حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَتْنِي عَمْرَةُ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تَقُولُ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِخَمْسٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ، وَلاَ نَرَى إِلاَّ الْحَجَّ، حَتَّى إِذَا دَنَوْنَا مِنْ مَكَّةَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ إِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ يَحِلُّ. قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ فَدُخِلَ عَلَيْنَا يَوْمَ النَّحْرِ بِلَحْمِ بَقَرٍ فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقِيلَ ذَبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَزْوَاجِهِ. قَالَ يَحْيَى فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِلْقَاسِمِ. فَقَالَ أَتَتْكَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ.
Xolid ibn Maxlad bizga aytdi: Sulaymon bizga aytdi: Yahyo menga aytdi: Amra menga aytdi: U dedi: Men Oisha roziyallahu anhoni shunday deganini eshitdi: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan Zul-Qa'dadan besh (kun) qolganida (yo'lga) chiqdik, biz (bu safarni) faqat haj deb bilar edik. Makkaga yaqinlashganimizda, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam yonida hadya bo'lmagan kishini — Baytni tavof qilgach — (ihromdan) chiqishga buyurdi. Oisha roziyallahu anho dedi: Qurbonlik kuni bizning oldimizga sigir go'shti kiritildi. Men: ‹Bu nima?› dedim. ‹Nabiy sollallahu alayhi vasallam o'z zavjalari nomidan so'ydi› deyildi. Yahyo dedi: Men bu hadisni Qosimga zikr qildim. U: ‹U (Amra) senga hadisni o'z (asl) holida keltirdi› dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوْشَبٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَمَّنْ حَلَقَ قَبْلَ أَنْ يَذْبَحَ وَنَحْوِهِ. فَقَالَ " لاَ حَرَجَ، لاَ حَرَجَ ".
Muhammad ibn Abdulloh ibn Havshab bizga aytdi: Hushaym bizga aytdi: Mansur bizga xabar berdi, Atodan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan — so'ymasdan oldin soch oldirgan va shunga o'xshash (qilgan) kishi haqida — so'raldi. U zot: «Zarari yo'q, zarari yo'q» dedilar.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زُرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ. قَالَ " لاَ حَرَجَ ". قَالَ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ. قَالَ " لاَ حَرَجَ ". قَالَ ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ. قَالَ " لاَ حَرَجَ ". وَقَالَ عَبْدُ الرَّحِيمِ الرَّازِيُّ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ الْقَاسِمُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنِي ابْنُ خُثَيْمٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ عَفَّانُ أُرَاهُ عَنْ وُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ خُثَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَقَالَ حَمَّادٌ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ وَعَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Ahmad ibn Yunus bizga aytdi: Abu Bakr bizga xabar berdi, Abdulaziz ibn Rufay'dan, u Atodan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: Bir kishi Nabiy sollallahu alayhi vasallamga: ‹Men (tosh) otmasdan oldin (ifoza tavofiga) bordim (ziyorat qildim)› dedi. U zot: «Zarari yo'q» dedilar. U: ‹Men so'ymasdan oldin soch oldirdim› dedi. U zot: «Zarari yo'q» dedilar. U: ‹Men (tosh) otmasdan oldin so'ydim› dedi. U zot: «Zarari yo'q» dedilar. Abdurrahim Roziy Ibn Xusaymdan: ‹Menga Ato xabar berdi, Ibn Abbos roziyallahu anhumadan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan› dedi. Qosim ibn Yahyo: ‹Menga Ibn Xusaym aytdi, Atodan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan› dedi. Affon: ‹Vuhaybdan deb o'ylayman: Ibn Xusaym bizga aytdi, Sa'id ibn Jubayrdan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan› dedi. Hammod: ‹Qays ibn Sa'd va Abbod ibn Mansurdan, u Atodan, u Jobir roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan› dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَمَيْتُ بَعْدَ مَا أَمْسَيْتُ. فَقَالَ " لاَ حَرَجَ ". قَالَ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَنْحَرَ. قَالَ " لاَ حَرَجَ ".
Muhammad ibn Musanno bizga aytdi: Abdul-A'lo bizga aytdi: Xolid bizga aytdi, Ikrimadan, u Ibn Abbos roziyallahu anhumadan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan so'raldi, bir kishi: ‹Men kech kirgach (oqshomdan keyin) (tosh) otdim› dedi. U zot: «Zarari yo'q» dedilar. U: ‹Men so'ymasdan oldin soch oldirdim› dedi. U zot: «Zarari yo'q» dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ. فَقَالَ " أَحَجَجْتَ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " بِمَا أَهْلَلْتَ ". قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. قَالَ " أَحْسَنْتَ، انْطَلِقْ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ". ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ نِسَاءِ بَنِي قَيْسٍ، فَفَلَتْ رَأْسِي، ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ، فَكُنْتُ أُفْتِي بِهِ النَّاسَ، حَتَّى خِلاَفَةِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَذَكَرْتُهُ لَهُ. فَقَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُنَا بِالتَّمَامِ، وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ.
Abdon bizga aytdi: Otam menga xabar berdi, Shu'badan, u Qays ibn Muslimdan, u Toriq ibn Shihobdan, u Abu Muso roziyallahu anhudan: U dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldiga keldim, u zot Bathoda edi. U zot: «Haj qildingmi?» dedilar. Men: ‹Ha› dedim. U zot: «Nimaga talbiya aytding?» dedilar. Men: ‹Labbayk, Nabiy sollallahu alayhi vasallamning ihromidek ihrom bilan› dedim. U zot: «Yaxshi qilding. Bor, Baytni va Safo bilan Marvani tavof qil» dedilar. So'ng men Banu Qays ayollaridan bir ayolning oldiga keldim, u boshimni titdi (taradi), so'ng men haj bilan talbiya aytdi. Men buni — Umar roziyallahu anhuning xilofatigacha — odamlarga fatvo (qilib aytar) edim. Men buni unga zikr qildim. U: ‹Agar biz Allahning Kitobini olsak, u bizni (haj va umrani) to'liq (bajarishga) buyuradi, agar Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning sunnatini olsak, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam hadya o'z o'rniga yetmaguncha (ihromdan) chiqmadi› dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ حَفْصَةَ ـ رضى الله عنهم ـ أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا بِعُمْرَةٍ وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ " إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي، وَقَلَّدْتُ هَدْيِي، فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ ".
Hafsa roziyallahu anho: ‹Yo Rasulullah, odamlarga nima bo'ldi-ki, ular umra bilan (ihromdan) chiqdi, sen esa o'z umrangdan chiqmading?› dedi. U zot: «Men boshimni (yelimli narsa bilan) yopishtirdim va hadyamga (belgi) taqdim, shuning uchun men (qurbonlikni) so'ymagunimcha (ihromdan) chiqmayman» dedilar.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ نَافِعٌ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ حَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّتِهِ.
Abul-Yamon bizga aytdi: Shu'ayb ibn Abu Hamza bizga xabar berdi: Nofi' dedi: Ibn Umar roziyallahu anhuma: ‹Rasulullah sollallahu alayhi vasallam o'z hajida soch oldirdi› der edi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ ". قَالُوا وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ ". قَالُوا وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " وَالْمُقَصِّرِينَ ". وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي نَافِعٌ " رَحِمَ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ " مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ. قَالَ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ وَقَالَ فِي الرَّابِعَةِ " وَالْمُقَصِّرِينَ ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Nofi'dan, u Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhumadan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Allahim, soch oldirganlarga rahm qil» dedilar. Ular: ‹Va (soch)ni qisqartirganlarga (ham), yo Rasulullah?› dedi. U zot: «Allahim, soch oldirganlarga rahm qil» dedilar. Ular: ‹Va qisqartirganlarga (ham), yo Rasulullah?› dedi. U zot: «Va qisqartirganlarga (ham)» dedilar. Lays dedi: Nofi' menga aytdi: «Allah soch oldirganlarga rahm qilsin» — bir yoki ikki marta. U dedi: Ubaydulloh dedi: Nofi' menga aytdi va u to'rtinchida: «Va qisqartirganlarga (ham)» dedi.
حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ ". قَالُوا وَلِلْمُقَصِّرِينَ. قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ ". قَالُوا وَلِلْمُقَصِّرِينَ. قَالَهَا ثَلاَثًا. قَالَ " وَلِلْمُقَصِّرِينَ ".
Ayyosh ibn Valid bizga aytdi: Muhammad ibn Fuzayl bizga aytdi: Umora ibn Qa'qo' bizga aytdi, Abu Zur'adan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Allahim, soch oldirganlarga mag'firat qil» dedilar. Ular: ‹Va qisqartirganlarga (ham)?› dedi. U zot: «Allahim, soch oldirganlarga mag'firat qil» dedilar. Ular: ‹Va qisqartirganlarga (ham)?› dedi. Uni uch marta aytdi. (So'ng): «Va qisqartirganlarga (ham)» dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، قَالَ حَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَطَائِفَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ، وَقَصَّرَ بَعْضُهُمْ.
Abdulloh ibn Muhammad ibn Asmo bizga aytdi: Juvayriya ibn Asmo bizga aytdi, Nofi'dan: Abdulloh dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam va ashoblaridan bir to'da soch oldirdi, ba'zilari (soch)ni qisqartirdi.