Zakot kitobi

Sahihul Buxoriy · 112 hadis · 6/6-sahifa

كتاب الزكاة

1441-hadis

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا أَنْفَقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ بَيْتِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ فَلَهَا أَجْرُهَا، وَلِلزَّوْجِ بِمَا اكْتَسَبَ، وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ ‏"‏‏.‏

Yahyo ibn Yahyo bizga aytdi: Jarir bizga xabar berdi, Mansurdan, u Shaqiqdan, u Masruqdan, u Oisha roziyallahu anhodan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Ayol o'z uyining taomidan — buzuvchi bo'lmagan holda — infoq qilsa, unga o'z ajri bor, eriga ham u kasb qilgan narsasi (sababli), (taomni) saqlovchiga ham shunga o'xshash (bor)» dedilar.

1442-hadis

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ أَبِي الْحُبَابِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبِحُ الْعِبَادُ فِيهِ إِلاَّ مَلَكَانِ يَنْزِلاَنِ فَيَقُولُ أَحَدُهُمَا اللَّهُمَّ أَعْطِ مُنْفِقًا خَلَفًا، وَيَقُولُ الآخَرُ اللَّهُمَّ أَعْطِ مُمْسِكًا تَلَفًا ‏"‏‏.‏

Ismoil bizga aytdi: Birodarim menga aytdi, Sulaymondan, u Muoviya ibn Abu Muzarriddan, u Abul-Hubobdan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Bandalar tongga chiqadigan har bir kun — albatta ikki farishta tushadi, biri: ‹Allahim, infoq qiluvchiga (uning sarflagani) o'rniga (mol) ber›, boshqasi: ‹Allahim, (mol)ni ushlab (xasislik) qiluvchiga talaf (yo'qotish) ber› deydi» dedilar.

1443-hadis

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُتَصَدِّقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ، عَلَيْهِمَا جُبَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ ‏"‏‏.‏ وَحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُنْفِقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ، عَلَيْهِمَا جُبَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ، مِنْ ثُدِيِّهِمَا إِلَى تَرَاقِيهِمَا، فَأَمَّا الْمُنْفِقُ فَلاَ يُنْفِقُ إِلاَّ سَبَغَتْ ـ أَوْ وَفَرَتْ ـ عَلَى جِلْدِهِ حَتَّى تُخْفِيَ بَنَانَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ، وَأَمَّا الْبَخِيلُ فَلاَ يُرِيدُ أَنْ يُنْفِقَ شَيْئًا إِلاَّ لَزِقَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ مَكَانَهَا، فَهُوَ يُوَسِّعُهَا وَلاَ تَتَّسِعُ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ فِي الْجُبَّتَيْنِ‏.‏

Muso bizga aytdi: Vuhayb bizga aytdi: Ibn Tovus bizga aytdi, otasidan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Baxil va sadaqa beruvchining misoli — ustlarida temirdan (iborat) ikki jubba (kiyim) bo'lgan ikki kishi misolidek» dedilar. Va Abul-Yamon bizga aytdi: Shu'ayb bizga xabar berdi: Abuz-Zinod bizga aytdi: Abdurrahmon unga aytdi: U Abu Hurayra roziyallahu anhuni (shunday deganini) eshitdi: U Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni shunday deganini eshitdi: «Baxil va infoq qiluvchining misoli — ko'kraklaridan bo'g'izlarigacha (bo'lgan) ustlarida temirdan ikki jubba bo'lgan ikki kishi misolidek. Infoq qiluvchiga kelsa, u qachon infoq qilsa, (jubba) uning terisiga — hatto barmoqlari uchini berkitib, izini o'chirguncha — kengayadi (yoyiladi). Baxilga kelsa, u biror narsa infoq qilmoqchi bo'lmasa, har bir halqa o'z joyiga yopishib qoladi. U uni kengaytirmoqchi bo'ladi, ammo u kengaymaydi» dedilar. Unga Hasan ibn Muslim Tovusdan, ikki jubba haqida, (rivoyat qilib) mutobaat qildi.

1444-hadis

وَقَالَ حَنْظَلَةُ عَنْ طَاوُسٍ، ‏"‏ جُنَّتَانِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرٌ، عَنِ ابْنِ هُرْمُزٍ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ جُنَّتَانِ ‏"‏‏.‏

Hanzala Tovusdan: «ikki qalqon (junnatani)» dedi. Lays dedi: Ja'far menga aytdi, Ibn Hurmuzdan: Men Abu Hurayra roziyallahu anhuni eshitdi, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: «ikki qalqon (junnatani)» dedi.

1445-hadis

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ قَالَ ‏"‏ يَعْمَلُ بِيَدِهِ فَيَنْفَعُ نَفْسَهُ وَيَتَصَدَّقُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ قَالَ ‏"‏ يُعِينُ ذَا الْحَاجَةِ الْمَلْهُوفَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلْيَعْمَلْ بِالْمَعْرُوفِ، وَلْيُمْسِكْ عَنِ الشَّرِّ فَإِنَّهَا لَهُ صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏

Muslim ibn Ibrohim bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi: Sa'id ibn Abu Burda bizga aytdi, otasidan, u bobosidan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Har bir musulmonga sadaqa (lozim)» dedilar. Ular: ‹Yo Nabiyallah, (sadaqaga hech narsa) topmagan kishi-chi?› dedilar. U zot: «Qo'li bilan ishlab, o'ziga (ham) foyda keltirar va sadaqa (ham) qilar» dedilar. Ular: ‹Agar (uningga ham) topmasa-chi?› dedilar. U zot: «Muhtoj, dod-faryod (qiluvchi) kishiga yordam berar» dedilar. Ular: ‹Agar topmasa-chi?› dedilar. U zot: «Yaxshilik qilsin va yomonlikdan o'zini tiysin, chunki bu (ham) uning uchun sadaqadir» dedilar.

1446-hadis

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ بُعِثَ إِلَى نُسَيْبَةَ الأَنْصَارِيَّةِ بِشَاةٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ مِنْهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ لاَ إِلاَّ مَا أَرْسَلَتْ بِهِ نُسَيْبَةُ مِنْ تِلْكَ الشَّاةِ فَقَالَ ‏"‏ هَاتِ فَقَدْ بَلَغَتْ مَحِلَّهَا ‏"‏‏.‏

Ahmad ibn Yunus bizga aytdi: Abu Shihob bizga aytdi, Xolid Hazzo'dan, u Hafsa binti Sirindan, u Ummu Atiyya roziyallahu anhodan: U dedi: Nusayba Ansoriyaga bir qo'y yuborildi, u undan Oisha roziyallahu anhoga (bir oz) yubordi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Sizlarda biror narsa bormi?» dedilar. Men: ‹Yo'q, faqat Nusayba o'sha qo'ydan yuborgan narsa(bor)› dedim. U zot: «Keltir, u (sadaqa) o'z o'rniga yetib bo'ldi (endi bizga halol hadyadir)» dedilar.

1447-hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ مِنَ الإِبِلِ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، سَمِعَ أَبَاهُ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏

Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Amr ibn Yahyo Moziniydan, u otasidan: U dedi: Men Abu Sa'id Xudriyni (shunday deganini) eshitdi: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Tuyadan besh tuyadan kamida zakot yo'q, besh uqiya (kumush)dan kamida zakot yo'q, besh vasq (don)dan kamida zakot yo'q» dedilar. Muhammad ibn Musanno bizga aytdi: Abdulvahhob bizga aytdi: Yahyo ibn Sa'id menga aytdi: Amr menga xabar berdi, u otasini eshitdi, u Abu Sa'id roziyallahu anhudan: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni shuni (aytganini) eshitdi.

1448-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ، وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ عَلَى وَجْهِهَا، وَعِنْدَهُ ابْنُ لَبُونٍ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Abdulloh bizga aytdi: Otam menga aytdi: Sumoma menga aytdi: Anas roziyallahu anhu unga aytdi: Abu Bakr roziyallahu anhu unga Allah O'z Rasuli sollallahu alayhi vasallamga buyurgan (zakot farzini) yozdi: «Kimning zakoti bintu maxod (bir yoshli urg'ochi tuya)ga yetsa-yu, uning huzurida (u) bo'lmasa, balki bintu labun (ikki yoshli urg'ochi tuya) bo'lsa, undan u (bintu labun) qabul qilinadi, zakot yig'uvchi unga yigirma dirham yoki ikki qo'y beradi. Agar uning huzurida bintu maxod o'z holida bo'lmasa-yu, ibn labun (ikki yoshli erkak tuya) bo'lsa, undan u (ibn labun) qabul qilinadi, u bilan (qo'shimcha) hech narsa (berilmaydi)».

1449-hadis

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَصَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ، فَرَأَى أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعِ النِّسَاءَ، فَأَتَاهُنَّ وَمَعَهُ بِلاَلٌ نَاشِرَ ثَوْبِهِ فَوَعَظَهُنَّ، وَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَتَصَدَّقْنَ، فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي، وَأَشَارَ أَيُّوبُ إِلَى أُذُنِهِ وَإِلَى حَلْقِهِ‏.‏

Mu'ammal bizga aytdi: Ismoil bizga aytdi, Ayyubdan, u Ato ibn Abu Rabohdan: U dedi: Ibn Abbos roziyallahu anhuma dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam(ning shunday qilgani)ga guvohlik beraman: U zot xutbadan oldin namoz o'qidi, so'ng u zot ayollarga (ovozini) eshittirmadim deb ko'rdi va ular tomonga bordi — u zot bilan Bilol (birga), kiyimini yoygan holda edi. U zot ularga va'z (nasihat) qildi va ularni sadaqa qilishga buyurdi. Ayol (taqinchoqlarni) tashlab bera boshladi. Ayyub o'z qulogiga va bo'g'ziga ishora qildi.

1450-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ، وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ، خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Abdulloh Ansoriy bizga aytdi: Otam menga aytdi: Sumoma menga aytdi: Anas roziyallahu anhu unga aytdi: Abu Bakr roziyallahu anhu unga Rasulullah sollallahu alayhi vasallam farz qilgan (zakot)ni yozdi: «Zakot(dan qochish) qo'rquvida ajralgan (mol) jamlanmaydi va jamlangan (mol) ajratilmaydi».

1451-hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Abdulloh bizga aytdi: Otam menga aytdi: Sumoma menga aytdi: Anas unga aytdi: Abu Bakr roziyallahu anhu unga Rasulullah sollallahu alayhi vasallam farz qilgan (zakot)ni yozdi: «Ikki sherik (mol) bo'lsa, ular o'zaro (zakot)ni teng (adolat) bilan qaytaradilar».

1452-hadis

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أَعْرَابِيًّا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْهِجْرَةِ فَقَالَ ‏"‏ وَيْحَكَ، إِنَّ شَأْنَهَا شَدِيدٌ، فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا ‏"‏‏.‏

Ali ibn Abdulloh bizga aytdi: Valid ibn Muslim bizga aytdi: Avzoiy bizga aytdi: Ibn Shihob menga aytdi, Ato ibn Yaziddan, u Abu Sa'id Xudriy roziyallahu anhudan: Bir a'robiy Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan hijrat haqida so'radi. U zot: «Senga voy (ajab)! Albatta uning ishi og'irdir. Senda zakotini ado etadigan tuyang bormi?» dedilar. U: ‹Ha› dedi. U zot: «Bo'lmasa, dengizlar ortidan (uzoqda bo'lib) ham amal qil, chunki Allah sening amalingdan hech narsani kamaytirmaydi» dedilar.