حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا تَخَلَّفْتُ عَنْ سَرِيَّةٍ، وَلَكِنْ لاَ أَجِدُ حَمُولَةً، وَلاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُهُمْ عَلَيْهِ، وَيَشُقُّ عَلَىَّ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنِّي، وَلَوَدِدْتُ أَنِّي قَاتَلْتُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقُتِلْتُ، ثُمَّ أُحْيِيتُ ثُمَّ قُتِلْتُ، ثُمَّ أُحْيِيتُ ".
Musaddad bizga aytdi, Yahyo ibn Sa'id bizga aytdi, Yahyo ibn Sa'id Ansoriydan, u dedi: Abu Solih menga aytdi, u dedi: Abu Hurayra roziyallahu anhudan eshitdim, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Agar ummatimga mashaqqat bo'lishidan (qo'rqmasam), men biron sariyya (otryad)dan ortda qolmas edim. Lekin men (hammaga) ulov topa olmayman, ularni minishi uchun (mol) topa olmayman, ularning mendan ortda qolishi esa menga og'ir keladi. Men Allah yo'lida jang qilib o'ldirilishimni, so'ng tirildirilib yana o'ldirilishimni, so'ng tirildirilib yana o'ldirilishimni juda istardim».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ، فَحَمَلْتُ عَلَى بَكْرٍ، فَهْوَ أَوْثَقُ أَعْمَالِي فِي نَفْسِي، فَاسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا، فَقَاتَلَ رَجُلاً، فَعَضَّ أَحَدُهُمَا الآخَرَ فَانْتَزَعَ يَدَهُ مِنْ فِيهِ، وَنَزَعَ ثَنِيَّتَهُ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَهَا فَقَالَ " أَيَدْفَعُ يَدَهُ إِلَيْكَ فَتَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ ".
Abdulloh ibn Muhammad bizga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Ibn Jurayj bizga aytdi, Atodan, Safvon ibn Ya'ladan, otasidan roziyallahu anhu, u dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan Tabuk g'azotini qildim, bir yosh tuya berdim (yo unga mindirdim) — bu nafsimda amallarimning eng ishonchlisi (savobliroq ko'ringani) edi. Men bir yollanma ishchi yolladim, u bir kishi bilan urishib qoldi, biri ikkinchisini tishladi; (tishlangani) qo'lini uning og'zidan tortib oldi va uning oldingi tishini sug'urib oldi. (Tishi ketgani) Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga keldi, u esa uning (tishini) bekorga (diyatsiz) chiqardi va: «U qo'lini senga tutib bersaki, sen uni xuddi buqa (chaynagandek) chaynaysanmi?», dedi.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ثَعْلَبَةُ بْنُ أَبِي مَالِكٍ الْقُرَظِيُّ، أَنَّ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ صَاحِبَ لِوَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرَادَ الْحَجَّ فَرَجَّلَ.
Sa'id ibn Abu Maryam bizga aytdi, u dedi: Lays menga aytdi, u dedi: Uqayl menga xabar berdi, Ibn Shihobdan, u dedi: Sa'laba ibn Abu Molik Quraziy menga xabar berdiki, Qays ibn Sa'd Ansoriy roziyallahu anhu — u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning bayroqdori edi — hajni xohladi va (sochini) tarab moyladi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه ـ تَخَلَّفَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي خَيْبَرَ، وَكَانَ بِهِ رَمَدٌ، فَقَالَ أَنَا أَتَخَلَّفُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ عَلِيٌّ فَلَحِقَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ اللَّيْلَةِ الَّتِي فَتَحَهَا فِي صَبَاحِهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأُعْطِيَنَّ الرَّايَةَ ـ أَوْ قَالَ لَيَأْخُذَنَّ ـ غَدًا رَجُلٌ يُحِبُّهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ ـ أَوْ قَالَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ـ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيْهِ ". فَإِذَا نَحْنُ بِعَلِيٍّ، وَمَا نَرْجُوهُ، فَقَالُوا هَذَا عَلِيٌّ، فَأَعْطَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ.
Qutayba bizga aytdi, Hotam ibn Ismoil bizga aytdi, Yazid ibn Abu Ubayddan, Salama ibnul-Akva' roziyallahu anhudan, u dedi: Ali roziyallahu anhu Xaybarda Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan ortda qolgan edi, unda ko'z og'rig'i bor edi. U: «Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan ortda qolamanmi?!», dedi va chiqib Nabiy sollallahu alayhi vasallamga yetib oldi. (Xaybar) tongida fath qilingan o'sha kechaning oqshomi bo'lganda, Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Albatta, ertaga bayroqni shunday bir kishiga beraman — yoki: shunday bir kishi oladi — Allah va Uning Rasuli uni sevadi — yoki: u Allah va Rasulini sevadi — Allah uning qo'li bilan (g'alaba) fath qiladi», dedi. Birdan biz Ali (oldida) bo'ldik, holbuki biz uni (bayroqqa) umid qilmas edik. Ular: «Bu Ali», dedilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga (bayroqni) berdi, Allah uning qo'li bilan (g'alaba) fath qildi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْعَبَّاسَ، يَقُولُ لِلزُّبَيْرِ رضى الله عنهما هَا هُنَا أَمَرَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تَرْكُزَ الرَّايَةَ.
Muhammad ibnul-Alo bizga aytdi, Abu Usoma bizga aytdi, Hishom ibn Urvadan, otasidan, Nofi' ibn Jubayrdan, u dedi: Men Abbosning Zubayrga roziyallahu anhumo: «Mana shu yerda Nabiy sollallahu alayhi vasallam senga bayroqni tikishni (o'rnatishni) buyurgan edi», deganini eshitdim.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ، وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ، فَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ، فَوُضِعَتْ فِي يَدِي ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَقَدْ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَنْتَثِلُونَهَا.
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Uqayldan, Ibn Shihobdan, Sa'id ibnul-Musayyabdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Men jome' (qisqa, lekin keng ma'noli) so'zlar bilan yuborildim va qo'rquv (dushman qalbiga solinishi) bilan nusrat berildim. Men uxlab yotganimda, menga yer xazinalarining kalitlari keltirildi va qo'limga qo'yildi». Abu Hurayra dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam (vafot etib) ketdi, sizlar esa ularni (xazinalarni) sug'urib (foydalanib) yuribsizlar.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ، ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ، فَارْتَفَعَتِ الأَصْوَاتُ، وَأُخْرِجْنَا، فَقُلْتُ لأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ.
Abul-Yamon bizga aytdi, Shu'ayb bizga xabar berdi, Zuhriydan, u dedi: Ubaydulloh ibn Abdulloh menga xabar berdi, Ibn Abbos roziyallahu anhumo unga xabar berdiki, Abu Sufyon unga xabar berdi: Hiraql uning oldiga (odam) yubordi, ular Iyliyoda edilar. So'ng u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning xatini chaqirtirdi. Xatni o'qib bo'lgach, uning oldida shovqin ko'paydi, ovozlar ko'tarildi, biz (olib) chiqildik. Chiqarilganimizda men hamrohlarimga: «Ibn Abu Kabshaning (Muhammadning) ishi ulug'aydi, mana, Banul-Asfar (Rum) podshohi undan qo'rqyapti», dedim.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي وَ، حَدَّثَتْنِي أَيْضًا، فَاطِمَةُ عَنْ أَسْمَاءَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ صَنَعْتُ سُفْرَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ حِينَ أَرَادَ أَنْ يُهَاجِرَ إِلَى الْمَدِينَةِ، قَالَتْ فَلَمْ نَجِدْ لِسُفْرَتِهِ وَلاَ لِسِقَائِهِ مَا نَرْبِطُهُمَا بِهِ، فَقُلْتُ لأَبِي بَكْرٍ وَاللَّهِ مَا أَجِدُ شَيْئًا أَرْبِطُ بِهِ إِلاَّ نِطَاقِي. قَالَ فَشُقِّيهِ بِاثْنَيْنِ، فَارْبِطِيهِ بِوَاحِدٍ السِّقَاءَ وَبِالآخَرِ السُّفْرَةَ. فَفَعَلْتُ، فَلِذَلِكَ سُمِّيَتْ ذَاتَ النِّطَاقَيْنِ.
Ubayd ibn Ismoil bizga aytdi, Abu Usoma bizga aytdi, Hishomdan, u dedi: Otam menga xabar berdi, va menga Fotima ham aytdi, Asmo roziyallahu anhodan, u dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning yo'l ozuqasini (sufra) Abu Bakrning uyida tayyorladim — u Madinaga hijrat qilmoqchi bo'lganida. U dedi: Biz uning sufrasiga ham, mesh (suv idishi)ga ham bog'laydigan narsa topmadik. Men Abu Bakrga: «Allahga qasamki, mening belbog'imdan boshqa bog'laydigan narsa topmayapman», dedim. U: «Uni ikkiga bo'l, biri bilan meshni, ikkinchisi bilan sufrani bog'la», dedi. Men shunday qildim. Shu sababli u Zotun-nitoqayn (ikki belbog'li) deb nomlandi.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُ لُحُومَ الأَضَاحِيِّ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ.
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi, Sufyon bizga xabar berdi, Amrdan, u dedi: Ato menga xabar berdi, u Jobir ibn Abdulloh roziyallahu anhumoni eshitdi, u dedi: Biz Nabiy sollallahu alayhi vasallam davrida qurbonlik go'shtlarini Madinaga (yo'l ozuqasi qilib) olib borar edik.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، قَالَ أَخْبَرَنِي بُشَيْرُ بْنُ يَسَارٍ، أَنَّ سُوَيْدَ بْنَ النُّعْمَانِ ـ رضى الله عنه ـ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، خَرَجَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَامَ خَيْبَرَ، حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالصَّهْبَاءِ ـ وَهْىَ مِنْ خَيْبَرَ وَهْىَ أَدْنَى خَيْبَرَ ـ فَصَلَّوُا الْعَصْرَ، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالأَطْعِمَةِ، فَلَمْ يُؤْتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ بِسَوِيقٍ، فَلُكْنَا فَأَكَلْنَا وَشَرِبْنَا، ثُمَّ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَمَضْمَضَ وَمَضْمَضْنَا، وَصَلَّيْنَا.
Muhammad ibnul-Musanno bizga aytdi, Abdulvahhob bizga aytdi, u dedi: Yahyodan eshitdim, u dedi: Bushayr ibn Yasor menga xabar berdi, Suvayd ibnun-Nu'mon roziyallahu anhu unga xabar berdiki, u Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan Xaybar yili (safarga) chiqdi, toki ular Sahbo (degan joyda) bo'lganlarida — u Xaybardan (bir joy), Xaybarning eng yaqini — asr namozini o'qidilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam taomlarni so'radi, lekin Nabiy sollallahu alayhi vasallamga saviq (qovurilgan un)dan boshqa narsa keltirilmadi. Biz uni (suv bilan) qorishtirib yedik va ichdik. So'ng Nabiy sollallahu alayhi vasallam turib og'iz chaydi, biz ham og'iz chaydik va namoz o'qidik.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَرْحُومٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنه قَالَ خَفَّتْ أَزْوَادُ النَّاسِ وَأَمْلَقُوا، فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَحْرِ إِبِلِهِمْ، فَأَذِنَ لَهُمْ، فَلَقِيَهُمْ عُمَرُ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ مَا بَقَاؤُكُمْ بَعْدَ إِبِلِكُمْ فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بَقَاؤُهُمْ بَعْدَ إِبِلِهِمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَادِ فِي النَّاسِ يَأْتُونَ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ". فَدَعَا وَبَرَّكَ عَلَيْهِ، ثُمَّ دَعَاهُمْ بِأَوْعِيَتِهِمْ، فَاحْتَثَى النَّاسُ حَتَّى فَرَغُوا، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ".
Bishr ibn Marhum bizga aytdi, Hotam ibn Ismoil bizga aytdi, Yazid ibn Abu Ubayddan, Salama roziyallahu anhudan, u dedi: Odamlarning yo'l ozuqalari kamayib, kambag'allashib qoldilar. Ular Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga tuyalarini so'yish (uchun izn so'rab) keldilar, u ularga izn berdi. Ularni Umar uchratdi, ular unga (bu haqda) xabar berdilar. U: «Tuyalaringizdan keyin (qanday) baqo (tirikchilik) qolardingiz?!», dedi. So'ng Umar Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga kirib: «Ey Rasulullah, ularning tuyalaridan keyin (qanday) baqolari (qoladi)?!», dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Odamlarga jar sol, ozuqalarining ortig'ini (qoldig'ini) keltirsinlar», dedi. So'ng (Nabiy) duo qildi va unga baraka (so'rab) duo qildi. Keyin ularni idishlari bilan chaqirdi, odamlar (idishlariga) to'ldira boshladilar, toki tugatdilar (hamma to'ydi). So'ng Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Guvohlik beramanki, Allahdan o'zga iloh yo'q va men Allahning Rasuliman», dedi.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْنَا وَنَحْنُ ثَلاَثُمِائَةٍ نَحْمِلُ زَادَنَا عَلَى رِقَابِنَا، فَفَنِيَ زَادُنَا، حَتَّى كَانَ الرَّجُلُ مِنَّا يَأْكُلُ فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً. قَالَ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، وَأَيْنَ كَانَتِ التَّمْرَةُ تَقَعُ مِنَ الرَّجُلِ قَالَ لَقَدْ وَجَدْنَا فَقْدَهَا حِينَ فَقَدْنَاهَا، حَتَّى أَتَيْنَا الْبَحْرَ فَإِذَا حُوتٌ قَدْ قَذَفَهُ الْبَحْرُ، فَأَكَلْنَا مِنْهَا ثَمَانِيَةَ عَشَرَ يَوْمًا مَا أَحْبَبْنَا.
Sadaqa ibnul-Fazl bizga aytdi, Abda bizga xabar berdi, Hishomdan, Vahb ibn Kaysondan, Jobir roziyallahu anhudan, u dedi: Biz uch yuz (kishi) bo'lib chiqdik, ozuqamizni yelkalarimizda ko'tarib (bordik). Ozuqamiz tugadi, hatto bizdan har bir kishi kuniga (faqat) bitta xurmo yeydigan (holatga keldik). Bir kishi: «Ey Abu Abdulloh, bir dona xurmo bir kishiga qaerda (yetar) edi?», dedi. U: «Biz uni (xurmoni) yo'qotganimizda, uning yo'qligini (qanchalik) sezdik (qattiq qiynaldik), toki dengizga keldik, birdan dengiz uloqtirgan bir (ulkan) baliq (paydo bo'ldi). Biz undan o'n sakkiz kun, xohlaganimizcha yedik», dedi.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، يَرْجِعُ أَصْحَابُكَ بِأَجْرِ حَجٍّ وَعُمْرَةٍ، وَلَمْ أَزِدْ عَلَى الْحَجِّ. فَقَالَ لَهَا " اذْهَبِي وَلْيَرْدِفْكِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ". فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَنْ يُعْمِرَهَا مِنَ التَّنْعِيمِ، فَانْتَظَرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَعْلَى مَكَّةَ حَتَّى جَاءَتْ.
Amr ibn Ali bizga aytdi, Abu Osim bizga aytdi, Usmon ibnul-Asvad bizga aytdi, Ibn Abu Mulayka bizga aytdi, Oisha roziyallahu anhodan: U dedi: «Ey Rasulullah, sahobalaring haj va umra ajri bilan qaytadilar, men esa hajdan (boshqasini) ziyoda qilmadim». U unga: «Ket, Abdurahmon seni mingashtirib (olib) borsin», dedi va Abdurahmonga uni Tan'imdan umra qildirishni buyurdi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam uni Makkaning yuqorisida kutib turdi, toki u keldi.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَمَرَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ أُرْدِفَ عَائِشَةَ وَأُعْمِرَهَا مِنَ التَّنْعِيمِ.
Abdulloh menga aytdi, Ibn Uyayna bizga aytdi, Amr ibn Dinordan, Amr ibn Avsdan, Abdurahmon ibn Abu Bakr Siddiq roziyallahu anhumodan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam menga Oishani mingashtirib olishni va uni Tan'imdan umra qildirishni buyurdi.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ رَدِيفَ أَبِي طَلْحَةَ، وَإِنَّهُمْ لَيَصْرُخُونَ بِهِمَا جَمِيعًا الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ.
Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi, Abdulvahhob bizga aytdi, Ayyub bizga aytdi, Abu Qilobadan, Anas roziyallahu anhudan, u dedi: Men Abu Talhaning ortida (mingashib) edim, ular ikkisini — haj va umrani — birga baland ovozda (talbiya) aytar edilar.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ، عَلَى إِكَافٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ وَرَاءَهُ.
Qutayba bizga aytdi, Abu Safvon bizga aytdi, Yunus ibn Yaziddan, Ibn Shihobdan, Urvadan, Usoma ibn Zayd roziyallahu anhumodan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam ustiga qatifa (gilam) yopilgan to'qimli eshakka mindi va Usomani ortiga mingashtirdi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ يُونُسُ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقْبَلَ يَوْمَ الْفَتْحِ مِنْ أَعْلَى مَكَّةَ عَلَى رَاحِلَتِهِ، مُرْدِفًا أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَمَعَهُ بِلاَلٌ وَمَعَهُ عُثْمَانُ بْنُ طَلْحَةَ مِنَ الْحَجَبَةِ، حَتَّى أَنَاخَ فِي الْمَسْجِدِ، فَأَمَرَهُ أَنْ يَأْتِيَ بِمِفْتَاحِ الْبَيْتِ، فَفَتَحَ وَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ أُسَامَةُ وَبِلاَلٌ وَعُثْمَانُ، فَمَكَثَ فِيهَا نَهَارًا طَوِيلاً ثُمَّ خَرَجَ، فَاسْتَبَقَ النَّاسُ، وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَ، فَوَجَدَ بِلاَلاً وَرَاءَ الْبَابِ قَائِمًا، فَسَأَلَهُ أَيْنَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشَارَ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي صَلَّى فِيهِ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَنَسِيتُ أَنْ أَسْأَلَهُ كَمْ صَلَّى مِنْ سَجْدَةٍ
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Yunus dedi: Nofi' menga xabar berdi, Abdulloh roziyallahu anhudan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Fath kuni Makkaning yuqorisidan ulovida — Usoma ibn Zaydni mingashtirib — keldi, yonida Bilol va (Ka'ba) parda(bon)laridan Usmon ibn Talha bor edi, toki masjidda (tuyani) cho'ktirdi. So'ng u (Usmon ibn Talha)ga Bayt (Ka'ba) kalitini keltirishni buyurdi, u (eshikni) ochdi va Rasulullah sollallahu alayhi vasallam kirdi, yonida Usoma, Bilol va Usmon bor edi. U (Ka'bada) uzoq kunduz (vaqt) qoldi, so'ng chiqdi. Odamlar (kirishga) musobaqalashdilar, Abdulloh ibn Umar birinchi bo'lib kirgan kishi edi. U Bilolni eshik ortida turgan holda topdi va undan: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam qaerda namoz o'qidi?», deb so'radi. U unga (Nabiy) namoz o'qigan joyni ko'rsatdi. Abdulloh dedi: Men undan necha (rakat) sajda (namoz) o'qiganini so'rashni unutdim.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ سُلاَمَى مِنَ النَّاسِ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ كُلَّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ، يَعْدِلُ بَيْنَ الاِثْنَيْنِ صَدَقَةٌ، وَيُعِينُ الرَّجُلَ عَلَى دَابَّتِهِ، فَيَحْمِلُ عَلَيْهَا، أَوْ يَرْفَعُ عَلَيْهَا مَتَاعَهُ صَدَقَةٌ، وَالْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ، وَكُلُّ خَطْوَةٍ يَخْطُوهَا إِلَى الصَّلاَةِ صَدَقَةٌ، وَيُمِيطُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ ".
Is'hoq menga aytdi, Abdurazzoq bizga xabar berdi, Ma'mar bizga xabar berdi, Hammomdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Odamlardan har bir bo'g'in (a'zo) uchun, quyosh chiqadigan har bir kunda sadaqa (lozim): ikki kishi orasini adolat bilan tinchitish sadaqadir; kishiga ulovi (haqida) yordam berib, uni unga mindirish yoki yukini unga ko'tarib qo'yish sadaqadir; yaxshi so'z sadaqadir; namozga (qarab) tashlagan har bir qadam sadaqadir; yo'ldan ozorni (xalaqit beruvchini) olib tashlash sadaqadir».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى أَرْضِ الْعَدُوِّ.
Abdulloh ibn Maslama bizga aytdi, Molikdan, Nofi'dan, Abdulloh ibn Umar roziyallahu anhumodan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Qur'an (mus'haf)ni dushman yeriga (olib) safar qilishdan qaytardi (taqiqladi).
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَبَّحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ وَقَدْ خَرَجُوا بِالْمَسَاحِي عَلَى أَعْنَاقِهِمْ، فَلَمَّا رَأَوْهُ قَالُوا هَذَا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ، مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ. فَلَجَئُوا إِلَى الْحِصْنِ، فَرَفَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَقَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ، خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ". وَأَصَبْنَا حُمُرًا فَطَبَخْنَاهَا، فَنَادَى مُنَادِي النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يَنْهَيَانِكُمْ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ، فَأُكْفِئَتِ الْقُدُورُ بِمَا فِيهَا. تَابَعَهُ عَلِيٌّ عَنْ سُفْيَانَ رَفَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ.
Abdulloh ibn Muhammad bizga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Ayyubdan, Muhammaddan, Anas roziyallahu anhudan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Xaybarga tongda yetib keldi, ular belkuraklarini yelkalariga (qo'yib ishga) chiqqan edilar. Uni ko'rganlarida: «Bu Muhammad va (uning) qo'shini, Muhammad va qo'shini!», dedilar va qal'aga (qochib) bekindilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam ikki qo'lini ko'tarib: «Allahu akbar! Xaybar vayron bo'ldi! Albatta, biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon bo'lur», dedi. Biz eshaklar (oldik) topib, ularni pishirdik. Shunda Nabiy sollallahu alayhi vasallamning jarchisi jar soldi: «Albatta, Allah va Uning Rasuli sizlarni eshak go'shtlaridan qaytaradi». Shunda qozonlar ichidagi (narsalari) bilan ag'darildi. Unga (rovi) Ali Sufyondan mutoba'at qildi: «Nabiy sollallahu alayhi vasallam ikki qo'lini ko'tardi» (deb).