Фарзандларнинг бирини совғада афзал кўриш

Ijara kitobi · 4 ҳадис

باب فِي الرَّجُلِ يُفَضِّلُ بَعْضَ وَلَدِهِ فِي النُّحْلِ

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، وَأَخْبَرَنَا مُغِيرَةُ، وَأَخْبَرَنَا دَاوُدُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، وَأَنْبَأَنَا مُجَالِدٌ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أَنْحَلَنِي أَبِي نُحْلاً - قَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ مِنْ بَيْنِ الْقَوْمِ نِحْلَةً غُلاَمًا لَهُ - قَالَ فَقَالَتْ لَهُ أُمِّي عَمْرَةُ بِنْتُ رَوَاحَةَ إِيتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشْهِدْهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَشْهَدَهُ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنِّي نَحَلْتُ ابْنِي النُّعْمَانَ نُحْلاً وَإِنَّ عَمْرَةَ سَأَلَتْنِي أَنْ أُشْهِدَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ فَقَالَ ‏"‏ أَلَكَ وَلَدٌ سِوَاهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَكُلَّهُمْ أَعْطَيْتَ مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَ النُّعْمَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ قَالَ فَقَالَ بَعْضُ هَؤُلاَءِ الْمُحَدِّثِينَ ‏"‏ هَذَا جَوْرٌ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ ‏"‏ هَذَا تَلْجِئَةٌ فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُغِيرَةُ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ أَلَيْسَ يَسُرُّكَ أَنْ يَكُونُوا لَكَ فِي الْبِرِّ وَاللُّطْفِ سَوَاءً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي ‏"‏ ‏.‏ وَذَكَرَ مُجَالِدٌ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْكَ مِنَ الْحَقِّ أَنْ تَعْدِلَ بَيْنَهُمْ كَمَا أَنَّ لَكَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْحَقِّ أَنْ يَبَرُّوكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ قَالَ بَعْضُهُمْ ‏"‏ أَكُلَّ بَنِيكَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ ‏"‏ وَلَدِكَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ فِيهِ ‏"‏ أَلَكَ بَنُونَ سِوَاهُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو الضُّحَى عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ ‏"‏ أَلَكَ وَلَدٌ غَيْرُهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга Сайёр хабар берди, ва бизга Муғира хабар берди, ва бизга Довуд аш-Шаъбийдан хабар берди, ва бизга Мужолид ҳамда Исмоил ибн Солим аш-Шаъбийдан, у Нуъмон ибн Баширдан хабар бердики, у: Отам менга бир ҳадя (инъом) берди — Исмоил ибн Солим деди: қавм орасидан менга бир ғулом (қул) ҳадя этди — деди. Онам Амра бинти Равоҳа унга: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига бориб, буни унга гувоҳ қилдир, деди. Шунда у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб, уни гувоҳ қилдирди ва буни унга зикр қилиб: Мен ўғлим Нуъмонга бир ҳадя бердим ва Амра мендан буни сенга гувоҳ қилдиришимни сўради, деди. У: «Ундан бошқа фарзандинг борми?» деди. У: Мен: Ҳа, дедим, деди. У: «Бас, уларнинг ҳаммасига Нуъмонга берганинг каби бердингми?» деди. У: Йўқ, деди. Шунда бу муҳаддислардан баъзилари: «Бу зулмдир» деди, деди. Баъзилари эса: «Бу (бир томонни) мажбурлашдир. Бас, бунга мендан бошқани гувоҳ қил» деди, деди. Муғира ўз ҳадисида: «Уларнинг сен учун яхшилик ва меҳрибонликда тенг бўлишлари сени қувонтирмайдими?» деди. У: Ҳа, деди. У: «Бас, бунга мендан бошқани гувоҳ қил» деди, деди. Мужолид ўз ҳадисида шуни зикр қилди: «Албатта, уларнинг сенга бўлган ҳақларидан бири — сенинг улар орасида адолат қилишингдир, худди сенинг уларга бўлган ҳақинг — уларнинг сенга яхшилик қилишлари бўлганидек» деди. Абу Довуд деди: аз-Зуҳрийнинг ҳадисида баъзилари: «Барча ўғилларингга?» деди ва баъзилари: «Фарзандингга?» деди. Ибн Абу Холид аш-Шаъбийдан унда: «Ундан бошқа ўғилларинг борми?» деди. Абуз-Зуҳо Нуъмон ибн Баширдан: «Ундан бошқа фарзандинг борми?» деди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَنِي النُّعْمَانُ بْنُ بَشِيرٍ، قَالَ أَعْطَاهُ أَبُوهُ غُلاَمًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذَا الْغُلاَمُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ غُلاَمِي أَعْطَانِيهِ أَبِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَكُلَّ إِخْوَتِكَ أَعْطَى كَمَا أَعْطَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَارْدُدْهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Жарир Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан ривоят қилди, менга Нуъмон ибн Башир ривоят қилдики, у: Отаси унга бир ғулом (қул) берди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Бу ғулом нима?» деди. У: Менинг ғуломим, отам менга уни берди, деди. У: «Бас, барча акангу укаларингга сенга берганидек бердими?» деди. У: Йўқ, деди. У: «Бас, уни қайтар» деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ حَاجِبِ بْنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ الْمُهَلَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اعْدِلُوا بَيْنَ أَوْلاَدِكُمْ اعْدِلُوا بَيْنَ أَبْنَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Ҳаммод Ҳожиб ибн ал-Муфаддал ибн ал-Муҳаллабдан, у отасидан ривоят қилдики, у: Мен Нуъмон ибн Баширнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Фарзандларингиз орасида адолат қилинглар, ўғилларингиз орасида адолат қилинглар» деди, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَتِ امْرَأَةُ بَشِيرٍ انْحَلِ ابْنِي غُلاَمَكَ وَأَشْهِدْ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ ابْنَةَ فُلاَنٍ سَأَلَتْنِي أَنْ أَنْحَلَ ابْنَهَا غُلاَمًا وَقَالَتْ لِي أَشْهِدْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لَهُ إِخْوَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَكُلَّهُمْ أَعْطَيْتَ مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلَيْسَ يَصْلُحُ هَذَا وَإِنِّي لاَ أَشْهَدُ إِلاَّ عَلَى حَقٍّ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, бизга Зуҳайр Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилдики, у: Баширнинг хотини: Ўғлимга ғуломингни ҳадя қил ва мен учун Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни гувоҳ қилдир, деди. Шунда у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб: Албатта, фалоннинг қизи мендан ўғлига бир ғулом ҳадя қилишимни сўради ва менга: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни гувоҳ қилдир, деди, деди. У: «Унинг акалари-укалари борми?» деди. У: Ҳа, деди. У: «Бас, уларнинг ҳаммасига унга берганинг каби бердингми?» деди. У: Йўқ, деди. У: «Бас, бу дуруст бўлмайди ва мен фақат ҳаққа гувоҳ бўламан» деди.