Ҳасса топилмаса чизиқ тортиш

Namoz kitobi · 3 ҳадис

باب الْخَطِّ إِذَا لَمْ يَجِدْ عَصًا

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، حَدَّثَنِي أَبُو عَمْرِو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حُرَيْثٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَدَّهُ، حُرَيْثًا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ شَيْئًا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَلْيَنْصِبْ عَصًا فَإِنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ عَصًا فَلْيَخْطُطْ خَطًّا ثُمَّ لاَ يَضُرُّهُ مَا مَرَّ أَمَامَهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Бишр ибн Муфаззал ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Умайя ривоят қилди, менга Абу Амр ибн Муҳаммад ибн Ҳурайс ривоят қилдики, у бобоси Ҳурайснинг Абу Ҳурайрадан (розияллаҳу анҳу) шундай ривоят қилганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бирингиз намоз ўқиса, юзи рўпарасига бирор нарса қўйсин. Агар топмаса, ҳасса тиклаб қўйсин. Агар ёнида ҳасса ҳам бўлмаса, бир чизиқ чизсин. Сўнг олдидан ўтган нарса унга зарар бермайди» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، - يَعْنِي ابْنَ الْمَدِينِيِّ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ، عَنْ جَدِّهِ، حُرَيْثٍ - رَجُلٍ مِنْ بَنِي عُذْرَةَ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ أَبِي الْقَاسِمِ، صلى الله عليه وسلم قَالَ فَذَكَرَ حَدِيثَ الْخَطِّ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ لَمْ نَجِدْ شَيْئًا نَشُدُّ بِهِ هَذَا الْحَدِيثَ وَلَمْ يَجِئْ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّهُمْ يَخْتَلِفُونُ فِيهِ فَتَفَكَّرَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ مَا أَحْفَظُ إِلاَّ أَبَا مُحَمَّدِ بْنَ عَمْرٍو قَالَ سُفْيَانُ قَدِمَ هَا هُنَا رَجُلٌ بَعْدَ مَا مَاتَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ فَطَلَبَ هَذَا الشَّيْخَ أَبَا مُحَمَّدٍ حَتَّى وَجَدَهُ فَسَأَلَهُ عَنْهُ فَخَلَطَ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَسَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ سُئِلَ عَنْ وَصْفِ الْخَطِّ غَيْرَ مَرَّةٍ فَقَالَ هَكَذَا عَرْضًا مِثْلَ الْهِلاَلِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَسَمِعْتُ مُسَدَّدًا قَالَ قَالَ ابْنُ دَاوُدَ الْخَطُّ بِالطُّولِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَسَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ وَصَفَ الْخَطَّ غَيْرَ مَرَّةٍ فَقَالَ هَكَذَا - يَعْنِي - بِالْعَرْضِ حَوْرًا دَوْرًا مِثْلَ الْهِلاَلِ يَعْنِي مُنْعَطِفًا ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форис ривоят қилди, бизга Алий — яъни ибн ал-Мадийний — ривоят қилди, у Суфёндан, у Исмоил ибн Умайядан, у Абу Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳуррайсдан, у бобоси Ҳуррайсдан — Бани Узра қабиласидан бўлган бир киши — у Абу Ҳурайрадан (розияллаҳу анҳу), у Абул-Қосим соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. Рови деди: сўнг у чизиқ ҳадисини зикр қилди. Суфён деди: биз бу ҳадисни қувватлайдиган бирор нарса топмадик ва у фақат шу йўл билан келди. Рови деди: мен Суфёнга: улар бунда ихтилоф қиладилар, дедим. У бир оз фикр юритиб, сўнг: мен Абу Муҳаммад ибн Амрдан бошқасини ёдламайман, деди. Суфён деди: Исмоил ибн Умайя вафот этганидан кейин бу ерга бир киши келди ва бу шайх Абу Муҳаммадни қидириб топди ва ундан бу ҳақда сўради, у эса унга аралаштириб юборди. Абу Довуд деди: мен Аҳмад ибн Ҳанбалнинг чизиқ тавсифи ҳақида бир неча бор сўралганини эшитдим, у: шундай эни бўйича, ярим ой каби, деди. Абу Довуд деди: мен Мусаддаднинг шундай деганини эшитдим: ибн Довуд деди: чизиқ узунасига бўлади. Абу Довуд деди: мен Аҳмад ибн Ҳанбалнинг чизиқни бир неча бор тавсифлаганини эшитдим, у: шундай — яъни — эни бўйича, ярим ой каби эгилган, яъни эгри қилиб, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ رَأَيْتُ شَرِيكًا صَلَّى بِنَا فِي جَنَازَةٍ الْعَصْرَ فَوَضَعَ قَلَنْسُوَتَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ - يَعْنِي - فِي فَرِيضَةٍ حَضَرَتْ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад аз-Зуҳрий ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди. У деди: мен Шарийкнинг бир жаноза намозида бизга аср намозини ўқиб берганини ва салла-қалпоғини олдига қўйганини кўрдим — яъни — келиб қолган фарз намозда.