باب الْجُمُعَةِ فِي الْقُرَى وَالْمُدْنِ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَوَّلَ جُمُعَةٍ جُمِّعَتْ بَعْدَ جُمُعَةٍ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِ عَبْدِ الْقَيْسِ بِجُوَاثَى مِنَ الْبَحْرَيْنِ.
Муҳаммад ибн Мусанно бизга айтди: Абу Омир Ақадий бизга айтди: Иброҳим ибн Таҳмон бизга айтди, Абу Жамра Зубаъийдан, у Ибн Аббосдан: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг масжидидаги жумадан кейин (бошқа жойда) жам (жума намози) ўқилган биринчи жума — Баҳрайндаги Жувосодаги Абдулқайс масжидида (бўлган)дир.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كُلُّكُمْ رَاعٍ ". وَزَادَ اللَّيْثُ قَالَ يُونُسُ كَتَبَ رُزَيْقُ بْنُ حُكَيْمٍ إِلَى ابْنِ شِهَابٍ ـ وَأَنَا مَعَهُ يَوْمَئِذٍ بِوَادِي الْقُرَى ـ هَلْ تَرَى أَنْ أُجَمِّعَ. وَرُزَيْقٌ عَامِلٌ عَلَى أَرْضٍ يَعْمَلُهَا، وَفِيهَا جَمَاعَةٌ مِنَ السُّودَانِ وَغَيْرِهِمْ، وَرُزَيْقٌ يَوْمَئِذٍ عَلَى أَيْلَةَ، فَكَتَبَ ابْنُ شِهَابٍ ـ وَأَنَا أَسْمَعُ ـ يَأْمُرُهُ أَنْ يُجَمِّعَ، يُخْبِرُهُ أَنَّ سَالِمًا حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي أَهْلِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا وَمَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالْخَادِمُ رَاعٍ فِي مَالِ سَيِّدِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ـ قَالَ وَحَسِبْتُ أَنْ قَدْ قَالَ ـ وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي مَالِ أَبِيهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ".
Бишр ибн Муҳаммад бизга айтди: Абдуллаҳ бизга хабар берди: Юнус бизга хабар берди, Зуҳрийдан: Салим ибн Абдуллаҳ бизга хабар берди, Ибн Умар розияллаҳу анҳумадан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳаммангиз чўпон (маъсул)сиз», дерди. Лайс зиёда қилди: Юнус деди: Рузайқ ибн Ҳукайм Ибн Шиҳобга — мен ўша куни у билан Водиюл-Қурада эдим — ёзди: ‹Жума ўқисам (жам қилсам), мақулми?› Рузайқ ўзи ишлаб турган бир ерда амалдор эди, унда судонлар ва бошқалардан жамоа бор эди, Рузайқ ўша куни Айла устида (ҳоким) эди. Ибн Шиҳоб — мен эшитиб турган ҳолда — унга жума ўқишни буюриб ёзди, унга Салим айтганини — Абдуллаҳ ибн Умар шундай дерди — хабар берди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деганини эшитдим: «Ҳаммангиз чўпонсиз, ва ҳаммангиз ўз (қўл остидаги) раъиятингиздан маъсулсиз. Имом (раҳбар) чўпон ва ўз раъиятидан маъсул. Эркак аҳли (оиласи)да чўпон ва ўз раъиятидан маъсул. Аёл эри уйида чўпона ва ўз раъиятидан маъсул. Хизматкор хўжаси молида чўпон ва ўз раъиятидан маъсул — (рови) деди: у шундай деганини ўйлайман — Эркак отаси молида чўпон ва ўз раъиятидан маъсул. Ҳаммангиз чўпон ва ўз раъиятидан маъсулсиз», дедилар.