حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي " لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ كَانَتْ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي. فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ كَانَ قَالَ لِي " لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالُ الْبَحْرَيْنِ لأَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ". فَقَالَ لِي احْثُهْ. فَحَثَوْتُ حَثْيَةً فَقَالَ لِي عُدَّهَا. فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ، فَأَعْطَانِي أَلْفًا وَخَمْسَمِائَةٍ. وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ فَقَالَ " انْثُرُوهُ فِي الْمَسْجِدِ " فَكَانَ أَكْثَرَ مَالٍ أُتِيَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ الْعَبَّاسُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَعْطِنِي إِنِّي فَادَيْتُ نَفْسِي وَفَادَيْتُ عَقِيلاً. قَالَ " خُذْ ". فَحَثَا فِي ثَوْبِهِ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ، فَلَمْ يَسْتَطِعْ. فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ إِلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ مِنْهُ، ثُمَّ ذَهَبَ يُقِلُّهُ فَلَمْ يَرْفَعْهُ. فَقَالَ أْمُرْ بَعْضَهُمْ يَرْفَعْهُ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". قَالَ فَارْفَعْهُ أَنْتَ عَلَىَّ. قَالَ " لاَ ". فَنَثَرَ ثُمَّ احْتَمَلَهُ عَلَى كَاهِلِهِ ثُمَّ انْطَلَقَ، فَمَا زَالَ يُتْبِعُهُ بَصَرَهُ حَتَّى خَفِيَ عَلَيْنَا عَجَبًا مِنْ حِرْصِهِ، فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَثَمَّ مِنْهَا دِرْهَمٌ.
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi, Ismoil ibn Ibrohim bizga aytdi, u dedi: Ravh ibnul-Qosim menga xabar berdi, Muhammad ibnul-Munkadirdan, Jobir ibn Abdulloh roziyallahu anhumodan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam menga: «Agar bizga Bahrayn moli kelganida, senga mana shunday, mana shunday va mana shunday (uch hovuch) berardim», degandi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam vafot etib, Bahrayn moli kelganida, Abu Bakr: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam huzurida va'dasi bo'lgan kishi menga kelsin», dedi. Men uning oldiga kelib: «Rasulullah sollallahu alayhi vasallam menga: ‹Agar bizga Bahrayn moli kelganida, senga mana shunday, mana shunday va mana shunday berardim›, degandi», dedim. U menga: «Uni avala (hovuchla)», dedi. Men bir hovuch avaladim. U menga: «Uni sana», dedi. Men uni sanadim, u besh yuz (dirham) edi. Shunda u menga ming besh yuz berdi. Ibrohim ibn Tahmon Abdulaziz ibn Suhaybdan, Anasdan dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallamga Bahraindan bir mol keltirildi, u: «Uni masjidga to'kinglar», dedi. U Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga keltirilgan mollarning eng ko'pi edi. Shu payt Abbos kelib: «Ey Rasulullah, menga ber, men o'zimni (fidya bilan) qutqardim va Aqilni (ham) qutqardim», dedi. U: «Ol», dedi. U kiyimiga (to'ldirib) avaladi, so'ng uni ko'tarmoqchi bo'ldi, lekin uddasidan chiqolmadi. U: «Ulardan biriga buyur, uni menga (yelkamga) ko'targa berib qo'ysin», dedi. U: «Yo'q», dedi. U: «Bo'lmasa, o'zing uni menga ko'tara ber», dedi. U: «Yo'q», dedi. Shunda u undan (bir oz) to'kdi, so'ng uni ko'tarmoqchi bo'ldi, ko'tara olmadi. U: «Ulardan biriga buyur, uni menga ko'tara bersin», dedi. U: «Yo'q», dedi. U: «Bo'lmasa, o'zing uni menga ko'tara ber», dedi. U: «Yo'q», dedi. Shunda u (yana) to'kdi, keyin uni yelkasiga ko'tarib ketdi. U (Nabiy) uning ortidan nigohini ergashtirib turdi, toki uning ochko'zligidan taajjublanib (qarab qoldik), u bizdan g'oyib bo'ldi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam undan (moldan) bir dirham (qolgan holda) turmadi (hammasi tarqaldi).
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا مُجَاهِدٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَتَلَ مُعَاهَدًا لَمْ يَرَحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ، وَإِنَّ رِيحَهَا تُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ عَامًا ".
Qays ibn Hafs bizga aytdi, Abdulvohid bizga aytdi, Hasan ibn Amr bizga aytdi, Mujohid bizga aytdi, Abdulloh ibn Amr roziyallahu anhumodan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, u dedi: «Kim ahd-zimmadagi (himoyaga olingan g'ayrimuslim) kishini o'ldirsa, jannatning hidini hidlamaydi; albatta, uning hidi qirq yillik (yo'l) masofasidan topiladi (sezin adi)».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْطَلِقُوا إِلَى يَهُودَ ". فَخَرَجْنَا حَتَّى جِئْنَا بَيْتَ الْمِدْرَاسِ فَقَالَ " أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا، وَاعْلَمُوا أَنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ، وَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُجْلِيَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَرْضِ، فَمَنْ يَجِدْ مِنْكُمْ بِمَالِهِ شَيْئًا فَلْيَبِعْهُ، وَإِلاَّ فَاعْلَمُوا أَنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi, Lays bizga aytdi, u dedi: Sa'id Maqburiy menga aytdi, otasidan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Biz masjidda ekanimizda, Nabiy sollallahu alayhi vasallam chiqib: «Yahudiylar tomon (yo'lga) chiqinglar», dedi. Biz chiqdik, toki Baytul-Midros (ularning ta'lim uyi)ga keldik. U: «Islom keltiringlar, salomat bo'lasizlar. Bilingki, yer Allah va Uning Rasuliniki; men sizlarni shu yerdan (ko'chirib) chiqarmoqchiman. Sizlardan kim o'z moliga biror narsa (xaridor) topsa, uni sotsin; bo'lmasa, bilingki, yer Allah va Uning Rasuliniki», dedi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ يَوْمُ الْخَمِيسِ، وَمَا يَوْمُ الْخَمِيسِ ثُمَّ بَكَى حَتَّى بَلَّ دَمْعُهُ الْحَصَى. قُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ، مَا يَوْمُ الْخَمِيسِ قَالَ اشْتَدَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَعُهُ فَقَالَ " ائْتُونِي بِكَتِفٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا ". فَتَنَازَعُوا وَلاَ يَنْبَغِي عِنْدَ نَبِيٍّ تَنَازُعٌ فَقَالُوا مَا لَهُ أَهَجَرَ اسْتَفْهِمُوهُ. فَقَالَ " ذَرُونِي، فَالَّذِي أَنَا فِيهِ خَيْرٌ مِمَّا تَدْعُونِي إِلَيْهِ ـ فَأَمَرَهُمْ بِثَلاَثٍ قَالَ ـ أَخْرِجُوا الْمُشْرِكِينَ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ، وَأَجِيزُوا الْوَفْدَ بِنَحْوِ مَا كُنْتُ أُجِيزُهُمْ ". وَالثَّالِثَةُ خَيْرٌ، إِمَّا أَنْ سَكَتَ عَنْهَا، وَإِمَّا أَنْ قَالَهَا فَنَسِيتُهَا. قَالَ سُفْيَانُ هَذَا مِنْ قَوْلِ سُلَيْمَانَ.
Muhammad bizga aytdi, Ibn Uyayna bizga aytdi, Sulaymon Ahvaldan, u Sa'id ibn Jubayrni eshitdi, u Ibn Abbos roziyallahu anhumoni eshitdi, u der edi: Payshanba kuni! Payshanba kuni nima (ekanini bilasizmi)?! So'ng yig'ladi, hatto ko'z yoshi mayda toshlarni ho'l qildi. Men: «Ey Abu Abbos, Payshanba kuni nima?», dedim. U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning og'rig'i kuchaydi, u: «Menga bir (yelka) suyak keltiringlar, sizlarga shunday bir hujjat yozaymanki, undan keyin hech qachon adashmaysizlar», dedi. Shunda ular tortishdilar, holbuki payg'ambar huzurida tortishish lozim emas. Ular: «Unga nima bo'ldi? Alahsiradimi? Undan so'rab oydinlashtiringlar», dedilar. U: «Meni qo'yinglar; men (bo'lgan) holatim sizlar meni chaqirayotgan narsadan yaxshiroqdir», dedi va ularga uch (narsa) haqida buyurdi: «Mushriklarni Arab yarim orolidan chiqaringlar; vakillarni men in'om qilganim kabi in'om qilinglar», dedi. Uchinchisi — yaxshi (narsa) edi; yo u (Sa'id) undan sukut qildi, yo uni aytdi-yu, men uni unutdim. Sufyon dedi: Bu Sulaymonning so'zidandir.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا فُتِحَتْ خَيْبَرُ أُهْدِيَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَاةٌ فِيهَا سُمٌّ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اجْمَعُوا إِلَىَّ مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنْ يَهُودَ ". فَجُمِعُوا لَهُ فَقَالَ " إِنِّي سَائِلُكُمْ عَنْ شَىْءٍ فَهَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْهُ ". فَقَالُوا نَعَمْ. قَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَبُوكُمْ ". قَالُوا فُلاَنٌ. فَقَالَ " كَذَبْتُمْ، بَلْ أَبُوكُمْ فُلاَنٌ ". قَالُوا صَدَقْتَ. قَالَ " فَهَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْ شَىْءٍ إِنْ سَأَلْتُ عَنْهُ " فَقَالُوا نَعَمْ يَا أَبَا الْقَاسِمِ، وَإِنْ كَذَبْنَا عَرَفْتَ كَذِبَنَا كَمَا عَرَفْتَهُ فِي أَبِينَا. فَقَالَ لَهُمْ " مَنْ أَهْلُ النَّارِ ". قَالُوا نَكُونُ فِيهَا يَسِيرًا ثُمَّ تَخْلُفُونَا فِيهَا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اخْسَئُوا فِيهَا، وَاللَّهِ لاَ نَخْلُفُكُمْ فِيهَا أَبَدًا ـ ثُمَّ قَالَ ـ هَلْ أَنْتُمْ صَادِقِيَّ عَنْ شَىْءٍ إِنْ سَأَلْتُكُمْ عَنْهُ ". فَقَالُوا نَعَمْ يَا أَبَا الْقَاسِمِ. قَالَ " هَلْ جَعَلْتُمْ فِي هَذِهِ الشَّاةِ سُمًّا ". قَالُوا نَعَمْ. قَالَ " مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ ". قَالُوا أَرَدْنَا إِنْ كُنْتَ كَاذِبًا نَسْتَرِيحُ، وَإِنْ كُنْتَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّكَ.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi, Lays bizga aytdi, u dedi: Sa'id menga aytdi, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Xaybar fath qilinganida, Nabiy sollallahu alayhi vasallamga ichida zahar bo'lgan bir qo'y (go'shti) hadya qilindi. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Bu yerda yahudiylardan bo'lgan kishilarni menga jamlanglar», dedi. Ular unga jamlandi. U: «Men sizlardan bir narsa so'rayman, undan menga rost gapirasizlarmi?», dedi. Ular: «Ha», dedilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam ularga: «Otangiz kim?», dedi. Ular: «Falon», dedilar. U: «Yolg'on aytdingiz, balki otangiz falon», dedi. Ular: «Rost aytding», dedilar. U: «Agar men bir narsa so'rasam, undan menga rost gapirasizlarmi?», dedi. Ular: «Ha, ey Abul-Qosim; agar yolg'on aytsak, otamiz haqida (yolg'onimizni) bilganing kabi yolg'onimizni bilasan», dedilar. U ularga: «Do'zax ahli kim?», dedi. Ular: «Biz unda oz (vaqt) bo'lamiz, so'ng sizlar bizning o'rnimizni unda egallaysizlar», dedilar. Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Unda xor bo'linglar! Allahga qasamki, biz hech qachon unda sizlarning o'rningizni egallamaymiz», dedi. So'ng: «Agar sizlardan bir narsa so'rasam, undan menga rost gapirasizlarmi?», dedi. Ular: «Ha, ey Abul-Qosim», dedilar. U: «Mana shu qo'yga zahar soldingizmi?», dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Sizlarni bunga nima undadi?», dedi. Ular: «Agar yolg'onchi bo'lsang, undan qutulamiz (rohat topamiz) deb; agar payg'ambar bo'lsang, u senga zarar yetkazmaydi deb, (qildik)», dedilar.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ عَنِ الْقُنُوتِ. قَالَ قَبْلَ الرُّكُوعِ. فَقُلْتُ إِنَّ فُلاَنًا يَزْعُمُ أَنَّكَ قُلْتَ بَعْدَ الرُّكُوعِ، فَقَالَ كَذَبَ. ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَنَتَ شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ ـ قَالَ ـ بَعَثَ أَرْبَعِينَ أَوْ سَبْعِينَ ـ يَشُكُّ فِيهِ ـ مِنَ الْقُرَّاءِ إِلَى أُنَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَعَرَضَ لَهُمْ هَؤُلاَءِ فَقَتَلُوهُمْ، وَكَانَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَهْدٌ، فَمَا رَأَيْتُهُ وَجَدَ عَلَى أَحَدٍ مَا وَجَدَ عَلَيْهِمْ.
Abun-Nu'mon bizga aytdi, Sobit ibn Yazid bizga aytdi, Osim bizga aytdi, u dedi: Men Anas roziyallahu anhudan qunut haqida so'radim. U: «Rukudan oldin», dedi. Men: «Falon kishi sen rukudan keyin deding deb da'vo qilyapti», dedim. U: «Yolg'on aytibdi», dedi. So'ng bizga Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan aytdiki, u Banu Sulaymdan bo'lgan (qabila)larga qarshi duo qilib, bir oy rukudan keyin qunut qildi. (Anas) dedi: U qorilardan qirq yoki yetmish (kishini) — bunda shubha qildi — mushriklardan bo'lgan kishilarga jo'natdi. Mana bular (mushriklar) ularga (yo'lda) duch kelib, ularni o'ldirdilar. Holbuki ular bilan Nabiy sollallahu alayhi vasallam o'rtasida ahd bor edi. Men uni hech kimga, ularga (bu o'ldirilganlarga) achingani qadar achinganini ko'rmadim.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ ابْنَةِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أُمَّ هَانِئٍ ابْنَةَ أَبِي طَالِبٍ، تَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ، وَفَاطِمَةُ ابْنَتُهُ تَسْتُرُهُ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ " مَنْ هَذِهِ ". فَقُلْتُ أَنَا أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ. فَقَالَ " مَرْحَبًا بِأُمِّ هَانِئٍ ". فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ غُسْلِهِ قَامَ، فَصَلَّى ثَمَانَ رَكَعَاتٍ مُلْتَحِفًا فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، زَعَمَ ابْنُ أُمِّي عَلِيٌّ أَنَّهُ قَاتِلٌ رَجُلاً قَدْ أَجَرْتُهُ فُلاَنُ بْنُ هُبَيْرَةَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أَجَرْنَا مَنْ أَجَرْتِ يَا أُمَّ هَانِئٍ ". قَالَتْ أُمُّ هَانِئٍ وَذَلِكَ ضُحًى.
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi, Molik bizga xabar berdi, Abun-Nazrdan — Umar ibn Ubaydullohning ozod qilgan quli — Abu Murra — Abu Tolib qizi Umm Honiyning ozod qilgan quli — unga xabar berdiki, u Abu Tolib qizi Umm Honiyni shunday deganini eshitdi: Men Fath yili Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldiga bordim, uni g'usl qilayotgan holda topdim, qizi Fotima uni to'sib turardi. Men unga salom berdim. U: «Bu kim?», dedi. Men: «Men Umm Honi bint Abu Tolibman», dedim. U: «Umm Honiga marhabo», dedi. G'uslidan farog'at topgach, turdi va bir kiyimga o'ralgan holda sakkiz rakat namoz o'qidi. Men: «Ey Rasulullah, ona tomonimdan akam Ali, men panoh bergan falon ibn Hubayra degan kishini o'ldiraman, deb da'vo qilyapti», dedim. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Sen kimga panoh bergan bo'lsang, biz ham unga panoh berdik, ey Umm Honi», dedi. Umm Honi dedi: Bu chosht (vaqti) edi.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ خَطَبَنَا عَلِيٌّ فَقَالَ مَا عِنْدَنَا كِتَابٌ نَقْرَؤُهُ إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ، وَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ فَقَالَ فِيهَا الْجِرَاحَاتُ وَأَسْنَانُ الإِبِلِ، وَالْمَدِينَةُ حَرَمٌ مَا بَيْنَ عَيْرٍ إِلَى كَذَا، فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا أَوْ آوَى فِيهَا مُحْدِثًا، فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلاَ عَدْلٌ، وَمَنْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ مِثْلُ ذَلِكَ، وَذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ، فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ مِثْلُ ذَلِكَ.
Muhammad bizga aytdi, Vakiy' bizga xabar berdi, A'mashdan, Ibrohim Taymiydan, otasidan, u dedi: Ali bizga xutba qilib dedi: Bizda o'qiydigan Allahning Kitobidan va mana shu sahifadagi (narsa)dan boshqa kitob yo'q. So'ng dedi: Unda jarohatlar (diyati), tuyalarning yoshlari (zakot/diyat), va: «Madina — Ayrdan falongacha (oraliq) haram (qo'riq)dir, kim unda biror bid'at-jinoyat qilsa yoki unda biror jinoyatchini boshpana bersa, unga Allahning, farishtalarning va barcha odamlarning la'nati bo'lsin; undan na (farz) almashtirish, na (nafl) tovon qabul qilinadi; kim o'z mavlolaridan (xojalaridan) boshqani vali (homiy) qilib olsa, unga ham shunday (la'nat); musulmonlarning zimmasi (ahdi) birdir, kim bir musulmon(ning ahdi)ga xiyonat qilsa, unga ham shunday (la'nat) bo'lsin», dedi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ ـ هُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ ـ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ انْطَلَقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودِ بْنِ زَيْدٍ إِلَى خَيْبَرَ، وَهْىَ يَوْمَئِذٍ صُلْحٌ، فَتَفَرَّقَا، فَأَتَى مُحَيِّصَةُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ وَهْوَ يَتَشَحَّطُ فِي دَمٍ قَتِيلاً، فَدَفَنَهُ ثُمَّ قَدِمَ الْمَدِينَةَ، فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ وَحُوَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ " كَبِّرْ كَبِّرْ ". وَهْوَ أَحْدَثُ الْقَوْمِ، فَسَكَتَ فَتَكَلَّمَا فَقَالَ " أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ قَاتِلَكُمْ أَوْ صَاحِبَكُمْ ". قَالُوا وَكَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَرَ قَالَ " فَتُبْرِيكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ ". فَقَالُوا كَيْفَ نَأْخُذُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ فَعَقَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ.
Musaddad bizga aytdi, Bishr — u Ibnul-Mufazzal — bizga aytdi, Yahyo bizga aytdi, Bushayr ibn Yasordan, Sahl ibn Abu Hasmadan, u dedi: Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa ibn Mas'ud ibn Zayd Xaybarga jo'nadilar — u o'sha kunlari sulh (ostida) edi. Ular ikkalasi ajraldilar. Muhayyisa Abdulloh ibn Sahlning oldiga keldi — u qonida g'ujg'on urib (talvasada), o'ldirilgan (holda) edi. Uni dafn qildi, so'ng Madinaga keldi. Abdurahmon ibn Sahl, Muhayyisa va Huvayyisa — Mas'udning ikki o'g'li — Nabiy sollallahu alayhi vasallamning oldiga jo'nadilar. Abdurahmon gapira boshlaganda, u (Nabiy): «Kattani (gapirsin) kattani», dedi — u (Abdurahmon) qavmning eng yoshi edi. Shunda u jim bo'ldi, u ikkisi (Huvayyisa va Muhayyisa) gapirdilar. U: «Qasam ichib, qotilingizga (yo: sherigingizga) haqli bo'lasizlarmi (diyat olasizlarmi)?», dedi. Ular: «Qanday qasam ichamiz, biz (qotillikni) ko'rmaganmiz, guvoh bo'lmaganmiz?», dedilar. U: «Bo'lmasa, yahudiylar sizlarni ellik (qasam) bilan (mas'uliyatdan) xoli qiladi», dedi. Ular: «Kofir qavmning qasamlarini qanday qabul qilamiz?», dedilar. Shunda Nabiy sollallahu alayhi vasallam uning diyatini o'z huzuridan (bayt ul-moldan) berdi.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ كَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي مَادَّ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَا سُفْيَانَ فِي كُفَّارِ قُرَيْشٍ.
Yahyo ibn Bukayr bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Yunusdan, Ibn Shihobdan, Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba unga xabar berdiki, Abdulloh ibn Abbos unga xabar berdiki, Abu Sufyon ibn Harb unga xabar berdiki: Hiraql unga — Shomda savdo (qilib yurgan) Qurayshdan bo'lgan bir karvon (ichida) — Rasulullah sollallahu alayhi vasallam Abu Sufyon (boshchiligidagi) Quraysh kofirlari bilan sulh tuzgan muddatda (odam) yubordi.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُحِرَ حَتَّى كَانَ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ صَنَعَ شَيْئًا وَلَمْ يَصْنَعْهُ.
Muhammad ibnul-Musanno menga aytdi, Yahyo bizga aytdi, Hishom bizga aytdi, u dedi: Otam menga aytdi, Oishadan: Nabiy sollallahu alayhi vasallamga sehr qilindi, hatto unga biror narsani qilgandek xayol qilinar (ko'rinar), holbuki u uni qilmagan edi.