Қайси қулни озод қилиш афзал

Qul ozod qilish kitobi · 3 ҳадис

باب أَىِّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمَرِيِّ، عَنْ أَبِي نَجِيحٍ السُّلَمِيِّ، قَالَ حَاصَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَصْرِ الطَّائِفِ - قَالَ مُعَاذٌ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ بِقَصْرِ الطَّائِفِ بِحِصْنِ الطَّائِفِ كُلُّ ذَلِكَ - فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ بَلَغَ بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَلَهُ دَرَجَةٌ ‏"‏ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَيُّمَا رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَعْتَقَ رَجُلاً مُسْلِمًا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَاعِلٌ وِقَاءَ كُلِّ عَظْمٍ مِنْ عِظَامِهِ عَظْمًا مِنْ عِظَامِ مُحَرَّرِهِ مِنَ النَّارِ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ أَعْتَقَتِ امْرَأَةً مُسْلِمَةً فَإِنَّ اللَّهَ جَاعِلٌ وِقَاءَ كُلِّ عَظْمٍ مِنْ عِظَامِهَا عَظْمًا مِنْ عِظَامِ مُحَرَّرِهَا مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, менга отам, Қатодадан, у Солим ибн Абу ал-Жаъддан, у Маъдон ибн Абу Талҳа ал-Яъмурийдан, у Абу Нажиҳ ас-Суламийдан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Тоиф қасри олдида қамал қилдик — Муоз деди: Отамни «Тоиф қасри олдида», «Тоиф ҳисори олдида» деб айтаётганини эшитдим, ҳаммаси шундай — шунда мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким Аллаҳ азза ва жалла йўлида бир ўқ отиб етказса, унга бир даража бордир.» Сўнг у ҳадисни келтирди ва мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Қайси бир мусулмон киши мусулмон бир кишини озод қилса, албатта Аллаҳ азза ва жалла унинг суякларидан ҳар бир суяк эвазига озод қилинган кишининг суякларидан бир суякни дўзахдан тўсиқ қилади. Ва қайси бир аёл мусулмон бир аёлни озод қилса, албатта Аллаҳ унинг суякларидан ҳар бир суяк эвазига озод қилинган аёлнинг суякларидан бир суякни қиёмат куни дўзахдан тўсиқ қилади.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنِي سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ حَدِّثْنَا حَدِيثًا، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً كَانَتْ فِدَاءَهُ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абдулваҳҳоб ибн Нажда ривоят қилди, бизга Бақийя ривоят қилди, бизга Сафвон ибн Амр ривоят қилди, менга Сулайм ибн Омир, Шураҳбийл ибн ас-Симтдан ривоят қилдики, у Амр ибн Абасага: «Бизга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган бир ҳадисингни ривоят қил», деди. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким мўмин бир қулни озод қилса, у унинг дўзахдан фидяси бўлади.»

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ، أَنَّهُ قَالَ لِكَعْبِ بْنِ مُرَّةَ أَوْ مُرَّةَ بْنِ كَعْبٍ حَدِّثْنَا حَدِيثًا، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ مَعْنَى مُعَاذٍ إِلَى قَوْلِهِ ‏"‏ وَأَيُّمَا امْرِئٍ أَعْتَقَ مُسْلِمًا وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ أَعْتَقَتِ امْرَأَةً مُسْلِمَةً ‏"‏ ‏.‏ زَادَ ‏"‏ وَأَيُّمَا رَجُلٍ أَعْتَقَ امْرَأَتَيْنِ مُسْلِمَتَيْنِ إِلاَّ كَانَتَا فِكَاكَهُ مِنَ النَّارِ يُجْزَى مَكَانَ كُلِّ عَظْمَيْنِ مِنْهُمَا عَظْمٌ مِنْ عِظَامِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَالِمٌ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ شُرَحْبِيلَ مَاتَ شُرَحْبِيلُ بِصِفِّينَ ‏.‏

Бизга Ҳафс ибн Умар ривоят қилди, бизга Шуъба, Амр ибн Муррадан, у Солим ибн Абу ал-Жаъддан, у Шураҳбийл ибн ас-Симтдан ривоят қилдики, у Каъб ибн Муррага ёки Мурра ибн Каъбга: «Бизга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган бир ҳадисингни ривоят қил», деди. Сўнг у Муознинг (ривоятининг) маъносини, унинг «Ва қайси бир киши мусулмонни озод қилса, ва қайси бир аёл мусулмон аёлни озод қилса» деган сўзига қадар зикр қилди. Ва зиёда қилди: «Ва қайси бир киши икки мусулмон аёлни озод қилса, албатта улар унинг дўзахдан нажотидир; улардан ҳар икки суяк ўрнига унинг суякларидан бир суяк (нажот) берилади.» Абу Довуд деди: Солим Шураҳбийлдан эшитмаган, Шураҳбийл Сиффийнда вафот этган.