حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، - وَقَرَأَهُ عَلَى مَالِكٍ أَيْضًا - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَضَ زَكَاةَ الْفِطْرِ - قَالَ فِيهِ فِيمَا قَرَأَهُ عَلَىَّ مَالِكٌ - زَكَاةُ الْفِطْرِ مِنْ رَمَضَانَ صَاعٌ مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ عَلَى كُلِّ حُرٍّ أَوْ عَبْدٍ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى مِنَ الْمُسْلِمِينَ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, бизга Молик — ва у Моликка қироат ҳам қилиб берди — Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фитр закотини фарз қилди. У Моликка ўқиб берган ривоятда деди: Рамазон фитр закоти ҳар бир ҳур ёки қул, эркак ёки аёл мусулмонга бир сў хурмо ёки бир сў арпадир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَكَاةَ الْفِطْرِ صَاعًا فَذَكَرَ بِمَعْنَى مَالِكٍ زَادَ وَالصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ عَنْ نَافِعٍ بِإِسْنَادِهِ قَالَ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَرَوَاهُ سَعِيدٌ الْجُمَحِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ قَالَ فِيهِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمَشْهُورُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ لَيْسَ فِيهِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ .
Бизга Яҳё ибн Муҳаммад ибн ас-Сакан ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаҳзам ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Жаъфар Умар ибн Нофиъдан, у отасидан, у Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фитр закотини бир сў қилиб фарз қилди ва Моликнинг маъносида зикр қилди. У қўшимча қилди: «кичик ва катта» ва уни одамлар намозга чиқишидан олдин тўлашни буюрди. Абу Довуд деди: Буни Абдуллаҳ ал-Умарий Нофиъдан, унинг исноди билан ривоят қилди ва: «ҳар бир мусулмонга» деди. Саийд ал-Жумаҳий уни Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан ривоят қилди ва унда: «мусулмонлардан» деди. Убайдуллаҳдан машҳури эса унда «мусулмонлардан» дегани йўқ.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، وَبِشْرَ بْنَ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَاهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ فَرَضَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ تَمْرٍ عَلَى الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَالْحُرِّ وَالْمَمْلُوكِ زَادَ مُوسَى وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ فِيهِ أَيُّوبُ وَعَبْدُ اللَّهِ - يَعْنِي الْعُمَرِيَّ - فِي حَدِيثِهِمَا عَنْ نَافِعٍ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى . أَيْضًا .
Бизга Мусаддад ривоят қилдики, Яҳё ибн Саид ва Бишр ибн ал-Муфаззал уларга Убайдуллаҳдан ривоят қилди (ҳ). Ва бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Абон Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у Абдуллаҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдики, у фитр садақасини кичик ва катта, ҳур ва қул учун бир сў арпа ёки хурмо қилиб фарз қилди. Мусо қўшимча қилди: «эркак ва аёл». Абу Довуд деди: Бунда Айюб ва Абдуллаҳ — яъни ал-Умарий — ўз ҳадисларида Нофиъдан: «эркак ёки аёл» дейишган ҳам.
حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ خَالِدٍ الْجُهَنِيُّ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّاسُ يُخْرِجُونَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ تَمْرٍ أَوْ سُلْتٍ أَوْ زَبِيبٍ . قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَلَمَّا كَانَ عُمَرُ - رضى الله عنه - وَكَثُرَتِ الْحِنْطَةُ جَعَلَ عُمَرُ نِصْفَ صَاعِ حِنْطَةٍ مَكَانَ صَاعٍ مِنْ تِلْكَ الأَشْيَاءِ .
Бизга ал-Ҳайсам ибн Холид ал-Жуҳаний ривоят қилди, бизга Ҳусайн ибн Али ал-Жуъфий Зоидадан ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Абу Раввод Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилди. У деди: Одамлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида фитр садақасини бир сў арпа ёки хурмо ёки султ (пўстсиз арпа) ёки майиз қилиб чиқарардилар. У деди: Абдуллаҳ деди: Умар розияллаҳу анҳу даврига келганда ва буғдой кўпайгач, Умар ярим сў буғдойни ўша нарсалардан бир сў ўрнига қўйди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَعَدَلَ النَّاسُ بَعْدُ نِصْفَ صَاعٍ مِنْ بُرٍّ . قَالَ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يُعْطِي التَّمْرَ فَأَعْوَزَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ التَّمْرُ عَامًا فَأَعْطَى الشَّعِيرَ .
Бизга Мусаддад ва Сулаймон ибн Довуд ал-Атакий ривоят қилди. Улар иккаласи деди: Бизга Ҳаммод Айюбдан, у Нофиъдан ривоят қилди. У деди: Абдуллаҳ деди: Кейин одамлар ярим сў буғдойни тенг деб олдилар. У деди: Абдуллаҳ хурмо берарди, бир йили Мадина аҳлига хурмо етишмади, шунда у арпа берди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ، - يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ - عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كُنَّا نُخْرِجُ إِذْ كَانَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَكَاةَ الْفِطْرِ عَنْ كُلِّ صَغِيرٍ وَكَبِيرٍ حُرٍّ أَوْ مَمْلُوكٍ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ أَوْ صَاعًا مِنْ أَقِطٍ أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ صَاعًا مِنْ زَبِيبٍ فَلَمْ نَزَلْ نُخْرِجُهُ حَتَّى قَدِمَ مُعَاوِيَةُ حَاجًّا أَوْ مُعْتَمِرًا فَكَلَّمَ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَكَانَ فِيمَا كَلَّمَ بِهِ النَّاسَ أَنْ قَالَ إِنِّي أَرَى أَنَّ مُدَّيْنِ مِنْ سَمْرَاءِ الشَّامِ تَعْدِلُ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ فَأَخَذَ النَّاسُ بِذَلِكَ . فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَمَّا أَنَا فَلاَ أَزَالُ أُخْرِجُهُ أَبَدًا مَا عِشْتُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ابْنُ عُلَيَّةَ وَعَبْدَةُ وَغَيْرُهُمَا عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ عَنْ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ بِمَعْنَاهُ وَذَكَرَ رَجُلٌ وَاحِدٌ فِيهِ عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ أَوْ صَاعَ حِنْطَةٍ . وَلَيْسَ بِمَحْفُوظٍ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ривоят қилди, бизга Довуд — яъни Ибн Қайс — Иёд ибн Абдуллаҳдан, у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам орамизда бўлганида фитр закотини ҳар бир кичик ва катта, ҳур ёки қул учун бир сў таом ёки бир сў қатиқ ёки бир сў арпа ёки бир сў хурмо ёки бир сў майиз чиқарардик. Биз уни шундай чиқариб келавердик, то Муовия ҳаж ёки умра қилиб келгунига қадар. У минбарда одамларга сўзлаб, гаплари орасида шуни айтди: «Мен Шомнинг сариқ буғдойидан икки мудд бир сў хурмога тенг деб биламан.» Шунда одамлар шу билан иш тутдилар. Абу Саид деди: Мен эса токи яшар эканман, ҳамиша уни аввалгидек чиқаравераман. Абу Довуд деди: Буни Ибн Улайя, Абда ва бошқалар Ибн Ишоқдан, у Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Усмон ибн Ҳаким ибн Ҳизомдан, у Иёддан, у Абу Саиддан шу маънода ривоят қилди. Бир киши унда Ибн Улайядан: «ёки бир сў буғдой» деб зикр қилди, лекин бу маҳфуз (сақланган, ишончли) эмас.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ، لَيْسَ فِيهِ ذِكْرُ الْحِنْطَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَدْ ذَكَرَ مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الثَّوْرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عِيَاضٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، " نِصْفَ صَاعٍ مِنْ بُرٍّ " . وَهُوَ وَهَمٌ مِنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ هِشَامٍ أَوْ مِمَّنْ رَوَاهُ عَنْهُ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Исмоил хабар берди, унда буғдой зикри йўқ. Абу Довуд деди: Муовия ибн Ҳишом бу ҳадисда ас-Саврийдан, у Зайд ибн Асламдан, у Иёддан, у Абу Саиддан: «ярим сў буғдой» деб зикр қилган. Бу Муовия ибн Ҳишом ёки ундан ривоят қилган кишининг ваҳмидир (хатосидир).
حَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، سَمِعَ عِيَاضًا، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ لاَ أُخْرِجُ أَبَدًا إِلاَّ صَاعًا إِنَّا كُنَّا نُخْرِجُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاعَ تَمْرٍ أَوْ شَعِيرٍ أَوْ أَقِطٍ أَوْ زَبِيبٍ هَذَا حَدِيثُ يَحْيَى زَادَ سُفْيَانُ أَوْ صَاعًا مِنْ دَقِيقٍ قَالَ حَامِدٌ فَأَنْكَرُوا عَلَيْهِ فَتَرَكَهُ سُفْيَانُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ فَهَذِهِ الزِّيَادَةُ وَهَمٌ مِنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ .
Бизга Ҳомид ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Суфён хабар берди (ҳ). Ва бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Ибн Ажлондан ривоят қилди, у Иёдни эшитди. У деди: Мен Абу Саид ал-Худрийни шундай деганини эшитдим: Мен ҳеч қачон бир сўдан бошқасини чиқармайман. Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида бир сў хурмо ёки арпа ёки қатиқ ёки майиз чиқарардик. Бу Яҳёнинг ҳадиси. Суфён қўшимча қилди: «ёки бир сў ун». Ҳомид деди: Шунда ундан инкор қилишди, Суфён эса уни тарк этди. Абу Довуд деди: Бу қўшимча Ибн Уяйнанинг ваҳмидир (хатосидир).