Табибларнинг касби

Ijara kitobi · 3 ҳадис

باب فِي كَسْبِ الأَطِبَّاءِ

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَهْطًا، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْطَلَقُوا فِي سَفْرَةٍ سَافَرُوهَا فَنَزَلُوا بِحَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَاسْتَضَافُوهُمْ فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمْ - قَالَ - فَلُدِغَ سَيِّدُ ذَلِكَ الْحَىِّ فَشَفَوْا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ ‏.‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ أَتَيْتُمْ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ نَزَلُوا بِكُمْ لَعَلَّ أَنْ يَكُونَ عِنْدَ بَعْضِهِمْ شَىْءٌ يَنْفَعُ صَاحِبَكُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ سَيِّدَنَا لُدِغَ فَشَفَيْنَا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ فَلاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ فَهَلْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ شَىْءٌ يَشْفِي صَاحِبَنَا يَعْنِي رُقْيَةً ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ إِنِّي لأَرْقِي وَلَكِنِ اسْتَضَفْنَاكُمْ فَأَبَيْتُمْ أَنْ تُضَيِّفُونَا مَا أَنَا بِرَاقٍ حَتَّى تَجْعَلُوا لِي جُعْلاً ‏.‏ فَجَعَلُوا لَهُ قَطِيعًا مِنَ الشَّاءِ فَأَتَاهُ فَقَرَأَ عَلَيْهِ بِأُمِّ الْكِتَابِ وَيَتْفُلُ حَتَّى بَرِئَ كَأَنَّمَا أُنْشِطَ مِنْ عِقَالٍ فَأَوْفَاهُمْ جُعْلَهُمُ الَّذِي صَالَحُوهُ عَلَيْهِ ‏.‏ فَقَالُوا اقْتَسِمُوا فَقَالَ الَّذِي رَقَى لاَ تَفْعَلُوا حَتَّى نَأْتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَسْتَأْمِرَهُ ‏.‏ فَغَدَوْا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مِنْ أَيْنَ عَلِمْتُمْ أَنَّهَا رُقْيَةٌ أَحْسَنْتُمْ وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абу Авона Абу Бишрдан, у Абул Мутаваккилдан, у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ашобларидан бир гуруҳ бир сафарга чиқдилар. Араб қабилаларидан бир қабилага тушдилар ва улардан меҳмондўстлик сўрадилар, лекин улар меҳмон қилишдан бош тортдилар. У деди: Шунда ўша қабила бошлиғини (илон ёки чаён) чақди. Улар унга ҳар нарса билан даво қилдилар, лекин ҳеч нарса наф бермади. Улардан баъзилари деди: Сизларга тушган ўша гуруҳга борсангизлар, балки уларнинг баъзисида соҳибингизга наф берадиган нарса бордир. Улардан баъзилари деди: Бизнинг бошлиғимизни чақиб олди, биз унга ҳар нарса билан даво қилдик, лекин ҳеч нарса наф бермаяпти. Сизларнинг бирортангизда соҳибимизни даволайдиган нарса — яъни руқя — борми? Қавмдан бир киши деди: Мен руқя қиламан, лекин биз сизлардан меҳмондўстлик сўрадик, сизлар бизни меҳмон қилишдан бош тортдингиз. Токи менга бир иш ҳақи белгиламасангиз, мен руқя қилмайман. Шунда улар унга бир пода қўй белгилашди. У келди ва унга (Фотиҳа) Уммул Китобни ўқиб, тупуриб турди, токи у худди тугундан ечилгандек соғайди. Сўнг уларга келишилган иш ҳақини тўлиқ беришди. Улар дедилар: Тақсимланг. Руқя қилган киши деди: Бундай қилманглар, токи Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурларига бориб, ундан рухсат сўрамагунимизча. Бас, эрталаб Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурларига бордилар ва унга айтиб бердилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Унинг руқя эканини қаердан билдингиз? Яхши қилдингиз. Менга ҳам сиз билан бирга бир улуш ажратинглар.»

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَخِيهِ، مَعْبَدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Бизга Ҳасан ибн Али ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Ҳишом ибн Ҳассон Муҳаммад ибн Сийриндан, у акаси Маъбад ибн Сийриндан, у Абу Саид ал-Худрийдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу ҳадисни хабар берди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ الصَّلْتِ، عَنْ عَمِّهِ، أَنَّهُ مَرَّ بِقَوْمٍ فَأَتَوْهُ فَقَالُوا إِنَّكَ جِئْتَ مِنْ عِنْدِ هَذَا الرَّجُلِ بِخَيْرٍ فَارْقِ لَنَا هَذَا الرَّجُلَ ‏.‏ فَأَتَوْهُ بِرَجُلٍ مَعْتُوهٍ فِي الْقُيُودِ فَرَقَاهُ بِأُمِّ الْقُرْآنِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ غُدْوَةً وَعَشِيَّةً كُلَّمَا خَتَمَهَا جَمَعَ بُزَاقَهُ ثُمَّ تَفَلَ فَكَأَنَّمَا أُنْشِطَ مِنْ عِقَالٍ فَأَعْطُوهُ شَيْئًا فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَهُ لَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ كُلْ فَلَعَمْرِي لَمَنْ أَكَلَ بِرُقْيَةٍ بَاطِلٍ لَقَدْ أَكَلْتَ بِرُقْيَةٍ حَقٍّ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Убайдуллаҳ ибн Муъоз ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Шуъба Абдуллаҳ ибн Абус Сафардан, у Шаъбийдан, у Хорижа ибн Салтдан, у амакисидан ривоят қилдики, у бир қавм ёнидан ўтди. Улар унинг олдига келиб дедилар: Сен бу киши (Набий) ҳузуридан яхшилик билан келдинг. Бизга шу кишини (беморни) руқя қилиб бер. Улар унга кишанланган жинни бир кишини олиб келдилар. У унга уч кун, эрталаб ва кечқурун Уммул Қуръан (Фотиҳа)ни руқя қилди. Ҳар гал тугатганида тупугини йиғиб, сўнг тупурарди. Бас, у худди тугундан ечилгандек (соғайди). Улар унга бирор нарса беришди. Сўнг у Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига келиб, буни унга айтиб берди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Е! Қасамки, баъзилар ботил руқя билан ейдилар, сен эса ҳақ руқя билан единг.»