Миқдор белгиланмаган вакилликда урфга амал қилиш

Vakolat kitobi · 1 ҳадис

باب إِذَا وَكَّلَ رَجُلٌ أَنْ يُعْطِيَ شَيْئًا وَلَمْ يُبَيِّنْ كَمْ يُعْطِي، فَأَعْطَى عَلَى مَا يَتَعَارَفُهُ النَّاسُ

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، وَغَيْرِهِ،، يَزِيدُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ، وَلَمْ يُبَلِّغْهُ كُلُّهُمْ رَجُلٌ وَاحِدٌ مِنْهُمْ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، فَكُنْتُ عَلَى جَمَلٍ ثَفَالٍ، إِنَّمَا هُوَ فِي آخِرِ الْقَوْمِ، فَمَرَّ بِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِنِّي عَلَى جَمَلٍ ثَفَالٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَعَكَ قَضِيبٌ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَعْطِنِيهِ ‏"‏‏.‏ فَأَعْطَيْتُهُ فَضَرَبَهُ فَزَجَرَهُ، فَكَانَ مِنْ ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ أَوَّلِ الْقَوْمِ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ قَدْ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ، وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا دَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ أَخَذْتُ أَرْتَحِلُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ تُرِيدُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً قَدْ خَلاَ مِنْهَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِنَّ أَبِي تُوُفِّيَ وَتَرَكَ بَنَاتٍ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَنْكِحَ امْرَأَةً قَدْ جَرَّبَتْ خَلاَ مِنْهَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَذَلِكَ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ ‏"‏ يَا بِلاَلُ اقْضِهِ وَزِدْهُ ‏"‏‏.‏ فَأَعْطَاهُ أَرْبَعَةَ دَنَانِيرَ، وَزَادَهُ قِيرَاطًا‏.‏ قَالَ جَابِرٌ لاَ تُفَارِقُنِي زِيَادَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَلَمْ يَكُنِ الْقِيرَاطُ يُفَارِقُ جِرَابَ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

Бизга Маккий ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Ибн Журайж ривоят қилди, у Ато ибн Абу Робоҳ ва бошқалардан — уларнинг баъзиси баъзисига (ривоятда) зиёда қилади ва уларнинг ҳаммаси уни бир кишидан (етказмаган) — у Жобир ибн Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳумо), у деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бир сафарда эдим. Мен секин юрадиган (чарчаган) бир туяда эдим, у фақат қавмнинг охирида (қолар) эди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менинг ёнимдан ўтиб: «Бу ким?» деди. Мен: Жобир ибн Абдуллаҳ, дедим. У: «Сенга нима бўлди?» деди. Мен: Мен секин юрадиган туяда(ман), дедим. У: «Сенда таёқ (қамчи) борми?» деди. Мен: Ҳа, дедим. У: «Уни менга бер», деди. Мен унга бердим, у уни урди ва дакилади. Шундан кейин у қавмнинг энг олдида (юрар) бўлди. У: «Уни менга сот», деди. Мен: Йўқ, у сеники, ё Расулуллаҳ, дедим. У: «Уни менга сот, мен уни тўрт динорга олдим, Мадинага қадар унинг орқаси (миниш) сенга (қолсин)», деди. Мадинага яқинлашганимизда, мен кўчишга (айрилишга) тутиндим. У: «Қаерга бормоқчисан?» деди. Мен: Мен бева (эри ўлган) бир аёлга уйландим, дедим. У: «Нега бир (ёш) қиз эмас, сен у билан, у сен билан ўйнашар эдингиз?» деди. Мен: Отам вафот этиб, қизлар қолдирди, мен (уларга қарайдиган) синаб кўрилган, бева бир аёлга уйланишни хоҳладим, деди. У: «Мана шу (тўғри)», деди. Мадинага келганимизда, у: «Эй Билол, унга (қарзини) адо эт ва зиёда қил», деди. У унга тўрт динор берди ва бир қийрот зиёда қилди. Жобир деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг зиёдаси мендан айрилмайди. Шундай қилиб, у қийрот Жобир ибн Абдуллаҳнинг халтасидан айрилмас эди.