حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ : أَكْثَرُ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَحْلِفُ بِهَذِهِ الْيَمِينِ : " لاَ، وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ " .
Bizga Abdulloh ibn Muhammad an-Nufayliy rivoyat qildi, bizga Ibn Muborak Muso ibn Uqbadan, u Nofidan, u Ibn Umardan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam eng ko'p ichadigan qasami mana shu qasam edi: «Yo'q, qalblarni aylantiruvchi (Zot) bilan (qasamki)».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ شُمَيْخٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اجْتَهَدَ فِي الْيَمِينِ قَالَ : " وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي الْقَاسِمِ بِيَدِهِ " .
Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Vaki rivoyat qildi, bizga Ikrima ibn Ammor Osim ibn Shumayxdan, u Abu Said al-Xudriydan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam qasamda jiddiyat ko'rsatmoqchi bo'lganida: «Abul-Qosimning joni qo'lida bo'lgan Zot bilan (qasamki)» der edi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ : كَانَتْ يَمِينُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا حَلَفَ يَقُولُ : " لاَ، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ " .
Bizga Muhammad ibn Abdulaziz ibn Abu Rizma rivoyat qildi, menga Zayd ibn Hubob xabar berdi, menga Muhammad ibn Hilol xabar berdi, menga otam rivoyat qildiki, u Abu Hurayraning shunday deganini eshitdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning qasami, qachon qasam ichsa, shunday bo'lardi: «Yo'q, va men Allahdan mag'firat so'rayman».
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَيَّاشٍ السَّمَعِيُّ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ دَلْهَمِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَاجِبِ بْنِ عَامِرِ بْنِ الْمُنْتَفِقِ الْعُقَيْلِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمِّهِ، لَقِيطِ بْنِ عَامِرٍ قَالَ دَلْهَمٌ وَحَدَّثَنِيهِ أَيْضًا الأَسْوَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطٍ، : أَنَّ لَقِيطَ بْنَ عَامِرٍ، خَرَجَ وَافِدًا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَقِيطٌ : فَقَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ حَدِيثًا فِيهِ : فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " لَعَمْرُ إِلَهِكَ " .
Bizga Hasan ibn Ali rivoyat qildi, bizga Ibrohim ibn Hamza rivoyat qildi, bizga Abdulmalik ibn Ayyosh as-Sama'iy al-Ansoriy Dalham ibn Asvad ibn Abdulloh ibn Hojib ibn Omir ibn Muntafiq al-Uqayliydan, u otasidan, u amakisi Laqit ibn Omirdan rivoyat qildi. Dalham aytdi: Menga uni yana Asvad ibn Abdulloh ham Osim ibn Laqitdan rivoyat qildiki, Laqit ibn Omir Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga elchi bo'lib chiqqan edi. Laqit aytdi: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning huzuriga keldik — so'ng ichida shu bo'lgan bir hadisni zikr qildi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Ilohing umri bilan (qasamki)» dedi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، : أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، أَقْسَمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " لاَ تُقْسِمْ " .
Bizga Ahmad ibn Hanbal rivoyat qildi, bizga Sufyon Zuhriydan, u Ubaydulloh ibn Abdullohdan, u Ibn Abbosdan rivoyat qildiki, Abu Bakr Nabiy sollallahu alayhi vasallamga (biror ish to'g'risida) qasam ichdi. Shunda Nabiy sollallahu alayhi vasallam unga: «Qasam ichma» dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - قَالَ ابْنُ يَحْيَى كَتَبْتُهُ مِنْ كِتَابِهِ - أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ : إِنِّي أَرَى اللَّيْلَةَ فَذَكَرَ رُؤْيَا فَعَبَّرَهَا أَبُو بَكْرٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " أَصَبْتَ بَعْضًا وَأَخْطَأْتَ بَعْضًا " . فَقَالَ : أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ لَتُحَدِّثَنِّي مَا الَّذِي أَخْطَأْتُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " لاَ تُقْسِمْ " .
Bizga Muhammad ibn Yahyo ibn Foris rivoyat qildi, bizga Abdurrazzoq — Ibn Yahyo aytdi: Men uni uning kitobidan ko'chirdim — bizga Ma'mar Zuhriydan, u Ubaydullohdan, u Ibn Abbosdan xabar berdi. U aytdi: Abu Hurayra hadis aytib berardiki, bir kishi Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldiga kelib: Men bu kecha (tush) ko'rdim, dedi va bir tushni zikr qildi. Uni Abu Bakr ta'birladi. Shunda Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Bir qismida to'g'ri topding, bir qismida xato qilding» dedi. U: Sizga otam fido bo'lsin, yo Rasulullah, sizni qasam bilan og'ushlayman (qasam ichiraman), nimada xato qilganimni menga albatta aytib bering, dedi. Shunda Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Qasam ichma» dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ لَمْ يَذْكُرِ الْقَسَمَ، زَادَ فِيهِ وَلَمْ يُخْبِرْهُ .
Bizga Muhammad ibn Yahyo ibn Foris rivoyat qildi, bizga Muhammad ibn Kasir xabar berdi, bizga Sulaymon ibn Kasir Zuhriydan, u Ubaydullohdan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan shu hadisni xabar berdi — qasamni zikr qilmadi va unda: ‹unga (ta'birni) xabar bermadi› deganini qo'shdi.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، أَوْ عَنْ أَبِي السَّلِيلِ، عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ : نَزَلَ بِنَا أَضْيَافٌ لَنَا قَالَ : وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَتَحَدَّثُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ فَقَالَ : لاَ أَرْجِعَنَّ إِلَيْكَ حَتَّى تَفْرَغَ مِنْ ضِيَافَةِ هَؤُلاَءِ وَمِنْ قِرَاهُمْ فَأَتَاهُمْ بِقِرَاهُمْ فَقَالُوا : لاَ نَطْعَمُهُ حَتَّى يَأْتِيَ أَبُو بَكْرٍ . فَجَاءَ فَقَالَ : مَا فَعَلَ أَضْيَافُكُمْ أَفَرَغْتُمْ مِنْ قِرَاهُمْ قَالُوا : لاَ . قُلْتُ : قَدْ أَتَيْتُهُمْ بِقِرَاهُمْ فَأَبَوْا وَقَالُوا : وَاللَّهِ لاَ نَطْعَمُهُ حَتَّى يَجِيءَ، فَقَالُوا : صَدَقَ قَدْ أَتَانَا بِهِ فَأَبَيْنَا حَتَّى تَجِيءَ، قَالَ : فَمَا مَنَعَكُمْ قَالُوا : مَكَانُكَ . قَالَ : وَاللَّهِ لاَ أَطْعَمُهُ اللَّيْلَةَ، قَالَ فَقَالُوا : وَنَحْنُ وَاللَّهِ لاَ نَطْعَمُهُ حَتَّى تَطْعَمَهُ . قَالَ : مَا رَأَيْتُ فِي الشَّرِّ كَاللَّيْلَةِ قَطُّ - قَالَ - قَرِّبُوا طَعَامَكُمْ . قَالَ : فَقُرِّبَ طَعَامُهُمْ فَقَالَ : بِسْمِ اللَّهِ فَطَعِمَ وَطَعِمُوا فَأُخْبِرْتُ أَنَّهُ أَصْبَحَ فَغَدَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي صَنَعَ وَصَنَعُوا، قَالَ : " بَلْ أَنْتَ أَبَرُّهُمْ وَأَصْدَقُهُمْ " .
Bizga Mu'ammal ibn Hishom rivoyat qildi, bizga Ismoil Jurayriydan, u Abu Usmondan, yoki Abu Salildan, u undan, u Abdurrahmon ibn Abu Bakrdan rivoyat qildi. U aytdi: Bizning oldimizga mehmonlarimiz tushdi. U aytdi: Abu Bakr kechalari Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning huzurida suhbatlashar edi. U: Sen bu mehmonlarga ziyofat berib, ularni mehmon qilib bo'lmaguningcha men senga qaytmayman, dedi. So'ng u ularga ziyofat (taom)ini keltirdi, lekin ular: Abu Bakr kelmaguncha biz buni yemaymiz, dedilar. U (Abu Bakr) keldi va: Mehmonlaringiz nima qildi? Ularni mehmon qilib bo'ldingmi? dedi. Ular: Yo'q, dedilar. Men: Men ularga ziyofatlarini keltirgan edim, lekin ular bosh tortib: Vallahi, u kelmaguncha biz buni yemaymiz, dedilar, dedim. Ular: Rost aytdi, u bizga keltirdi, biz esa sen kelmaguncha bosh tortdik, dedilar. U: Sizlarni nima to'sdi? dedi. Ular: Sening kelmaganliging, dedilar. U: Vallahi, men buni bu kecha yemayman, dedi. Ular ham: Bizlar ham, vallahi, sen yemaguningcha buni yemaymiz, dedilar. U: Men bu kechadagidek yomonlikni hech qachon ko'rmadim, dedi. So'ng: Taomingizni yaqinlashtiringlar, dedi. Ularning taomi yaqinlashtirildi. U: ‹Bismilloh› dedi-da, yedi, ular ham yedilar. Menga xabar berildiki, u tonggacha o'tdi va ertalab Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga bordi va o'zi qilgan va ular qilgan ishni xabar berdi. U: «Yo'q, balki sen ulardan ko'ra yaxshiroq va rostgo'yroqdir(san)» dedi.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ، وَعَبْدُ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَهُ زَادَ عَنْ سَالِمٍ، فِي حَدِيثِهِ قَالَ : وَلَمْ يَبْلُغْنِي كَفَّارَةً .
Bizga Ibn Musanno rivoyat qildi, bizga Solim ibn Nuh va Abdula'lo Jurayriydan, u Abu Usmondan, u Abdurrahmon ibn Abu Bakrdan shu hadisni shunga o'xshash rivoyat qildi. Solimning hadisida shuni qo'shdi. U aytdi: Menga (qasam buzganlik uchun) kafforat (qilgani) yetib kelmadi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، : أَنَّ أَخَوَيْنِ، مِنَ الأَنْصَارِ كَانَ بَيْنَهُمَا مِيرَاثٌ فَسَأَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ الْقِسْمَةَ فَقَالَ : إِنْ عُدْتَ تَسْأَلُنِي عَنِ الْقِسْمَةِ فَكُلُّ مَالٍ لِي فِي رِتَاجِ الْكَعْبَةِ . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ : إِنَّ الْكَعْبَةَ غَنِيَّةٌ عَنْ مَالِكَ، كَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ وَكَلِّمْ أَخَاكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ : " لاَ يَمِينَ عَلَيْكَ، وَلاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ الرَّبِّ وَفِي قَطِيعَةِ الرَّحِمِ وَفِيمَا لاَ تَمْلِكُ " .
Bizga Muhammad ibn Minhol rivoyat qildi, bizga Yazid ibn Zuray rivoyat qildi, bizga Habib al-Muallim Amr ibn Shuaybdan, u Said ibn Musayyabdan rivoyat qildiki, Ansorlardan ikki aka-uka o'rtasida bir meros bor edi. Ulardan biri o'rtog'idan (mulkni) bo'lib berishni so'radi. U esa: Agar yana mendan bo'lishni so'rasang, mening barcha mol-mulkim Ka'ba eshigida (Ka'baga vaqf) bo'lsin, dedi. Shunda unga Umar: Albatta Ka'ba sening molingdan boy. Qasamingga kafforat ber va akang bilan gaplash. Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning: «Senga qasam (vajib) yo'q, Robbga osiy bo'lishda, qarindoshlikni uzishda va sen ega bo'lmagan narsada nazr yo'q» deganini eshitdim, dedi.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " لاَ نَذْرَ إِلاَّ فِيمَا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللَّهِ، وَلاَ يَمِينَ فِي قَطِيعَةِ رَحِمٍ " .
Bizga Ahmad ibn Abda az-Zabbiy rivoyat qildi, bizga Mug'ira ibn Abdurrahmon rivoyat qildi, menga otam Abdurrahmon Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildiki, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Nazr faqat u bilan Allahning yuzi ko'zlangan narsadagina (joiz), qarindoshlikni uzishda qasam (vojib) yo'q» dedi.
حَدَّثَنَا الْمُنْذِرُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الأَخْنَسِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " لاَ نَذْرَ وَلاَ يَمِينَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ وَلاَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَلاَ فِي قَطِيعَةِ رَحِمٍ، وَمَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَدَعْهَا وَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، فَإِنَّ تَرْكَهَا كَفَّارَتُهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : الأَحَادِيثُ كُلُّهَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم : " وَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ " . إِلاَّ فِيمَا لاَ يُعْبَأُ بِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قُلْتُ لأَحْمَدَ : رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ : تَرَكَهُ بَعْدَ ذَلِكَ وَكَانَ أَهْلاً لِذَلِكَ، قَالَ أَحْمَدُ : أَحَادِيثُهُ مَنَاكِيرُ وَأَبُوهُ لاَ يُعْرَفُ .
Bizga Munzir ibn Valid rivoyat qildi, bizga Abdulloh ibn Bakr rivoyat qildi, bizga Ubaydulloh ibn Axnas Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan rivoyat qildi. U aytdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Odam bolasi ega bo'lmagan narsada, Allahga osiy bo'lishda va qarindoshlikni uzishda nazr ham, qasam ham yo'q. Kim biror narsa ustiga qasam ichib, so'ng undan o'zgasini undan yaxshiroq deb ko'rsa, uni (qasamini) tark qilsin va yaxshiroq bo'lgan narsani qilsin, chunki uni tark qilish — uning kafforatidir» dedi. Abu Dovud aytdi: Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan kelgan hadislarning hammasida: «Va qasamiga kafforat bersin» (deyilgan) — bordan kelmagan (e'tiborga olinmaydigan) narsadan boshqasida. Abu Dovud aytdi: Men Ahmadga: Yahyo ibn Said Yahyo ibn Ubaydullohdan rivoyat qildi, dedim. U: Keyin uni (rivoyat qilishni) tark qildi va u bunga loyiq edi, dedi. Ahmad: Uning hadislari munkar, otasi esa noma'lum, dedi.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، : أَنَّ رَجُلَيْنِ، اخْتَصَمَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الطَّالِبَ الْبَيِّنَةَ، فَلَمْ تَكُنْ لَهُ بَيِّنَةٌ فَاسْتَحْلَفَ الْمَطْلُوبَ فَحَلَفَ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " بَلَى قَدْ فَعَلْتَ، وَلَكِنْ قَدْ غُفِرَ لَكَ بِإِخْلاَصِ قَوْلِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : يُرَادُ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَمْ يَأْمُرْهُ بِالْكَفَّارَةِ .
Bizga Muso ibn Ismoil rivoyat qildi, bizga Hammod rivoyat qildi, bizga Ato ibn Soib Abu Yahyodan, u Ibn Abbosdan xabar berdiki, ikki kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga da'volashib keldi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam da'vogardan dalil so'radi, unda dalil yo'q edi. So'ng (gunohkor deb) da'vo qilingandan qasam ichirdi. U esa: O'zidan o'zga iloh bo'lmagan Allah bilan (qasamki), deb qasam ichdi. Shunda Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Ha, sen (uni) qilgansan, lekin ‹La ilaha illallah› so'zini ixlos bilan aytganing sababli senga mag'firat qilindi» dedi. Abu Dovud aytdi: Bu hadisdan murod shuki, u (Payg'ambar) unga kafforatni buyurmadi.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " إِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ كَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي، وَأَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ " . أَوْ قَالَ : " إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَكَفَّرْتُ يَمِينِي " .
Bizga Sulaymon ibn Harb rivoyat qildi, bizga Hammod rivoyat qildi, bizga G'aylon ibn Jarir Abu Burdadan, u otasidan rivoyat qildiki, Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Albatta men, vallahi, inshaallah, biror narsa ustiga qasam ichib, so'ng undan o'zgasini undan yaxshiroq deb ko'rsam, albatta qasamimga kafforat berib, yaxshiroq bo'lgan narsani qilaman» — yoki: «albatta yaxshiroq bo'lgan narsani qilib, qasamimga kafforat beraman» — dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، وَمَنْصُورٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَاذَانَ - عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم : " يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ سَمُرَةَ إِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، فَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَكَفِّرْ يَمِينَكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : سَمِعْتُ أَحْمَدَ يُرَخِّصُ فِيهَا الْكَفَّارَةَ قَبْلَ الْحِنْثِ .
Bizga Muhammad ibn Sabboh al-Bazzoz rivoyat qildi, bizga Hushaym rivoyat qildi, bizga Yunus va Mansur — ya'ni ibn Zazon — Hasandan, u Abdurrahmon ibn Samuradan xabar berdi. U aytdi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam menga: «Ey Abdurrahmon ibn Samura, qachon biror narsa ustiga qasam ichib, so'ng undan o'zgasini undan yaxshiroq deb ko'rsang, yaxshiroq bo'lgan narsani qil va qasamingga kafforat ber» dedi. Abu Dovud aytdi: Men Ahmadning qasam buzishdan oldin kafforat berishga ruxsat berganini eshitdim.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، نَحْوَهُ قَالَ : " فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ، ثُمَّ ائْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : أَحَادِيثُ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ وَعَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ رُوِيَ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فِي بَعْضِ الرِّوَايَةِ الْحِنْثُ قَبْلَ الْكَفَّارَةِ وَفِي بَعْضِ الرِّوَايَةِ الْكَفَّارَةُ قَبْلَ الْحِنْثِ .
Bizga Yahyo ibn Xalaf rivoyat qildi, bizga Abdula'lo rivoyat qildi, bizga Said Qatodadan, u Hasandan, u Abdurrahmon ibn Samuradan shunga o'xshashini rivoyat qildi. U: «Qasamingga kafforat ber, so'ng yaxshiroq bo'lgan narsani qil» dedi. Abu Dovud aytdi: Abu Muso al-Ash'ariy, Adiy ibn Hotim va Abu Hurayraning bu boradagi hadislari — ularning har biridan rivoyatning bir qismida qasamni buzish kafforatdan oldin, bir qismida esa kafforat qasamni buzishdan oldin (kelishi) rivoyat qilingan.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَنَسِ بْنِ عِيَاضٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَرْمَلَةَ، عَنْ أُمِّ حَبِيبٍ بِنْتِ ذُؤَيْبِ بْنِ قَيْسٍ الْمُزَنِيَّةِ، - وَكَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْهُمْ مِنْ أَسْلَمَ ثُمَّ كَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَخٍ لِصَفِيَّةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ابْنُ حَرْمَلَةَ : فَوَهَبَتْ لَنَا أُمُّ حَبِيبٍ صَاعًا - حَدَّثَتْنَا عَنِ ابْنِ أَخِي صَفِيَّةَ عَنْ صَفِيَّةَ أَنَّهُ صَاعُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَنَسٌ : فَجَرَّبْتُهُ، أَوْ قَالَ فَحَزَرْتُهُ فَوَجَدْتُهُ مُدَّيْنِ وَنِصْفًا بِمُدِّ هِشَامٍ .
Bizga Ahmad ibn Solih rivoyat qildi. U aytdi: Men Anas ibn Iyozga o'qib berdim: Menga Abdurrahmon ibn Harmala Umm Habib bint Zuayb ibn Qays al-Muzaniyyadan rivoyat qildi — u (avval) ularning Aslam (qabilasi)dan bo'lgan bir kishining nikohida edi, so'ng Nabiy sollallahu alayhi vasallamning xotini Safiyyaning jiyani (akasining o'g'li) nikohida edi. Ibn Harmala aytdi: Umm Habib bizga bir so' (o'lchov idishi)ni hadya qildi — u bizga Safiyyaning jiyanidan, u Safiyyadan rivoyat qildiki, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamning so'i (o'lchovi)dir. Anas aytdi: Men uni sinab ko'rdim — yoki: o'lchab ko'rdim — va uni Hishomning muddi bilan ikki yarim mudd ekanini topdim.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خَلاَّدٍ أَبُو عُمَرَ، قَالَ : كَانَ عِنْدَنَا مَكُّوكٌ يُقَالُ لَهُ مَكُّوكُ خَالِدٍ وَكَانَ كَيْلَجَتَيْنِ بِكَيْلَجَةِ هَارُونَ، قَالَ مُحَمَّدٌ : صَاعُ خَالِدٍ صَاعُ هِشَامٍ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْمَلِكِ .
Bizga Muhammad ibn Muhammad ibn Xollod Abu Umar rivoyat qilib dedi: Bizning oldimizda makkuk (o'lchov idishi) bor edi, unga Xolidning makkuki deyilardi. U Horunning kaylajasi bilan ikki kaylaja edi. Muhammad dedi: Xolidning so'i Hishomning, ya'ni ibn Abdulmalikning so'i edi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خَلاَّدٍ أَبُو عُمَرَ، حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ : لَمَّا وُلِّيَ خَالِدٌ الْقَسْرِيُّ أَضْعَفَ الصَّاعَ فَصَارَ الصَّاعُ سِتَّةَ عَشَرَ رَطْلاً . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خَلاَّدٍ قَتَلَهُ الزِّنْجُ صَبْرًا، فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا وَمَدَّ أَبُو دَاوُدَ يَدَهُ وَجَعَلَ بُطُونَ كَفَّيْهِ إِلَى الأَرْضِ، قَالَ : وَرَأَيْتُهُ فِي النَّوْمِ فَقُلْتُ : مَا فَعَلَ اللَّهُ بِكَ قَالَ : أَدْخَلَنِي الْجَنَّةَ . فَقُلْتُ : فَلَمْ يَضُرَّكَ الْوَقْفُ .
Bizga Muhammad ibn Muhammad ibn Xollod Abu Umar rivoyat qildi, bizga Musaddad Umayya ibn Xoliddan rivoyat qilib dedi: Xolid al-Qasriy voliy bo'lganida so'ni ikki barobar qildi, shunda so' o'n olti ratl bo'ldi. Abu Dovud dedi: Muhammad ibn Muhammad ibn Xollodni zanjlar asir holida o'ldirdilar. U qo'li bilan mana shunday qildi — va Abu Dovud qo'lini uzatib, kaftlarining ichini yerga qaratdi — va dedi: Men uni tushimda ko'rdim va dedim: «Allah senga nima qildi?» U dedi: «Meni jannatga kiritdi.» Men dedim: «Demak, asir holida o'ldirilishing senga zarar qilmadi.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الْحَجَّاجِ الصَّوَّافِ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ، قَالَ قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ جَارِيَةٌ لِي صَكَكْتُهَا صَكَّةً . فَعَظَّمَ ذَلِكَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَفَلاَ أُعْتِقُهَا قَالَ : " ائْتِنِي بِهَا " . قَالَ : فَجِئْتُ بِهَا قَالَ : " أَيْنَ اللَّهُ " . قَالَتْ : فِي السَّمَاءِ . قَالَ : " مَنْ أَنَا " . قَالَتْ : أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ . قَالَ : " أَعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ " .
Bizga Musaddad rivoyat qildi, bizga Yahyo al-Hajjoj as-Savvofdan rivoyat qildi, menga Yahyo ibn Abu Kasir Hilol ibn Abu Maymunadan, u Ato ibn Yasordan, u Muoviya ibn al-Hakam as-Sulamiydan rivoyat qilib dedi: Men dedim: «Yo Rasulullah, menda bir cho'rim bor edi, men unga bir tarsaki urdim.» Rasulullah sollallahu alayhi vasallam buni menga juda og'ir oldilar. Men dedim: «Uni ozod qilaymi?» U dedi: «Uni menga olib kel.» U dedi: Men uni olib keldim. U cho'riga dedi: «Allah qayerda?» U dedi: «Osmonda.» U dedi: «Men kimman?» U dedi: «Sen Allahning Rasulisan.» U dedi: «Uni ozod qil, chunki u mo'minadir.»