وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُعْضَدُ عِضَاهُهَا، وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهَا، وَلاَ تَحِلُّ لُقَطَتُهَا إِلاَّ لِمُنْشِدٍ، وَلاَ يُخْتَلَى خَلاَهَا ". فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ. فَقَالَ " إِلاَّ الإِذْخِرَ ".
Аҳмад ибн Саид деди: Бизга Равҳ ривоят қилди, бизга Закариё ривоят қилди, бизга Амр ибн Динор ривоят қилди, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (розияллаҳу анҳумо): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Унинг (Макканинг) тиконли дарахти кесилмайди, ови ҳуркитилмайди, унинг луқтаси — фақат эълон қилувчидан бошқага — ҳалол бўлмайди, ўти юлинмайди». Аббос: Ё Расулуллаҳ, изхир(дан) бошқа, деди. У: «Изхирдан бошқа», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ قَامَ فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ، وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْفِيلَ، وَسَلَّطَ عَلَيْهَا رَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، فَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ كَانَ قَبْلِي، وَإِنَّهَا أُحِلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، وَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي، فَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهَا وَلاَ يُخْتَلَى شَوْكُهَا، وَلاَ تَحِلُّ سَاقِطَتُهَا إِلاَّ لِمُنْشِدٍ، وَمَنْ قُتِلَ لَهُ قَتِيلٌ فَهْوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ، إِمَّا أَنْ يُفْدَى، وَإِمَّا أَنْ يُقِيدَ ". فَقَالَ الْعَبَّاسُ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّا نَجْعَلُهُ لِقُبُورِنَا وَبُيُوتِنَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِلاَّ الإِذْخِرَ ". فَقَامَ أَبُو شَاهٍ ـ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ ـ فَقَالَ اكْتُبُوا لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اكْتُبُوا لأَبِي شَاهٍ ". قُلْتُ لِلأَوْزَاعِيِّ مَا قَوْلُهُ اكْتُبُوا لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَذِهِ الْخُطْبَةَ الَّتِي سَمِعَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Бизга Яҳё ибн Мусо ривоят қилди, бизга Валид ибн Муслим ривоят қилди, бизга Авзоий ривоят қилди, у деди: Менга Яҳё ибн Абу Касир ривоят қилди, у деди: Менга Абу Салама ибн Абдурроҳман ривоят қилди, у деди: Менга Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) ривоят қилди, у деди: Аллаҳ ўз Расули (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га Маккани фатҳ қилиб берганда, у одамлар орасида туриб, Аллаҳга ҳамд айтди, Уни мадҳ этди, сўнг деди: «Албатта Аллаҳ Маккадан филни тўсди ва унга ўз Расулини ҳамда мўминларни мусаллат қилди. У мендан олдин ҳеч кимга ҳалол бўлмаган, менга эса кундузнинг бир соатигина ҳалол қилинди, у мендан кейин ҳам ҳеч кимга ҳалол бўлмайди. Унинг ови ҳуркитилмайди, тикони юлинмайди, тушган (луқта)си фақат эълон қилувчидан бошқага ҳалол бўлмайди. Кимнинг бир ўлдирилгани (қариндоши) бўлса, у икки кўринишнинг яхшироқида ихтиёрли: ё (хунга) фидо (товон) олинади, ёки қасос олинади». Аббос: Изхирдан бошқа, чунки биз уни қабрларимиз ва уйларимизга ишлатамиз, деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Изхирдан бошқа», деди. Абу Шоҳ — Яман аҳлидан бир киши — туриб: Менга ёзиб беринглар, ё Расулуллаҳ, деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Абу Шоҳга ёзиб беринглар», деди. Мен Авзоийга: Унинг «ёзиб беринглар, ё Расулуллаҳ« дегани нима? дедим. У: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган шу хутба(ни), деди.