Берилганлар исмини рўйхатга олиш

Xiroj va boshqaruv · 3 ҳадис

باب فِي تَدْوِينِ الْعَطَاءِ

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ جَيْشًا، مِنَ الأَنْصَارِ كَانُوا بِأَرْضِ فَارِسَ مَعَ أَمِيرِهِمْ وَكَانَ عُمَرُ يُعْقِبُ الْجُيُوشَ فِي كُلِّ عَامٍ فَشُغِلَ عَنْهُمْ عُمَرُ فَلَمَّا مَرَّ الأَجَلُ قَفَلَ أَهْلُ ذَلِكَ الثَّغْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِمْ وَتَوَاعَدَهُمْ وَهُمْ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا عُمَرُ إِنَّكَ غَفَلْتَ عَنَّا وَتَرَكْتَ فِينَا الَّذِي أَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ إِعْقَابِ بَعْضِ الْغَزِيَّةِ بَعْضًا ‏.‏

Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Иброҳим — яъни ибн Саъд — ривоят қилди, бизга Ибн Шиҳоб ривоят қилди, Абдуллаҳ ибн Каъб ибн Молик ал-Ансорийдан: Ансорлардан бўлган бир қўшин ўз амири билан Форс ерида эди. Умар ҳар йили қўшинларни алмаштириб турар эди. Бир бор Умар улардан ғофил бўлиб қолди. Муддат ўтгач, ўша чегарадагилар қайтиб келдилар ва бу иш уларга оғир ботди, улар Умарга таҳдид қилдилар — ҳолбуки улар Расулуллаҳнинг ашоблари эдилар. Улар: «Эй Умар, сен биздан ғофил бўлдинг ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам баъзи ғозийларни бошқалари билан алмаштириб туришни буюрган ишни биз ҳақимизда тарк этдинг» дедилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَائِذٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنِي فِيمَا، حَدَّثَهُ ابْنٌ لِعَدِيِّ بْنِ عَدِيٍّ الْكِنْدِيِّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، كَتَبَ إِنَّ مَنْ سَأَلَ عَنْ مَوَاضِعِ الْفَىْءِ، فَهُوَ مَا حَكَمَ فِيهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه فَرَآهُ الْمُؤْمِنُونَ عَدْلاً مُوَافِقًا لِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ جَعَلَ اللَّهُ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ وَقَلْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَرَضَ الأَعْطِيَةَ وَعَقَدَ لأَهْلِ الأَدْيَانِ ذِمَّةً بِمَا فُرِضَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْجِزْيَةِ لَمْ يَضْرِبْ فِيهَا بِخُمُسٍ وَلاَ مَغْنَمٍ ‏.‏

Бизга Маҳмуд ибн Холид ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Оиз ривоят қилди, бизга Валид ривоят қилди, бизга Ийсо ибн Юнус ривоят қилди, менга Адий ибн Адий ал-Киндийнинг бир ўғли ривоят қилган нарсада ривоят қилди: Умар ибн Абдулазиз шундай ёзди: «Кимда-ким файъ (жангсиз қўлга кирган ўлжа) жойлари ҳақида сўраса, у Умар ибн Хаттоб розияллаҳу анҳу ҳукм қилган нарсадир. Мўминлар уни адолатли ва Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ‹Аллаҳ ҳақни Умарнинг тили ва қалбига қўйди› деган сўзига мувофиқ деб топдилар.» У (Умар) атўларни (нафақаларни) белгилади ва дин аҳлига уларга вожиб қилинган жизя бадалига зимма (ҳимоя аҳди) боғлади, унда на хумс, на ўлжа улушини солди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ يَقُولُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, бизга Зуҳайр ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Ишоқ ривоят қилди, Макҳулдан, у Ғузайф ибн Ҳорисдан, у Абу Зардан: У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта, Аллаҳ ҳақни Умарнинг тилига қўйган, у ўша билан сўзлайди.»