган эди. Мушриклар: «Буларнинг шундай бир намози борки, у улар учун ўғилларидан ва қизларидан ҳам суюклироқдир. Ишингизни жамланг, сўнг уларнинг устига бир йўла ҳужум қилинг,» дедилар. Шунда Жибрил (алайҳиссалом) келди ва унга асъҳобларини икки ярмига бўлишни буюрди: улардан бир гуруҳ билан намоз ўқисин, бир гуруҳ эса эҳтиёт бўлиб қуролларини олган ҳолда душманларига юзланиб турсин; у улар билан бир ракаат ўқисин, сўнг булар орқага чекиниб, ана улар олдинга ўтсин ва у улар билан бир ракаат ўқисин — токи уларнинг ҳар бирига Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирма-бир ракаатдан, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун эса икки ракаат бўлсин.»
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ يَزِيدَ الْفَقِيرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ صَلاَةَ الْخَوْفِ فَقَامَ صَفٌّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَصَفٌّ خَلْفَهُ صَلَّى بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ تَقَدَّمَ هَؤُلاَءِ حَتَّى قَامُوا فِي مَقَامِ أَصْحَابِهِمْ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَقَامُوا مَقَامَ هَؤُلاَءِ وَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَانِ وَلَهُمْ رَكْعَةٌ .
Бизга Иброҳим ибн ал-Ҳасан хабар берди, Ҳажжож ибн Муҳаммаддан, у Шуъбадан, у ал-Ҳакамдан, у Язид ал-Фақирдан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан хавф намозини ўқиди: бир саф унинг олдида турди, бир саф эса унинг ортида турди. У ўз ортидагилар билан бир ракаат ва икки сажда ўқиди, сўнг булар олдинга ўтиб, шерикларининг ўрнида турдилар, ана улар келди ва буларнинг ўрнида турдилар, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бир ракаат ва икки сажда ўқиди, сўнг салом берди. Шундай қилиб Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) учун икки ракаат, улар учун эса бир ракаат бўлди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَسْعُودِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامَتْ خَلْفَهُ طَائِفَةٌ وَطَائِفَةٌ مُوَاجِهَةَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَةً وَسَجَدَ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ إِنَّهُمُ انْطَلَقُوا فَقَامُوا مَقَامَ أُولَئِكَ الَّذِينَ كَانُوا فِي وَجْهِ الْعَدُوِّ وَجَاءَتْ تِلْكَ الطَّائِفَةُ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَسَجَدَ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَلَّمَ فَسَلَّمَ الَّذِينَ خَلْفَهُ وَسَلَّمَ أُولَئِكَ .
Бизга Аҳмад ибн ал-Миқдом хабар берди, у деди: бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ал-Масъудий ривоят қилди, у деди: менга Язид ал-Фақир хабар берди, у Жобир ибн Абдуллоҳдан эшитди, у деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга эдик, намозга иқомат айтилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) турди, унинг ортида бир гуруҳ турди, бир гуруҳ эса душманга рўбарў турди. У ўз ортидагилар билан бир ракаат ўқиди ва улар билан икки сажда қилди, сўнг улар кетиб душманга юзланган ана уларнинг ўрнида туришди, ўша гуруҳ келди ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бир ракаат ўқиди ва улар билан икки сажда қилди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) салом берди, унинг ортидагилар ҳам салом бердилар, ана улар ҳам салом бердилар.»
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ فَقُمْنَا خَلْفَهُ صَفَّيْنِ وَالْعَدُوُّ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَبَّرْنَا وَرَكَعَ وَرَكَعْنَا وَرَفَعَ وَرَفَعْنَا فَلَمَّا انْحَدَرَ لِلسُّجُودِ سَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِينَ يَلُونَهُ وَقَامَ الصَّفُّ الثَّانِي حِينَ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالصَّفُّ الَّذِينَ يَلُونَهُ ثُمَّ سَجَدَ الصَّفُّ الثَّانِي حِينَ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْكِنَتِهِمْ ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الَّذِينَ كَانُوا يَلُونَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الآخَرُ فَقَامَ فِي مَقَامِهِمْ وَقَامَ هَؤُلاَءِ فِي مَقَامِ الآخَرِينَ قِيَامًا وَرَكَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَكَعْنَا ثُمَّ رَفَعَ وَرَفَعْنَا فَلَمَّا انْحَدَرَ لِلسُّجُودِ سَجَدَ الَّذِينَ يَلُونَهُ وَالآخَرُونَ قِيَامٌ فَلَمَّا رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِينَ يَلُونَهُ سَجَدَ الآخَرُونَ ثُمَّ سَلَّمَ .
Бизга Али ибн ал-Ҳусайн ад-Дирҳамий ва Исмоил ибн Масъуд хабар бериб, иккаласи деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Абдулмалик ибн Абу Сулаймон ривоят қилди, Атодан, у Жобирдан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга хавф намозида иштирок этдик. Биз унинг орқасида икки саф бўлиб турдик, душман эса биз билан қибла орасида эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтдилар, биз ҳам такбир айтдик; руку қилдилар, биз ҳам руку қилдик; (бошларини) кўтардилар, биз ҳам кўтардик. Саждага эгилганларида, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у кишига яқин турганлар сажда қилдилар, иккинчи саф эса Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у кишига яқин турган саф (бошларини) кўтарганда тик туриб турди. Сўнгра иккинчи саф Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (бошларини) кўтарганда ўз жойларида сажда қилди. Сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га яқин турган саф орқага чекинди, иккинчи саф эса олдинга ўтиб, уларнинг ўрнида турди; булар эса бошқаларнинг ўрнида тик турдилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) руку қилдилар, биз ҳам руку қилдик; сўнг (бошларини) кўтардилар, биз ҳам кўтардик. Саждага эгилганларида, у кишига яқин турганлар сажда қилдилар, бошқалари эса тик туриб турди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у кишига яқин турганлар (бошларини) кўтарганларида, бошқалари сажда қилдилар. Сўнг салом бердилар.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَخْلٍ وَالْعَدُوُّ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرُوا جَمِيعًا ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَالآخَرُونَ قِيَامٌ يَحْرُسُونَهُمْ فَلَمَّا قَامُوا سَجَدَ الآخَرُونَ مَكَانَهُمُ الَّذِينَ كَانُوا فِيهِ ثُمَّ تَقَدَّمَ هَؤُلاَءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلاَءِ فَرَكَعَ فَرَكَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ رَفَعَ فَرَفَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَالصَّفُّ الَّذِينَ يَلُونَهُ وَالآخَرُونَ قِيَامٌ يَحْرُسُونَهُمْ فَلَمَّا سَجَدُوا وَجَلَسُوا سَجَدَ الآخَرُونَ مَكَانَهُمْ ثُمَّ سَلَّمَ . قَالَ جَابِرٌ كَمَا يَفْعَلُ أُمَرَاؤُكُمْ .
Бизга Амр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Абдурраҳмон ривоят қилди, Суфёндан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга Нахлда эдик, душман эса биз билан қибла орасида эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) такбир айтдилар, ҳамма бирга такбир айтди; сўнг руку қилдилар, ҳамма бирга руку қилди; сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у кишига яқин саф сажда қилдилар, бошқалари эса уларни қўриқлаб тик туриб турдилар. Улар турганларидан кейин, бошқалари ўзлари турган жойда сажда қилдилар. Сўнг булар уларнинг сафлари томон олдинга ўтдилар; (Набий) руку қилдилар, ҳамма бирга руку қилди; сўнг (бошларини) кўтардилар, ҳамма бирга кўтарди; сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ва у кишига яқин саф сажда қилдилар, бошқалари эса уларни қўриқлаб тик турдилар. Улар сажда қилиб ўтирганларида, бошқалари ўз жойларида сажда қилдилар. Сўнг салом бердилар.» Жобир деди: «Сизнинг амирларингиз қилганидек.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ شُعْبَةُ كَتَبَ بِهِ إِلَىَّ وَقَرَأْتُهُ عَلَيْهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْهُ يُحَدِّثُ وَلَكِنِّي حَفِظْتُهُ قَالَ ابْنُ بَشَّارٍ فِي حَدِيثِهِ حِفْظِي مِنَ الْكِتَابِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ مُصَافَّ الْعَدُوِّ بِعُسْفَانَ وَعَلَى الْمُشْرِكِينَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَصَلَّى بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ قَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّ لَهُمْ صَلاَةً بَعْدَ هَذِهِ هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَأَبْنَائِهِمْ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ فَصَفَّهُمْ صَفَّيْنِ خَلْفَهُ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمِيعًا فَلَمَّا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ سَجَدَ بِالصَّفِّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الآخَرُونَ فَلَمَّا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ مِنَ السُّجُودِ سَجَدَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ بِرُكُوعِهِمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فَقَامَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فِي مَقَامِ صَاحِبِهِ ثُمَّ رَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَمِيعًا فَلَمَّا رَفَعُوا رُءُوسَهُمْ مِنَ الرُّكُوعِ سَجَدَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الآخَرُونَ فَلَمَّا فَرَغُوا مِنْ سُجُودِهِمْ سَجَدَ الآخَرُونَ ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Муҳаммад ибн Башшор хабар бериб, Муҳаммаддан (ривоят қилишди), у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Мансурдан, у деди: мен Мужоҳиднинг Абу Айёш аз-Зурақийдан ривоят қилаётганини эшитдим. Шуъба деди: «У буни менга ёзиб юборди, мен уни унга ўқиб бердим ва ундан ривоят қилаётганини ҳам эшитдим; лекин мен уни ёд олдим.» Ибн Башшор ўз ҳадисида деди: «Менинг китобдан ёдлаганим шуки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Усфонда душманга рўбарў саф тортиб турган эдилар, мушрикларнинг бошлиғи эса Холид ибн ал-Валиддир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга пешин намозини ўқитдилар. Мушриклар: «Уларнинг бундан кейин бир намози борки, у уларга мол-мулклари ва болаларидан кўра суюклироқдир,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга аср намозини ўқитдилар; уларни ўз орқасига икки саф қилиб қўйдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бирга ҳаммаси руку қилдилар. Бошларини кўтарганларида, у кишига яқин саф билан сажда қилдилар, бошқалари эса тик турди. Улар саждадан бошларини кўтарганларида, орқадаги саф — улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга руку қилган эдилар — сажда қилди. Сўнг олдинги саф орқага чекинди, орқадаги саф эса олдинга ўтди; ҳар бири ўз ҳамроҳининг ўрнида турди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар билан бирга ҳаммаси руку қилдилар. Улар рукудан бошларини кўтарганларида, у кишига яқин саф сажда қилди, бошқалари эса тик турди. Улар саждаларидан фароғ бўлганларида, бошқалари сажда қилдилар. Сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга салом бердилар.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُسْفَانَ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الظُّهْرِ وَعَلَى الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ لَقَدْ أَصَبْنَا مِنْهُمْ غِرَّةً وَلَقَدْ أَصَبْنَا مِنْهُمْ غَفْلَةً . فَنَزَلَتْ - يَعْنِي صَلاَةَ الْخَوْفِ - بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْعَصْرِ فَفَرَّقَنَا فِرْقَتَيْنِ فِرْقَةً تُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفِرْقَةً يَحْرُسُونَهُ فَكَبَّرَ بِالَّذِينَ يَلُونَهُ وَالَّذِينَ يَحْرُسُونَهُمْ ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعَ هَؤُلاَءِ وَأُولَئِكَ جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ الَّذِينَ يَلُونَهُ وَتَأَخَّرَ هَؤُلاَءِ وَالَّذِينَ يَلُونَهُ وَتَقَدَّمَ الآخَرُونَ فَسَجَدُوا ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ بِهِمْ جَمِيعًا الثَّانِيَةَ بِالَّذِينَ يَلُونَهُ وَبِالَّذِينَ يَحْرُسُونَهُ ثُمَّ سَجَدَ بِالَّذِينَ يَلُونَهُ ثُمَّ تَأَخَّرُوا فَقَامُوا فِي مَصَافِّ أَصْحَابِهِمْ وَتَقَدَّمَ الآخَرُونَ فَسَجَدُوا ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَكَانَتْ لِكُلِّهِمْ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ مَعَ إِمَامِهِمْ وَصَلَّى مَرَّةً بِأَرْضِ بَنِي سُلَيْمٍ .
Бизга Амр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Абдулазиз ибн Абдуссамад ривоят қилди, у деди: бизга Мансур ривоят қилди, Мужоҳиддан, у Абу Айёш аз-Зурақийдан (ривоят қилдики), у деди: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бирга Усфонда эдик. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга пешин намозини ўқитдилар, ўша куни мушрикларнинг бошлиғи эса Холид ибн ал-Валид эди. Мушриклар: «Биз улардан ғафлатда қолдириб (зарба бериш имконини) топдик, улардан бепарволик (пайти)ни топдик,» дедилар. Сўнг — яъни хавф намози — пешин ва аср орасида нозил бўлди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга аср намозини ўқитдилар ва бизни икки гуруҳга ажратдилар: бир гуруҳ Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан намоз ўқийди, бир гуруҳ эса у кишини қўриқлайди. У киши ўзига яқин турганлар ва уларни қўриқлаётганлар билан такбир айтдилар; сўнг руку қилдилар, булар ҳам, анавилар ҳам ҳаммаси руку қилди; сўнг у кишига яқин турганлар сажда қилдилар; булар ва у кишига яқин турганлар орқага чекиндилар, бошқалари олдинга ўтиб сажда қилдилар. Сўнг у киши турдилар ва улар билан иккинчи марта ҳаммаси — ўзига яқин турганлар ва ўзини қўриқлаётганлар билан — руку қилдилар; сўнг ўзига яқин турганлар билан сажда қилдилар; сўнг улар орқага чекиниб, ҳамроҳларининг сафларида турдилар, бошқалари эса олдинга ўтиб сажда қилдилар. Сўнг уларга салом бердилар. Шундай қилиб, уларнинг ҳар бирига имомлари билан икки ракатдан тўғри келди. У киши бир марта Бану Сулайм юртида ҳам (шундай) ўқидилар.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِالْقَوْمِ فِي الْخَوْفِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ صَلَّى بِالْقَوْمِ الآخَرِينَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَصَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعًا .
Бизга Муҳаммад ибн Абдулаъло ва Исмоил ибн Масъуд хабар бериб — лафз уники — иккаласи деди: бизга Холид ривоят қилди, Ашъасдан, у ал-Ҳасандан, у Абу Бакрадан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хавф (пайтида) қавм билан икки ракат намоз ўқиб, сўнг салом бердилар; сўнг бошқа қавм билан икки ракат ўқиб, сўнг салом бердилар. Шундай қилиб, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тўрт (ракат) ўқидилар.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِطَائِفَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ صَلَّى بِآخَرِينَ أَيْضًا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ .
Менга Иброҳим ибн Яъқуб хабар бериб, деди: бизга Амр ибн Осим ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз саҳобаларидан бир гуруҳ билан икки ракат намоз ўқиб, сўнг салом бердилар; сўнг бошқалар билан ҳам икки ракат ўқиб, сўнг салом бердилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، فِي صَلاَةِ الْخَوْفِ قَالَ يَقُومُ الإِمَامُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَتَقُومُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ قِبَلَ الْعَدُوِّ وَوُجُوهُهُمْ إِلَى الْعَدُوِّ فَيَرْكَعُ بِهِمْ رَكْعَةً وَيَرْكَعُونَ لأَنْفُسِهِمْ وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ فِي مَكَانِهِمْ وَيَذْهَبُونَ إِلَى مَقَامِ أُولَئِكَ وَيَجِيءُ أُولَئِكَ فَيَرْكَعُ بِهِمْ وَيَسْجُدُ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ فَهِيَ لَهُ ثِنْتَانِ وَلَهُمْ وَاحِدَةٌ ثُمَّ يَرْكَعُونَ رَكْعَةً رَكْعَةً وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ .
Бизга Абу Ҳафс Амр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Яҳё ибн Саиддан, у ал-Қосим ибн Муҳаммаддан, у Солиҳ ибн Хаввотдан, у Саҳл ибн Абу Ҳасмадан хавф намози ҳақида (ривоят қилдики), у деди: «Имом қиблага юзланиб туради, улардан бир гуруҳ у билан бирга туради, бир гуруҳ эса душманга рўбарў бўлиб, юзлари душман томон туради. Имом улар билан бир ракат руку қилади, улар ўзлари учун (яна бир ракат) руку қиладилар ва ўз жойларида икки сажда қиладилар; сўнг анавилар (турган) жойга борадилар, анавилар эса келади. Имом улар билан руку қилади ва улар билан икки сажда қилади; шундай қилиб, у кишига икки (ракат), уларга эса бир (ракат) бўлади. Сўнг улар биттадан ракат руку қиладилар ва икки сажда қиладилар.»
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِأَصْحَابِهِ صَلاَةَ الْخَوْفِ فَصَلَّتْ طَائِفَةٌ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ وُجُوهُهُمْ قِبَلَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَامُوا مَقَامَ الآخَرِينَ وَجَاءَ الآخَرُونَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ .
Бизга Амр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Абдулаъло ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ривоят қилди, ал-Ҳасандан, у деди: Жобир ибн Абдуллоҳ ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз саҳобаларига хавф намозини ўқитдилар. Бир гуруҳ у киши билан намоз ўқиди, бир гуруҳ эса юзлари душман томон (турди). У киши улар билан икки ракат ўқидилар; сўнг улар бошқаларнинг ўрнида турдилар, бошқалари келди. У киши улар билан ҳам икки ракат ўқидилар; сўнг салом бердилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى صَلاَةَ الْخَوْفِ بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَتَيْنِ وَالَّذِينَ جَاءُوا بَعْدُ رَكْعَتَيْنِ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَلِهَؤُلاَءِ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ .
Бизга Амр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ашъас ривоят қилди, ал-Ҳасандан, у Абу Бакрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у киши хавф намозини ўз орқаларидагилар билан икки ракат, кейин келганлар билан (яна) икки ракат ўқидилар. Шундай қилиб, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га тўрт ракат бўлди, уларга эса икки-икки ракатдан бўлди.