Вало борасидаги шартлар

Shartlar kitobi · 1 ҳадис

باب الشُّرُوطِ فِي الْوَلاَءِ

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ فَقَالَتْ كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي‏.‏ فَقَالَتْ إِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ‏.‏ فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ، فَأَبَوْا عَلَيْهَا، فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ‏.‏ فَسَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهْوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏

Бизга Исмоил ривоят қилди, бизга Молик ривоят қилди, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан, у деди: Барира менинг олдимга келиб: Мен хўжайинларим билан тўққиз уқияга, ҳар йили бир уқиядан мукотаба туздим, менга ёрдам бер, деди. У: Агар улар уни (пулни) мен уларга санаб беришимни ва валонг менга бўлишини хоҳласалар, мен қиламан, деди. Барира хўжайинлари олдига борди, уларга айтди, улар бунга бош тортди. У уларнинг олдидан келди — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўтирган эди. У: Мен буни уларга таклиф қилдим, улар вало ўзларига бўлишидан бошқага бош тортди, деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буни эшитди, Оиша Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га хабар берди. У: «Уни олиб, уларга валони шарт қилиб қўявер, чунки вало фақат озод қилган кишигадир», деди. Оиша шундай қилди. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) одамлар орасида туриб, Аллаҳга ҳамд айтди, Уни мадҳ этди, сўнг деди: «Баъзи кишиларга нима бўлдики, Аллаҳ Китобида бўлмаган шартларни шарт қиладилар? Аллаҳ Китобида бўлмаган ҳар қандай шарт ботилдир, гарчи юз шарт бўлса ҳам. Аллаҳнинг ҳукми ҳақлироқ, Аллаҳнинг шарти мустаҳкамроқ, вало эса фақат озод қилган кишигадир».