Қарздорлар ва ворислар ўртасидаги сулҳ

Sulh kitobi · 1 ҳадис

باب الصُّلْحِ بَيْنَ الْغُرَمَاءِ وَأَصْحَابِ الْمِيرَاثِ وَالْمُجَازَفَةِ فِي ذَلِكَ

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ تُوُفِّيَ أَبِي وَعَلَيْهِ دَيْنٌ، فَعَرَضْتُ عَلَى غُرَمَائِهِ أَنْ يَأْخُذُوا التَّمْرَ بِمَا عَلَيْهِ، فَأَبَوْا وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ فِيهِ وَفَاءً، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ ‏"‏ إِذَا جَدَدْتَهُ فَوَضَعْتَهُ فِي الْمِرْبَدِ آذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ فَجَاءَ وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَجَلَسَ عَلَيْهِ، وَدَعَا بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ غُرَمَاءَكَ، فَأَوْفِهِمْ ‏"‏‏.‏ فَمَا تَرَكْتُ أَحَدًا لَهُ عَلَى أَبِي دَيْنٌ إِلاَّ قَضَيْتُهُ، وَفَضَلَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ وَسْقًا سَبْعَةٌ عَجْوَةٌ، وَسِتَّةٌ لَوْنٌ أَوْ سِتَّةٌ عَجْوَةٌ وَسَبْعَةٌ لَوْنٌ، فَوَافَيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَغْرِبَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَضَحِكَ فَقَالَ ‏"‏ ائْتِ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ فَأَخْبِرْهُمَا ‏"‏‏.‏ فَقَالاَ لَقَدْ عَلِمْنَا إِذْ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا صَنَعَ أَنْ سَيَكُونُ ذَلِكَ‏.‏ وَقَالَ هِشَامٌ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ صَلاَةَ الْعَصْرِ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا بَكْرٍ وَلاَ ضَحِكَ، وَقَالَ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا دَيْنًا‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ صَلاَةَ الظُّهْرِ‏.‏

Менга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абдулваҳҳоб ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ ривоят қилди, у Ваҳб ибн Кайсондан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳумо), у деди: Отам вафот этди, устида қарз бор эди. Мен қарздорларига — унинг устидаги (қарз) эвазига хурмони олишни — таклиф қилдим. Улар бош тортди ва унда (қарзга) вафо (етадиган миқдор) бор деб кўрмадилар. Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га келиб, буни унга зикр қилдим. У: «Уни узиб, мирбад (хурмо қуритадиган жой)га қўйганингда, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га хабар бер», деди. У билан бирга Абу Бакр ва Умар бўлиб келди, у унинг устига ўтирди ва барака(билан) дуо қилди. Сўнг: «Қарздорларингни чақириб, уларга (ҳақларини) адо эт», деди. Мен отамда қарзи бўлган ҳеч кимни — унга (қарзини) адо этмасдан — қолдирмадим. Ўн уч васқ ортди: етти Ажва, олти Лавн — ёки олти Ажва, етти Лавн. Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан шом (намози)га етиб келдим ва буни унга зикр қилдим. У кулди ва: «Абу Бакр ва Умарнинг олдига бориб, уларга хабар бер», деди. Улар: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қилган(иш)ни қилганда, биз бунинг шундай бўлишини билган эдик, дедилар. Ҳишом Ваҳбдан, у Жобирдан: аср намози (деди), ва Абу Бакрни зикр қилмади, кулишни ҳам (зикр қилмади) ва: Отам устида ўттиз васқ қарз қолдирди, деди. Ибн Ишоқ Ваҳбдан, у Жобирдан: пешин намози (деди).