حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ رَجُلٌ قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ إِنْسَانًا ثُمَّ خَرَجَ يَسْأَلُ، فَأَتَى رَاهِبًا فَسَأَلَهُ، فَقَالَ لَهُ هَلْ مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ لاَ. فَقَتَلَهُ، فَجَعَلَ يَسْأَلُ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ ائْتِ قَرْيَةَ كَذَا وَكَذَا. فَأَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَنَاءَ بِصَدْرِهِ نَحْوَهَا، فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلاَئِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلاَئِكَةُ الْعَذَابِ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى هَذِهِ أَنْ تَقَرَّبِي. وَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى هَذِهِ أَنْ تَبَاعَدِي. وَقَالَ قِيسُوا مَا بَيْنَهُمَا. فَوُجِدَ إِلَى هَذِهِ أَقْرَبُ بِشِبْرٍ، فَغُفِرَ لَهُ ".
Muhammad ibn Bashshor bizga aytdi, Muhammad ibn Abu Adiy bizga aytdi, Shu'badan, Qatodadan, Abus-Siddiq Nojiydan, Abu Sa'id roziyallahu anhudan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan, u dedi: «Bani Isroilda bir kishi bor edi — u to'qson to'qqiz insonni o'ldirgan. So'ng (tavba so'rab) chiqdi, bir rohibning oldiga keldi va undan so'radi: ‹Tavba(ga yo'l) bormi?›, dedi. U: ‹Yo'q›, dedi. Shunda uni (rohibni) ham o'ldirdi (yuz bo'ldi). So'ng (yana) so'rab (yurdi), unga bir kishi: ‹Falon-falon qishloqqa bor›, dedi. Unga (yo'lda) o'lim yetdi, u (o'sha qishloq) tomonga ko'kragi bilan engashdi (intildi). Shunda uning haqida rahmat farishtalari va azob farishtalari tortishdi. Allah bunga (qishloqqa): ‹Yaqinlash›, deb vahy qildi; bunga (u ketgan yerga): ‹Uzoqlash›, deb vahy qildi va: ‹Ikkisi orasini o'lchanglar›, dedi. (Tavba qishlog'iga) bir qarich yaqinroq topildi, shu sababli unga mag'firat qilindi».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ، فَقَالَ " بَيْنَا رَجُلٌ يَسُوقُ بَقَرَةً إِذْ رَكِبَهَا فَضَرَبَهَا فَقَالَتْ إِنَّا لَمْ نُخْلَقْ لِهَذَا، إِنَّمَا خُلِقْنَا لِلْحَرْثِ ". فَقَالَ النَّاسُ سُبْحَانَ اللَّهِ بَقَرَةٌ تَكَلَّمُ. فَقَالَ " فَإِنِّي أُومِنُ بِهَذَا أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ـ وَمَا هُمَا ثَمَّ ـ وَبَيْنَمَا رَجُلٌ فِي غَنَمِهِ إِذْ عَدَا الذِّئْبُ فَذَهَبَ مِنْهَا بِشَاةٍ، فَطَلَبَ حَتَّى كَأَنَّهُ اسْتَنْقَذَهَا مِنْهُ، فَقَالَ لَهُ الذِّئْبُ هَذَا اسْتَنْقَذْتَهَا مِنِّي فَمَنْ لَهَا يَوْمَ السَّبُعِ، يَوْمَ لاَ رَاعِيَ لَهَا غَيْرِي ". فَقَالَ النَّاسُ سُبْحَانَ اللَّهِ ذِئْبٌ يَتَكَلَّمُ. قَالَ " فَإِنِّي أُومِنُ بِهَذَا أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ". وَمَا هُمَا ثَمَّ. وَحَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ.
Ali ibn Abdulloh bizga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Abuz-Zinod bizga aytdi, A'rajdan, Abu Salamadan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bomdod namozini o'qidi, so'ng odamlarga yuzlanib dedi: «Bir kishi sigirni haydab ketayotganida, unga mindi va uni urdi. Shunda (sigir): ‹Biz buning uchun yaratilmaganmiz; biz faqat dehqonchilik uchun yaratilganmiz›, dedi». Odamlar: «Subhanallah! Sigir gapiradi(mi)?!», dedilar. U: «Men bunga iymon keltiraman, men, Abu Bakr va Umar» — ular o'sha yerda (yo'q) edilar — dedi. «Va bir kishi o'z qo'ylari orasida (turganida), bir bo'ri yugurib kelib, undan bir qo'uni olib ketdi. (Kishi) uni izlab, go'yo uni (bo'ridan) qutqarib oldi. Shunda bo'ri unga: ‹Buni mendan qutqardi (olding); (lekin) yirtqich (hayvonlar hujum qiladigan) kunda — mendan boshqa cho'pon bo'lmaydigan kunda — uni kim (himoya) qiladi?!›, dedi». Odamlar: «Subhanallah! Bo'ri gapiradi(mi)?!», dedilar. U: «Men bunga iymon keltiraman, men, Abu Bakr va Umar», dedi — ular o'sha yerda (yo'q) edilar. Va Ali bizga aytdi, Sufyon bizga aytdi, Mis'ardan, Sa'd ibn Ibrohimdan, Abu Salamadan, Abu Hurayradan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan shunga o'xshashni (aytdi).
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اشْتَرَى رَجُلٌ مِنْ رَجُلٍ عَقَارًا لَهُ، فَوَجَدَ الرَّجُلُ الَّذِي اشْتَرَى الْعَقَارَ فِي عَقَارِهِ جَرَّةً فِيهَا ذَهَبٌ، فَقَالَ لَهُ الَّذِي اشْتَرَى الْعَقَارَ خُذْ ذَهَبَكَ مِنِّي، إِنَّمَا اشْتَرَيْتُ مِنْكَ الأَرْضَ، وَلَمْ أَبْتَعْ مِنْكَ الذَّهَبَ. وَقَالَ الَّذِي لَهُ الأَرْضُ إِنَّمَا بِعْتُكَ الأَرْضَ وَمَا فِيهَا، فَتَحَاكَمَا إِلَى رَجُلٍ، فَقَالَ الَّذِي تَحَاكَمَا إِلَيْهِ أَلَكُمَا وَلَدٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِي غُلاَمٌ. وَقَالَ الآخَرُ لِي جَارِيَةٌ. قَالَ أَنْكِحُوا الْغُلاَمَ الْجَارِيَةَ، وَأَنْفِقُوا عَلَى أَنْفُسِهِمَا مِنْهُ، وَتَصَدَّقَا ".
Is'hoq ibn Nasr bizga aytdi, Abdurazzoq bizga xabar berdi, Ma'mardan, Hammomdan, Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam dedi: «Bir kishi boshqa bir kishidan unga tegishli bir yer-mulk sotib oldi. Yerni sotib olgan kishi o'z yerinda ichida oltin bo'lgan bir kup topdi. Yerni sotib olgan kishi (sotuvchiga): ‹Oltiningni mendan ol, men sendan faqat yerni sotib oldim, oltinni sotib olmadim›, dedi. Yer egasi (sotuvchi): ‹Men senga yerni va undagi narsalarni sotdim›, dedi. Ular ikkalasi bir kishiga (hakamlik so'rab) keldilar. Hakamlik so'ralgan kishi: ‹Sizlarning farzandingiz bormi?›, dedi. Biri: ‹Mening o'g'ilim bor›, dedi. Ikkinchisi: ‹Mening qizim bor›, dedi. U: ‹O'g'ilni qizga uylantiringlar va (oltindan) o'zlariga sarflanglar, (qolganini) sadaqa qilinglar›, dedi».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَعَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَسْأَلُ، أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ مَاذَا سَمِعْتَ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الطَّاعُونِ فَقَالَ أُسَامَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الطَّاعُونُ رِجْسٌ أُرْسِلَ عَلَى طَائِفَةٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَوْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، فَإِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ". قَالَ أَبُو النَّضْرِ " لاَ يُخْرِجُكُمْ إِلاَّ فِرَارًا مِنْهُ ".
Abdulaziz ibn Abdulloh bizga aytdi, u dedi: Molik menga aytdi, Muhammad ibnul-Munkadirdan va Abun-Nazr'dan — Umar ibn Ubaydullohning ozod qilgan quli — Omir ibn Sa'd ibn Abu Vaqqosdan, otasidan: U (Omir) uni (otasini) Usoma ibn Zayddan so'rayotganini eshitdi: «Sen Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan toun (vabo) haqida nima eshitding?». Usoma dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Toun — bir azob (rijs)dir; u Bani Isroildan bir guruhga yoki sizlardan oldin o'tganlarga yuborilgan edi. Bas, uni bir yerda (paydo bo'lganini) eshitsangiz, unga (o'sha yerga) kirmanglar; bir yerda vaqe bo'lsa-yu, sizlar o'sha yerda bo'lsangiz, undan qochib chiqmanglar». Abun-Nazr: «Sizlarni undan qochishdan boshqa (narsa) chiqarmasin», dedi.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الطَّاعُونِ، فَأَخْبَرَنِي " أَنَّهُ عَذَابٌ يَبْعَثُهُ اللَّهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ، وَأَنَّ اللَّهَ جَعَلَهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ، لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ يَقَعُ الطَّاعُونُ فَيَمْكُثُ فِي بَلَدِهِ صَابِرًا مُحْتَسِبًا، يَعْلَمُ أَنَّهُ لاَ يُصِيبُهُ إِلاَّ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ، إِلاَّ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ شَهِيدٍ ".
Muso ibn Ismoil bizga aytdi, Dovud ibn Abul-Furot bizga aytdi, Abdulloh ibn Burayda bizga aytdi, Yahyo ibn Ya'mardan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamning xotini Oisha roziyallahu anhodan, u dedi: Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamdan toun haqida so'radim, u menga xabar berdi: «U bir azobdir, Allah uni xohlaganiga yuboradi; lekin Allah uni mo'minlar uchun rahmat qildi. Toun vaqe bo'lsa-yu, biror kishi o'z shahrida sabr qilib, (ajrini Allahdan) umid qilib, faqat Allah o'ziga yozgan (narsa) yetishini bilgan holda tursa — unga albatta shahid ajrining misli (savobi) bo'ladi».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ قُرَيْشًا، أَهَمَّهُمْ شَأْنُ الْمَرْأَةِ الْمَخْزُومِيَّةِ الَّتِي سَرَقَتْ، فَقَالَ وَمَنْ يُكَلِّمُ فِيهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا وَمَنْ يَجْتَرِئُ عَلَيْهِ إِلاَّ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، حِبُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَكَلَّمَهُ أُسَامَةُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ ". ثُمَّ قَامَ فَاخْتَطَبَ، ثُمَّ قَالَ " إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ، وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَايْمُ اللَّهِ، لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ ابْنَةَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا ".
Qutayba ibn Sa'id bizga aytdi, Lays bizga aytdi, Ibn Shihobdan, Urvadan, Oisha roziyallahu anhodan: Quraysh — o'g'irlik qilgan maxzumiy ayolning ishi ularni tashvishga soldi. Ular: «Bu haqda Rasulullah sollallahu alayhi vasallamga kim gapiradi?», dedilar. Ular: «Unga Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning sevimlisi Usoma ibn Zayddan boshqa kim jur'at qiladi?!», dedilar. Usoma unga gapirdi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Sen Allahning hadlaridan bir hadda shafoat qilasanmi?!», dedi. So'ng turib xutba qildi va: «Albatta, sizlardan oldingilarni faqat shu (narsa) halok qildi: ularda biror sharafli (zodagon) o'g'irlik qilsa, uni qo'yib yuborar, ularda biror zaif (oddiy kishi) o'g'irlik qilsa, unga hadni ijro qilar edilar. Allahga qasamki, agar Muhammadning qizi Fotima o'g'irlik qilganida ham, men uning qo'lini kesar edim», dedi.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَيْسَرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّزَّالَ بْنَ سَبْرَةَ الْهِلاَلِيَّ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلاً، قَرَأَ، وَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ خِلاَفَهَا فَجِئْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَعَرَفْتُ فِي وَجْهِهِ الْكَرَاهِيَةَ وَقَالَ " كِلاَكُمَا مُحْسِنٌ، وَلاَ تَخْتَلِفُوا، فَإِنَّ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمُ اخْتَلَفُوا فَهَلَكُوا ".
Odam bizga aytdi, Shu'ba bizga aytdi, Abdulmalik ibn Maysara bizga aytdi, u dedi: Nazzol ibn Sabra Hiloliyni eshitdim, Ibn Mas'ud roziyallahu anhudan, u dedi: Men bir kishini (Qur'an) o'qiyotganini eshitdim, Nabiy sollallahu alayhi vasallamni esa undan farqli (boshqacha) o'qiyotganini eshitgandim. Men uni (o'sha kishini) Nabiy sollallahu alayhi vasallamga keltirdim va unga xabar berdim. Uning yuzida yoqtirmaslikni (norozilikni) bildim va u: «Ikkalangiz ham yaxshi (to'g'ri) o'qivchisiz; ixtilof qilmanglar, chunki sizlardan oldingilar ixtilof qildilar va halok bo'ldilar», dedi.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَحْكِي نَبِيًّا مِنَ الأَنْبِيَاءِ ضَرَبَهُ قَوْمُهُ فَأَدْمَوْهُ، وَهْوَ يَمْسَحُ الدَّمَ عَنْ وَجْهِهِ، وَيَقُولُ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِقَوْمِي فَإِنَّهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ ".
Umar ibn Hafs bizga aytdi, otam bizga aytdi, A'mash bizga aytdi, u dedi: Shaqiq menga aytdi: Abdulloh dedi: Go'yo men Nabiy sollallahu alayhi vasallamni — payg'ambarlardan bir payg'ambar(ni hikoya qilib) — ko'rib turibman: uni qavmi urib qonatdi; u esa yuzidan qonni artarkan: «Allahim, qavmimni mag'firat qil, chunki ular bilmaydilar», der edi.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَبْدِ الْغَافِرِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّ رَجُلاً كَانَ قَبْلَكُمْ رَغَسَهُ اللَّهُ مَالاً فَقَالَ لِبَنِيهِ لَمَّا حُضِرَ أَىَّ أَبٍ كُنْتُ لَكُمْ قَالُوا خَيْرَ أَبٍ. قَالَ فَإِنِّي لَمْ أَعْمَلْ خَيْرًا قَطُّ، فَإِذَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي ثُمَّ اسْحَقُونِي ثُمَّ ذَرُّونِي فِي يَوْمٍ عَاصِفٍ. فَفَعَلُوا، فَجَمَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ، فَقَالَ مَا حَمَلَكَ قَالَ مَخَافَتُكَ. فَتَلَقَّاهُ بِرَحْمَتِهِ ". وَقَالَ مُعَاذٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَبْدِ الْغَافِرِ، سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Abul-Valid bizga aytdi, Abu Avona bizga aytdi, Qatodadan, Uqba ibn Abdulg'ofirdan, Abu Sa'id roziyallahu anhudan, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Sizlardan oldin o'tganlardan bir kishi bor edi — Allah unga mol (ko'p) bergan edi. U o'limi yetganida o'g'illariga: ‹Men sizlarga qanday ota edim?›, dedi. Ular: ‹Eng yaxshi ota›, dedilar. U: ‹Albatta, men hech qachon biror yaxshilik qilmaganman; men o'lsam, meni kuydiringlar, so'ng (kulimni) yanchinglar, so'ng shamolli bir kunda meni sochinglar›, dedi. Ular shunday qildilar. Shunda Allah azza va jalla uni jamlab: ‹Seni nima (bunga) undadi?›, dedi. U: ‹Sendan qo'rqishim›, dedi. Shunda (Allah) uni o'z rahmati bilan qarshi oldi (mag'firat qildi)». Muoz dedi: Shu'ba bizga aytdi, Qatodadan: Uqba ibn Abdulg'ofirni eshitdim, Abu Sa'id Xudriyni eshitdim, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، قَالَ قَالَ عُقْبَةُ لِحُذَيْفَةَ أَلاَ تُحَدِّثُنَا مَا سَمِعْتَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ " إِنَّ رَجُلاً حَضَرَهُ الْمَوْتُ، لَمَّا أَيِسَ مِنَ الْحَيَاةِ، أَوْصَى أَهْلَهُ إِذَا مُتُّ فَاجْمَعُوا لِي حَطَبًا كَثِيرًا، ثُمَّ أَوْرُوا نَارًا حَتَّى إِذَا أَكَلَتْ لَحْمِي، وَخَلَصَتْ إِلَى عَظْمِي، فَخُذُوهَا فَاطْحَنُوهَا، فَذَرُّونِي فِي الْيَمِّ فِي يَوْمٍ حَارٍّ أَوْ رَاحٍ. فَجَمَعَهُ اللَّهُ، فَقَالَ لِمَ فَعَلْتَ قَالَ خَشْيَتَكَ. فَغَفَرَ لَهُ ". قَالَ عُقْبَةُ وَأَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ. حَدَّثَنَا مُوسَى حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ وَقَالَ " فِي يَوْمٍ رَاحٍ ".
Musaddad bizga aytdi, Abu Avona bizga aytdi, Abdulmalik ibn Umayrdan, Rib'iy ibn Hiroshdan, u dedi: Uqba Huzayfaga: «Bizga Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan eshitganlaringni aytmaysanmi?», dedi. U dedi: Men uning shunday deganini eshitdim: «Bir kishiga o'lim yetdi; hayotdan noumid bo'lganida, ahliga vasiyat qildi: ‹Men o'lsam, men uchun ko'p o'tin yig'inglar, so'ng olov yoqinglar, toki u mening go'shtimni yeb, suyagimga yetsa, uni olib yanchinglar, so'ng issiq yoki shamolli bir kunda meni dengizga sochinglar›. Shunda Allah uni jamlab: ‹Nega bunday qilding?›, dedi. U: ‹Sendan qo'rqishim›, dedi. Shunda (Allah) unga mag'firat qildi». Uqba dedi: Men ham uning shunday deganini eshitdim. Muso bizga aytdi, Abu Avona bizga aytdi, Abdulmalik bizga aytdi va: «Shamolli bir kunda» dedi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَانَ الرَّجُلُ يُدَايِنُ النَّاسَ، فَكَانَ يَقُولُ لِفَتَاهُ إِذَا أَتَيْتَ مُعْسِرًا فَتَجَاوَزْ عَنْهُ، لَعَلَّ اللَّهُ أَنْ يَتَجَاوَزَ عَنَّا. قَالَ فَلَقِيَ اللَّهَ فَتَجَاوَزَ عَنْهُ ".
Abdulaziz ibn Abdulloh bizga aytdi, Ibrohim ibn Sa'd bizga aytdi, Ibn Shihobdan, Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan, Abu Hurayradan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam dedi: «Bir kishi odamlarga (qarz berib) muomala qilar edi. U o'z xizmatchisiga: ‹Qiyinchilikdagi (kambag'al)ga borsang, undan o'tib yubor (kechir), balki Allah bizdan o'tar (kechirar)›, der edi. (Nabiy) dedi: Shunda u (kishi) Allahga yo'liqdi (vafot etdi), Allah undan o'tdi (kechirdi)».