حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي حَسَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ الْعَاصَ بْنَ وَائِلٍ، أَوْصَى أَنْ يُعْتَقَ، عَنْهُ مِائَةُ رَقَبَةٍ فَأَعْتَقَ ابْنُهُ هِشَامٌ خَمْسِينَ رَقَبَةً فَأَرَادَ ابْنُهُ عَمْرٌو أَنْ يَعْتِقَ عَنْهُ الْخَمْسِينَ الْبَاقِيَةَ فَقَالَ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَوْصَى بِعِتْقِ مِائَةِ رَقَبَةٍ وَإِنَّ هِشَامًا أَعْتَقَ عَنْهُ خَمْسِينَ وَبَقِيَتْ عَلَيْهِ خَمْسُونَ رَقَبَةً أَفَأُعْتِقُ عَنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لَوْ كَانَ مُسْلِمًا فَأَعْتَقْتُمْ عَنْهُ أَوْ تَصَدَّقْتُمْ عَنْهُ أَوْ حَجَجْتُمْ عَنْهُ بَلَغَهُ ذَلِكَ " .
Bizga Abbos ibn Valid ibn Mazyad rivoyat qildi, menga otam xabar berdi, bizga Avzoiy, menga Hasson ibn Atiyya Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildi: Os ibn Voil o'zi nomidan yuz qul ozod qilinishini vasiyat qildi. O'g'li Hishom ellik qul ozod qildi, so'ng o'g'li Amr qolgan ellikni otasi nomidan ozod qilmoqchi bo'ldi va dedi: «Avval Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan so'rayman.» So'ng Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldilariga keldi va dedi: «Ey Allahning Rasuli, otam yuz qul ozod qilishni vasiyat qildi, Hishom uning nomidan ellik qul ozod qildi, unga ellik qul qoldi, men uning nomidan ozod qilaymi?» Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedilar: «Agar u musulmon bo'lganida, siz uning nomidan ozod qilsangiz yoki sadaqa qilsangiz yoki uning nomidan haj qilsangiz, bu unga yetgan bo'lardi.»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَنَّ شُعَيْبَ بْنَ إِسْحَاقَ، حَدَّثَهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ تُوُفِّيَ وَتَرَكَ عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا لِرَجُلٍ مِنْ يَهُودَ فَاسْتَنْظَرَهُ جَابِرٌ فَأَبَى فَكَلَّمَ جَابِرٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَشْفَعَ لَهُ إِلَيْهِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ لِيَأْخُذَ ثَمَرَ نَخْلِهِ بِالَّذِي لَهُ عَلَيْهِ فَأَبَى عَلَيْهِ وَكَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُنْظِرَهُ فَأَبَى . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Bizga Muhammad ibn Alo rivoyat qildi, Shuayb ibn Ishoq ularga Hishom ibn Urvadan, u Vahb ibn Kaysondan, u Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qildiki, u xabar berdi: Uning otasi vafot etdi va u yahudiy bir kishiga o'ttiz vasq qarz qoldirdi. Jobir undan muhlat so'radi, u esa rad etdi. Shunda Jobir Nabiy sollallahu alayhi vasallamga unga vositachilik qilishlarini aytdi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam kelib, yahudiy bilan u o'ziga tegishli qarz evaziga uning xurmosining mevasini olishi haqida gaplashdilar, lekin u rad etdi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga muhlat berishi haqida ham gaplashdilar, lekin u rad etdi. Va u hadisni davom ettirdi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ التَّنُوخِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعِلْمُ ثَلاَثَةٌ وَمَا سِوَى ذَلِكَ فَهُوَ فَضْلٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ " .
Bizga Ahmad ibn Amr ibn Sarh rivoyat qildi, bizga Ibn Vahb xabar berdi, menga Abdurrahmon ibn Ziyod Abdurrahmon ibn Rofi' at-Tanuxiydan, u Abdulloh ibn Amr ibn Osdan rivoyat qildi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam shunday dedilar: «Ilm uchtadir, undan boshqasi ortiqchadir: muhkam oyat yoki barqaror sunnat yoki adolatli farizadir.»