باب فِي الرَّجُلِ يُؤَذِّنُ وَيُقِيمُ آخَرُ
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي الأَذَانِ أَشْيَاءَ لَمْ يَصْنَعْ مِنْهَا شَيْئًا قَالَ فَأُرِيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ الأَذَانَ فِي الْمَنَامِ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ " أَلْقِهِ عَلَى بِلاَلٍ " . فَأَلْقَاهُ عَلَيْهِ فَأَذَّنَ بِلاَلٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَنَا رَأَيْتُهُ وَأَنَا كُنْتُ أُرِيدُهُ قَالَ " فَأَقِمْ أَنْتَ " .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Холид ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Амр Муҳаммад ибн Абдуллаҳдан, у амакиси Абдуллаҳ ибн Зайддан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам азон ҳақида бир неча нарсаларни хоҳладилар, лекин улардан ҳеч нарсани амалга оширмадилар. У деди: Сўнг Абдуллаҳ ибн Зайдга азон уйқусида кўрсатилди. У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб хабар берди. Дедилар: «Буни Билолга ўргат». У буни унга ўргатди, Билол азон айтди. Абдуллаҳ: Мен уни кўрдим ва мен уни хоҳлаган эдим, деди. Дедилар: «Унда иқоматни сен айт».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، - شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنَ الأَنْصَارِ - قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَمَّدٍ قَالَ كَانَ جَدِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ يُحَدِّثُ بِهَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَأَقَامَ جَدِّي .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Умар ал-Қаворирий ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Амр — Мадина аҳлидан, ансорлардан бир шайх — ривоят қилди. У деди: Мен Абдуллаҳ ибн Муҳаммаднинг шундай деяётганини эшитдим: Бобом Абдуллаҳ ибн Зайд бу хабарни ривоят қилар эди. У деди: Бобом иқомат айтди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ غَانِمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادٍ، - يَعْنِي الإِفْرِيقِيَّ - أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيَّ، أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ الْحَارِثِ الصُّدَائِيَّ، قَالَ لَمَّا كَانَ أَوَّلُ أَذَانِ الصُّبْحِ أَمَرَنِي - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - فَأَذَّنْتُ فَجَعَلْتُ أَقُولُ أُقِيمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَجَعَلَ يَنْظُرُ إِلَى نَاحِيَةِ الْمَشْرِقِ إِلَى الْفَجْرِ فَيَقُولُ " لاَ " . حَتَّى إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ نَزَلَ فَبَرَزَ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَىَّ وَقَدْ تَلاَحَقَ أَصْحَابُهُ - يَعْنِي فَتَوَضَّأَ - فَأَرَادَ بِلاَلٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ لَهُ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ هُوَ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ " . قَالَ فَأَقَمْتُ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Умар ибн Ғоним Абдурраҳмон ибн Зиёддан — яъни ал-Ифриқий — ривоят қилдики, у Зиёд ибн Нуайм ал-Ҳазрамийдан эшитди, у Зиёд ибн ал-Ҳорис ас-Судоийдан эшитди. У деди: Субҳнинг биринчи азони бўлганида, у — яъни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам — менга буюрдилар, мен азон айтдим ва: Иқомат айтайми, эй Расулуллаҳ? дея бошладим. У эса машриқ томонга, тонгга қараб: «Йўқ» дер эдилар. Ниҳоят тонг отганда тушиб, ҳожат чиқардилар, сўнг менга қайтдилар ва саҳобалари бир-бирларига қўшилган эдилар — яъни таҳорат олдилар. Билол иқомат айтмоқчи бўлди. Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам унга дедилар: «Албатта Судо биродари азон айтди, ким азон айтса, ўша иқомат айтади». У деди: Мен иқомат айтдим.