Мусулмон биродарини тарк этиш

Odob kitobi · 7 ҳадис

باب فِيمَنْ يَهْجُرُ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ تَبَاغَضُوا وَلاَ تَحَاسَدُوا وَلاَ تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, у Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир-бирингизга адоват қилманглар, бир-бирингизга ҳасад қилманглар, бир-бирингизга орқа ўгирманглар, Аллаҳнинг бандалари биродарлар бўлиб туринглар. Бир мусулмонга биродарини уч кечадан ортиқ тарк этиш (қаҳр қилиш) ҳалол эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ يَلْتَقِيَانِ فَيُعْرِضُ هَذَا وَيُعْرِضُ هَذَا وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلاَمِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, у Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Ато ибн Язид ал-Лайсийдан, у Абу Айюб ал-Ансорийдан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир мусулмонга биродарини уч кундан ортиқ тарк этиш ҳалол эмас. Улар учрашадилар, бири (юз ўгириб) ўтиб кетади, иккинчиси ҳам ўтиб кетади. Уларнинг яхшиси саломни биринчи бошлаганидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ السَّرْخَسِيُّ، أَنَّ أَبَا عَامِرٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَهْجُرَ مُؤْمِنًا فَوْقَ ثَلاَثٍ فَإِنْ مَرَّتْ بِهِ ثَلاَثٌ فَلْيَلْقَهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْهِ فَإِنْ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ فَقَدِ اشْتَرَكَا فِي الأَجْرِ وَإِنْ لَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ فَقَدْ بَاءَ بِالإِثْمِ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ أَحْمَدُ ‏"‏ وَخَرَجَ الْمُسَلِّمُ مِنَ الْهِجْرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Убайдуллаҳ ибн Умар ибн Майсара ва Аҳмад ибн Саъид ас-Сархасий ривоят қилди, Абу Омир уларга хабар бериб деди: бизга Муҳаммад ибн Ҳилол ривоят қилди, у деди: менга отам Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир мўминга мўминни уч (кун)дан ортиқ тарк этиш ҳалол эмас. Агар унинг устидан уч (кун) ўтса, уни учратиб, унга салом берсин. Агар у саломни қайтарса, иккаласи ажрда шерик бўлибдилар; агар унга қайтармаса, гуноҳга ботибди (қайтмагани)», дедилар. Аҳмад зиёда қилди: «Салом берувчи тарк этиш (ҳижрон)дан чиқди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُنِيبِ، - يَعْنِي الْمَدَنِيَّ - قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ يَكُونُ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ مُسْلِمًا فَوْقَ ثَلاَثَةٍ فَإِذَا لَقِيَهُ سَلَّمَ عَلَيْهِ ثَلاَثَ مِرَارٍ كُلُّ ذَلِكَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ فَقَدْ بَاءَ بِإِثْمِهِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибнул Мусанно ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Холид ибн Асма, бизга Абдуллаҳ ибнул Муниб — яъни ал-Маданий — у деди: бизга Ҳишом ибн Урва хабар берди, у Урвадан, у Оиша розияллаҳу анҳодан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир мусулмонга мусулмонни учдан ортиқ тарк этиш (жоиз) бўлмайди. Агар уни учратса, унга уч марта салом беради, ҳар сафар у (бошқаси) унга қайтармаса, ўз гуноҳига ботибди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَمَنْ هَجَرَ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَمَاتَ دَخَلَ النَّارَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн ас-Саббоҳ ал-Баззоз ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун, бизга Суфён ас-Саврий хабар берди, у Мансурдан, у Абу Ҳозимдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир мусулмонга биродарини учдан ортиқ тарк этиш ҳалол эмас. Ким учдан ортиқ тарк этиб, сўнг (шу ҳолда) ўлса, дўзахга киради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ حَيْوَةَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي الْوَلِيدِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ، عَنْ أَبِي خِرَاشٍ السُّلَمِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ مَنْ هَجَرَ أَخَاهُ سَنَةً فَهُوَ كَسَفْكِ دَمِهِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ибнус Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб, у Ҳайвадан, у Абу Усмон ал-Валид ибн Абил Валиддан, у Имрон ибн Аби Анасдан, у Абу Хирош ас-Суламийдан ривоят қилдики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитди: «Ким биродарини бир йил тарк этса, у унинг қонини тўкканга ўхшашдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ تُفْتَحُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ كُلَّ يَوْمِ اثْنَيْنِ وَخَمِيسٍ فَيُغْفَرُ فِي ذَلِكَ الْيَوْمَيْنِ لِكُلِّ عَبْدٍ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا إِلاَّ مَنْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيهِ شَحْنَاءُ فَيُقَالُ أَنْظِرُوا هَذَيْنِ حَتَّى يَصْطَلِحَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هَجَرَ بَعْضَ نِسَائِهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَابْنُ عُمَرَ هَجَرَ ابْنًا لَهُ إِلَى أَنْ مَاتَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِذَا كَانَتِ الْهِجْرَةُ لِلَّهِ فَلَيْسَ مِنْ هَذَا بِشَىْءٍ وَإِنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ غَطَّى وَجْهَهُ عَنْ رَجُلٍ ‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абу Авона, у Суҳайл ибн Аби Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У дедилар: «Жаннат эшиклари ҳар душанба ва пайшанба куни очилади. Ўша икки кунда Аллаҳга ҳеч нарсани шерик қилмайдиган ҳар бир бандага мағфират қилинади, бирор биродари билан орасида адоват бўлган кишидан бошқа. Шунда: ‹Бу икковини тўхтатиб туринглар, токи ярашгунча›, дейилади», дедилар. Абу Довуд деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам баъзи хотинларини қирқ кун тарк этдилар, Ибн Умар эса ўғлини вафот этгунича тарк этди. Абу Довуд деди: Агар тарк этиш Аллаҳ учун бўлса, бундан (яъни ман қилинган тарк этишдан) ҳеч нарса эмасдир. Ва албатта Умар ибн Абдулазиз бир кишидан юзини ёпди (ундан юз ўгирди).