Васийнинг марҳум қарзларини варисларсиз тўлаши

Vasiyat kitobi · 1 ҳадис

باب قَضَاءِ الْوَصِيِّ دُيُونَ الْمَيِّتِ بِغَيْرِ مَحْضَرٍ مِنَ الْوَرَثَةِ

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، أَوِ الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْهُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، قَالَ قَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَبَاهُ اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ سِتَّ بَنَاتٍ، وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا، فَلَمَّا حَضَرَ جِدَادُ النَّخْلِ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ وَالِدِي اسْتُشْهِدَ يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا كَثِيرًا، وَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَاكَ الْغُرَمَاءُ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَبَيْدِرْ كُلَّ تَمْرٍ عَلَى نَاحِيَتِهِ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ ثُمَّ دَعَوْتُهُ، فَلَمَّا نَظَرُوا إِلَيْهِ أُغْرُوا بِي تِلْكَ السَّاعَةَ، فَلَمَّا رَأَى مَا يَصْنَعُونَ أَطَافَ حَوْلَ أَعْظَمِهَا بَيْدَرًا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ جَلَسَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ أَصْحَابَكَ ‏"‏‏.‏ فَمَا زَالَ يَكِيلُ لَهُمْ حَتَّى أَدَّى اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي، وَأَنَا وَاللَّهِ رَاضٍ أَنْ يُؤَدِّيَ اللَّهُ أَمَانَةَ وَالِدِي وَلاَ أَرْجِعَ إِلَى أَخَوَاتِي بِتَمْرَةٍ، فَسَلِمَ وَاللَّهِ الْبَيَادِرُ كُلُّهَا حَتَّى أَنِّي أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْدَرِ الَّذِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ تَمْرَةً وَاحِدَةً‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ أُغْرُوا بِي يَعْنِي هِيجُوا بِي فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ

Бизга Муҳаммад ибн Собиқ — ёки Фадл ибн Яъқуб ундан — ривоят қилди, бизга Шайбон Абу Муовия ривоят қилди, у Фиросдан, у деди: Шаъбий деди: Менга Жобир ибн Абдуллаҳ Ансорий (розияллаҳу анҳумо) ривоят қилди: Унинг отаси Уҳуд куни шаҳид бўлиб кетди ва олти қиз ҳамда устида қарз қолдирди. Хурмо узиш вақти келганда, мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га келиб: Ё Расулуллаҳ, сен биласанки, отам Уҳуд куни шаҳид бўлиб кетди ва устида кўп қарз қолдирди, мен қарздорлар сени кўришини истайман, дедим. У: «Бориб, ҳар бир (нав) хурмони ўз томонида уюб қўй», деди. Мен шундай қилдим, сўнг уни (Набийни) чақирдим. Улар унга қараганда, ўша пайт менга (қарздорлар) қаттиқлашди. У улар қилаётганни кўрганда, уларнинг энг каттаси (уюми) атрофида уч марта айланди, сўнг унинг устига ўтирди, сўнг: «Шерикларингни (қарздорларингни) чақир», деди. У уларга ўлчаб бераверди, токи Аллаҳ отамнинг омонатини (қарзини) адо этди. Аллаҳга қасамки, мен Аллаҳ отамнинг омонатини адо этиб, опа-сингилларимга бир(дона) хурмо (билан) ҳам қайтмаслигимга рози эдим. Аллаҳга қасамки, ҳамма уюмлар соғ қолди, ҳатто мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) устида (ўтирган) уюмга қарайман, гўё ундан бир дона хурмо ҳам камаймаган. Абу Абдуллаҳ деди: «Уғру би« — яъни «мени қўзғади (қистади)«, «фа-ағрайно байнаҳум« — яъни «улар орасида адоват ва нафратни пайдо қилдик«.