Қарзда ҳисоб-китоб ёки тахминий алмашиш

Qarz kitobi · 1 ҳадис

باب إِذَا قَاصَّ أَوْ جَازَفَهُ فِي الدَّيْنِ تَمْرًا بِتَمْرٍ أَوْ غَيْرِهِ

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ تُوُفِّيَ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا لِرَجُلٍ مِنَ الْيَهُودِ، فَاسْتَنْظَرَهُ جَابِرٌ، فَأَبَى أَنْ يُنْظِرَهُ، فَكَلَّمَ جَابِرٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَشْفَعَ لَهُ إِلَيْهِ، فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ لِيَأْخُذَ ثَمَرَ نَخْلِهِ بِالَّذِي لَهُ فَأَبَى، فَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّخْلَ، فَمَشَى فِيهَا ثُمَّ قَالَ لِجَابِرٍ ‏"‏ جُدَّ لَهُ فَأَوْفِ لَهُ الَّذِي لَهُ ‏"‏‏.‏ فَجَدَّهُ بَعْدَ مَا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَوْفَاهُ ثَلاَثِينَ وَسْقًا، وَفَضَلَتْ لَهُ سَبْعَةَ عَشَرَ وَسْقًا، فَجَاءَ جَابِرٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَهُ بِالَّذِي كَانَ، فَوَجَدَهُ يُصَلِّي الْعَصْرَ، فَلَمَّا انْصَرَفَ أَخْبَرَهُ بِالْفَضْلِ، فَقَالَ ‏"‏ أَخْبِرْ ذَلِكَ ابْنَ الْخَطَّابِ ‏"‏‏.‏ فَذَهَبَ جَابِرٌ إِلَى عُمَرَ، فَأَخْبَرَهُ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ عَلِمْتُ حِينَ مَشَى فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُبَارَكَنَّ فِيهَا‏.‏

Бизга Иброҳим ибн Мунзир ривоят қилди, бизга Анас ривоят қилди, у Ҳишомдан, у Ваҳб ибн Кайсондан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳумо): У унга хабар берди: Унинг отаси вафот этиб, устида яҳудийлардан бир кишига ўттиз васқ (қарз) қолдирди. Жобир ундан муҳлат сўради, у муҳлат беришдан бош тортди. Жобир Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан гаплашди, унга (яҳудийга) шафоат қилсин деб. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) келиб, яҳудий билан гаплашди, у ўз ҳақи эвазига унинг хурмо (дарахти) мевасини олсин деб. У бош тортди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хурмозорга кириб, унда юрди, сўнг Жобирга: «Уни узиб, унга ҳақини тўлиқ адо эт», деди. У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қайтганидан кейин уни узди ва унга ўттиз васқни тўлиқ адо этди, унга ўн етти васқ зиёда (ортиқ) қолди. Жобир Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га — бўлганни хабар бериш учун — келди, уни аср намоз ўқиётган ҳолда топди. У (намоздан) бўшаганда, унга зиёда (ҳақида) хабар берди. У: «Буни Ибн Хаттобга хабар бер», деди. Жобир Умарнинг олдига бориб, унга хабар берди. Умар унга: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унда (хурмозорда) юрганида, унда албатта барака бўлишини билган эдим, деди.