68. Қалам сураси

وَدُّوا۟ لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ

Агар сен муроса қилсанг, улар ҳам муроса қилишни орзу қиларлар.

وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ

Итоат қилма! Ҳар бир қасамхўр, пасткашга.

هَمَّازٍ مَّشَّآءٍۭ بِنَمِيمٍ

Кишиларни айбловчи, чақимчилик қилиб юрувчига.

مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

яхшиликни ман қилувчи, тажавузкор, сергуноҳга.

عُتُلٍّۭ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ

Қўпол, ундан сўнг отасининг таъйини йўққа.

أَن كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ

Моли ва ўғиллари кўп бўлганидан.

إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ ءَايَـٰتُنَا قَالَ أَسَـٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ

Бизнинг аятларимиз Унгаўқилган пайтда, аввалгиларнинг афсоналари, деганга.

سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلْخُرْطُومِ

Тезда унинг тумшуғига белги қўямиз.

إِنَّا بَلَوْنَـٰهُمْ كَمَا بَلَوْنَآ أَصْحَـٰبَ ٱلْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا۟ لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ

Албатта, Биз уларини боғ эгаларини синаганимиздек синаб кўрдик. Вақтики, эрта тонгада териб оламиз, деб қасам ичдилар.

وَلَا يَسْتَثْنُونَ

Ва истисно қилмадилар.

فَطَافَ عَلَيْهَا طَآئِفٌ مِّن رَّبِّكَ وَهُمْ نَآئِمُونَ

Улар ухлаб ётганда, боғ устидан Раббингдан бўлган айланувчи айланиб чиқди.

فَأَصْبَحَتْ كَٱلصَّرِيمِ

Бас, у худди меваси териб олинганга ўхшаб қолди.

فَتَنَادَوْا۟ مُصْبِحِينَ

Улар, тонг-саҳарда бир-бирларини чақирдилар:

أَنِ ٱغْدُوا۟ عَلَىٰ حَرْثِكُمْ إِن كُنتُمْ صَـٰرِمِينَ

«Агар терадиган бўлсангиз, экинзорингизга эртароқ боринг», деб.

فَٱنطَلَقُوا۟ وَهُمْ يَتَخَـٰفَتُونَ

Бас, паст овозла гаплашиб, юриб кетдилар.

أَن لَّا يَدْخُلَنَّهَا ٱلْيَوْمَ عَلَيْكُم مِّسْكِينٌ

«Бугун сиз борингизда у боғга мискин кира кўрмасин», деб.

وَغَدَوْا۟ عَلَىٰ حَرْدٍ قَـٰدِرِينَ

Ва эрталабда қасдла, ўзларини қодир сезиб, бордилар.

فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوٓا۟ إِنَّا لَضَآلُّونَ

Уни кўрганларида, биз адашибмиз, дедилар.

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

Балки биз маҳрум бўлгандиримиз, дедилар.

قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ

Уларнинг энг яхши ва адолатлиси, «Сизларга тасбиҳ айтсаларингиз-чи, демабмидим?!», деди.

قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَـٰلِمِينَ

Раббимиз айблардан пок бўлди, албатта биз золимлардан эдик, дедилар.

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَلَـٰوَمُونَ

Бас, баъзилари баъзиларни маломат қила бошладилар.

قَالُوا۟ يَـٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا طَـٰغِينَ

Вой, шўримиз қурсин, туғёнга кетган эканмиз.

عَسَىٰ رَبُّنَآ أَن يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِّنْهَآ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا رَٰغِبُونَ

Шояд Раббимиз унинг ўрнига ундан кўра яхшироғини берса. Биз ўз Раббимизга рағбатлимиз, дедилар.

كَذَٰلِكَ ٱلْعَذَابُ ۖ وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ

Азоб шундоқ бўлур ва агар билсалар, албатта охират азоби бундан катта бўладир.

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Албатта, тақводорлар учун Раббилари ҳузурида наъийм жаннатлари бордур.

أَفَنَجْعَلُ ٱلْمُسْلِمِينَ كَٱلْمُجْرِمِينَ

Мусулмонларни жинаяткорларга ўхшатиб қўярмидик?!

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

Сизларга нима бўлди, қандай ҳукм чиқаряпсизлар?!

أَمْ لَكُمْ كِتَـٰبٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ

Ёки сизларнинг китобингиз бор-у, ундан ўқидингизми?

إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ

Унда сизларга нимани ихтиёр қилсангиз, албатта, дейилганми?!

أَمْ لَكُمْ أَيْمَـٰنٌ عَلَيْنَا بَـٰلِغَةٌ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۙ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ

Ёки сизларга Бизнинг қиёмат кунигача етадиган ваъдаларимиз бўлиб, унда, албатта, сиз нима ҳукм қилсангиз шу бўлади, дейилганми?!

سَلْهُمْ أَيُّهُم بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ

Сўра улардан, қай бирлари бу нарсага кафил экан?

أَمْ لَهُمْ شُرَكَآءُ فَلْيَأْتُوا۟ بِشُرَكَآئِهِمْ إِن كَانُوا۟ صَـٰدِقِينَ

Ёки уларнинг шериклари бормикин, агар ростгўй бўлсалар, ўша шерикларини ҳам олиб келсинлар.

يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ

Болдирлар шимарилган кунида ва улар саждага чақирилганда, қодир бўлмаслар.

خَـٰشِعَةً أَبْصَـٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ وَقَدْ كَانُوا۟ يُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمْ سَـٰلِمُونَ

Уларнинг кўзлари қўрқинчга тўла, хорлик ўраб олган. Ва дарҳақиқат, улар саломатлик ҳолларида сажда қилишга чақирилган эдилар.

فَذَرْنِى وَمَن يُكَذِّبُ بِهَـٰذَا ٱلْحَدِيثِ ۖ سَنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ

Бу гапни ёлғонга чиқарувчиларни Менинг Ўзимга қўйиб қўй. Биз уларни ўзлари билмаган тарафдан аста-секин оламиз.

وَأُمْلِى لَهُمْ ۚ إِنَّ كَيْدِى مَتِينٌ

Ва уларга муҳлат бераман, албатта, Менинг ҳийлам метиндир.

أَمْ تَسْـَٔلُهُمْ أَجْرًا فَهُم مِّن مَّغْرَمٍ مُّثْقَلُونَ

Ёки сен улардан ҳақ сўраяпсану, улар қарзга ботиб қолдиларми?

أَمْ عِندَهُمُ ٱلْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ

Ёки ҳузурларида ғойиб илми бору, улар ёзиб оладиларми?

فَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

Раббинг ҳукмига сабр қил ва бир вақтлар ғамга тўлган ҳолда нидо қилган балиқ соҳибига ўхшама.

لَّوْلَآ أَن تَدَٰرَكَهُۥ نِعْمَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ لَنُبِذَ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ

Агар уни Раббисининг неъмати топмаганда, очиқ саҳро жойга, мазамматга қолган ҳолда ташланган бўларди.

فَٱجْتَبَـٰهُ رَبُّهُۥ فَجَعَلَهُۥ مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ

Бас, уни Раббиси танлаб олди ва солиҳ бандаларидан қилди.

وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَـٰرِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا۟ ٱلذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجْنُونٌ

Ва кафирлар зикрни эшитаётганларида сени кўзлари билан тойдирмоқчи бўлдилар ва, албатта, у жиннидур, дерлар.

وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَـٰلَمِينَ

Ҳолбуки, у бутун одамларга эслатмадан ўзга нарса эмас.