Рухсатсиз бошқанинг мулкига экин экса

Dehqonchilik kitobi · 1 ҳадис

باب إِذَا زَرَعَ بِمَالِ قَوْمٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِمْ وَكَانَ فِي ذَلِكَ صَلاَحٌ لَهُمْ

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَمْشُونَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يُفَرِّجُهَا عَنْكُمْ‏.‏ قَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ، فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ بَنِيَّ، وَإِنِّي اسْتَأْخَرْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا فَرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ‏.‏ فَفَرَجَ اللَّهُ فَرَأَوُا السَّمَاءَ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهَا كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ مِنْهَا فَأَبَتْ حَتَّى أَتَيْتُهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَبَغَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ، فَقُمْتُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَرْجَةً‏.‏ فَفَرَجَ‏.‏ وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ، فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي‏.‏ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ، فَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرُعَاتِهَا فَخُذْ‏.‏ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ فَخُذْ‏.‏ فَأَخَذَهُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ فَسَعَيْتُ‏.‏

Бизга Иброҳим ибн Мунзир ривоят қилди, бизга Абу Замра ривоят қилди, бизга Мусо ибн Уқба ривоят қилди, у Нофеъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан, у деди: «Уч киши йўлда кетаётганида, уларни ёмғир тутди. Улар тоғдаги бир ғорга кирдилар, ғорлари оғзига тоғдан бир қоя тушиб, уларнинг устини ёпиб қўйди. Улар бир-бирларига: Аллаҳ учун қилган солиҳ амалларингизга қаранглар ва у (амал)лар билан Аллаҳга дуо қилинглар, балки у (Аллаҳ) уни сизлардан очар, дедилар. Улардан бири деди: Аллаҳим, менинг кекса, қари ота-онам бор эди, ва менинг кичик болаларим бор эди, мен улар учун (мол) боқардим. Уларнинг олдига қайтганимда, (сут) соғардим ва болаларимдан олдин ота-онамдан бошлаб, уларни суғорардим. Бир куни кеч қолдим, кечгача келмадим, келсам улар ухлаб қолган эдилар. Мен одатдагидек соғдим, сўнг уларнинг бош томонида турдим, уларни уйғотишни ҳам ёқтирмадим, болаларни суғоришни ҳам ёқтирмадим, болалар оёғим олдида очликдан йиғлардилар, токи тонг отгунча. Агар Сен менинг буни Сенинг юзингни (розилигингни) истаб қилганимни билсанг, бизга осмонни кўрадиган бир тирқиш очиб бер. Шунда Аллаҳ очди, улар осмонни кўрдилар. Бошқаси деди: Аллаҳим, менинг амакимнинг қизи бор эди, мен уни эркаклар аёлларни энг кучли севганидек севардим. Мен ундан (ўзини) истадим, у бош тортди, токи мен унга юз динор келтиргунча. Мен (уни) излаб, токи уни тўпладим. Унинг икки оёғи орасига ўтирганимда, у: Эй Аллаҳнинг бандаси, Аллаҳдан қўрқ, муҳрни (бокиралигни) фақат ҳаққи билан очма, деди. Мен турдим. Агар Сен менинг буни Сенинг юзингни истаб қилганимни билсанг, биздан бир тирқиш оч. Шунда очди. Учинчиси деди: Аллаҳим, мен бир ёлланма ишчини бир фарақ гуручга ёлладим. У ишини тугатгач: Менга ҳақимни бер, деди. Мен унга (ҳақини) таклиф қилдим, у ундан воз кечди (олмади). Мен уни (экиб) экавердим, токи ундан мол (сигир) ва унинг чўпонини тўпладим. У менга келиб: Аллаҳдан қўрқ, деди. Мен: Анави мол ва унинг чўпонлари олдига бориб ол, дедим. У: Аллаҳдан қўрқ ва мени масхара қилма, деди. Мен: Мен сени масхара қилмайман, ол, дедим. У уни олди. Агар Сен менинг буни Сенинг юзингни истаб қилганимни билсанг, қолганини оч. Шунда Аллаҳ очди». Абу Абдуллаҳ деди: Ибн Уқба Нофеъдан «саъайту» (мен ҳаракат қилдим) деди.