Табук ғазоти — қийинчилик ғазоти

G'azotlar kitobi · 3 ҳадис

باب غَزْوَةُ تَبُوكَ، وَهْىَ غَزْوَةُ الْعُسْرَةِ

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَنِي أَصْحَابِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْأَلُهُ الْحُمْلاَنَ لَهُمْ، إِذْ هُمْ مَعَهُ فِي جَيْشِ الْعُسْرَةِ وَهْىَ غَزْوَةُ تَبُوكَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، إِنَّ أَصْحَابِي أَرْسَلُونِي إِلَيْكَ لِتَحْمِلَهُمْ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ عَلَى شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ وَوَافَقْتُهُ، وَهْوَ غَضْبَانُ وَلاَ أَشْعُرُ، وَرَجَعْتُ حَزِينًا مِنْ مَنْعِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، وَمِنْ مَخَافَةِ أَنْ يَكُونَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ فِي نَفْسِهِ عَلَىَّ، فَرَجَعْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَأَخْبَرْتُهُمُ الَّذِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمْ أَلْبَثْ إِلاَّ سُوَيْعَةً إِذْ سَمِعْتُ بِلاَلاً يُنَادِي أَىْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ‏.‏ فَأَجَبْتُهُ، فَقَالَ أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُوكَ، فَلَمَّا أَتَيْتُهُ، قَالَ ‏"‏ خُذْ هَذَيْنِ الْقَرِينَيْنِ ـ وَهَذَيْنِ الْقَرِينَيْنِ لِسِتَّةِ أَبْعِرَةٍ ابْتَاعَهُنَّ حِينَئِذٍ مِنْ سَعْدٍ ـ فَانْطَلِقْ بِهِنَّ إِلَى أَصْحَابِكَ فَقُلْ إِنَّ اللَّهَ ـ أَوْ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ يَحْمِلُكُمْ عَلَى هَؤُلاَءِ فَارْكَبُوهُنَّ ‏"‏‏.‏ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِمْ بِهِنَّ، فَقُلْتُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَحْمِلُكُمْ عَلَى هَؤُلاَءِ وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لاَ أَدَعُكُمْ حَتَّى يَنْطَلِقَ مَعِي بَعْضُكُمْ إِلَى مَنْ سَمِعَ مَقَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ تَظُنُّوا أَنِّي حَدَّثْتُكُمْ شَيْئًا لَمْ يَقُلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا لِي إِنَّكَ عِنْدَنَا لَمُصَدَّقٌ، وَلَنَفْعَلَنَّ مَا أَحْبَبْتَ‏.‏ فَانْطَلَقَ أَبُو مُوسَى بِنَفَرٍ مِنْهُمْ حَتَّى أَتَوُا الَّذِينَ سَمِعُوا قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْعَهُ إِيَّاهُمْ، ثُمَّ إِعْطَاءَهُمْ بَعْدُ، فَحَدَّثُوهُمْ بِمِثْلِ مَا حَدَّثَهُمْ بِهِ أَبُو مُوسَى‏.‏

Муҳаммад ибн ал-Ало менга айтди, Абу Усома бизға айтди, у Бурайд ибн Абдуллаҳ ибн Абу Бурдадан, у Абу Бурдадан, у Абу Мусо розияллаҳу анҳудан: У айтди: Шерикларим мени Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига, уларга улов сўрашим учун юбордилар — улар у билан Усра қўшинида, яъни Табук ғазотида эдилар. Мен дедим: «Эй Аллаҳнинг Набийси, шерикларим мени сенга, уларни уловли қилишинг учун юбордилар.» У деди: «Валлаҳи, мен сизларни ҳеч нарсага мингаштирмайман.» Мен унга, у ғазабли ҳолда — мен сезмаган ҳолда — дуч келдим. Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг (улов) бермаганидан, ва Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам менга кўнглида (хафалик) топган бўлишидан қўрқиб, ғамгин қайтдим. Шерикларимга қайтиб, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам айтган нарсани айтдим. Оз ўтмай, Билолни «Эй Абдуллаҳ ибн Қайс» деб нидо қилаётганини эшитдим. Мен жавоб бердим. У деди: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга жавоб бер, у сени чақиряпти.» Мен унинг олдиға келганимда, у деди: «Мана бу икки жуфт (туя)ни ва бу икки жуфтни ол» — бу икки жуфт, ўша пайтда Саъддан сотиб олган олтита туядан эди — «уларни шерикларингга олиб бор ва: «Аллаҳ — ёки: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам — сизларни буларга мингаштиряпти, уларга мининглар» де.» Мен уларни уларга олиб бордим ва дедим: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам сизларни буларга мингаштиряпти. Лекин валлаҳи, мен сизларни қолдирмайман, то баъзингиз мен билан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сўзини эшитганларга боргунча, мен сизларга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам айтмаган нарсани айтдим деб гумон қилманг.» Улар менга дедилар: «Сен бизнинг олдимизда албатта ростгўйсан, сен хоҳлаган нарсани қиламиз.» Абу Мусо улардан бир неча киши билан, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг уларни (аввал) ман қилиб, кейин берган сўзини эшитганларнинг олдиға бордилар. Улар уларга Абу Мусо айтган нарсага ўхшашни айтдилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى تَبُوكَ، وَاسْتَخْلَفَ عَلِيًّا فَقَالَ أَتُخَلِّفُنِي فِي الصِّبْيَانِ وَالنِّسَاءِ قَالَ ‏ "‏ أَلاَ تَرْضَى أَنْ تَكُونَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلاَّ أَنَّهُ لَيْسَ نَبِيٌّ بَعْدِي ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ سَمِعْتُ مُصْعَبًا‏.‏

Мусаддад бизға айтди, Яҳё бизға айтди, у Шуъбадан, у ал-Ҳакамдан, у Мусъаб ибн Саъддан, у отасидан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Табукга чиқди ва Алини (Мадинада) ўринбосар қолдирди. У деди: «Мени болалар ва аёллар ичида қолдирасанми?» У деди: «Сен менга Ҳорун Мусога бўлган мартабада бўлишингга рози эмасмисан? Фақат мендан кейин набий йўқ.» Абу Довуд айтди: Шуъба бизға ал-Ҳакамдан айтди: Мен Мусъабдан эшитдим.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، يُخْبِرُ قَالَ أَخْبَرَنِي صَفْوَانُ بْنُ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْعُسْرَةَ قَالَ كَانَ يَعْلَى يَقُولُ تِلْكَ الْغَزْوَةُ أَوْثَقُ أَعْمَالِي عِنْدِي‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ فَقَالَ صَفْوَانُ قَالَ يَعْلَى فَكَانَ لِي أَجِيرٌ فَقَاتَلَ إِنْسَانًا فَعَضَّ أَحَدُهُمَا يَدَ الآخَرِ، قَالَ عَطَاءٌ فَلَقَدْ أَخْبَرَنِي صَفْوَانُ أَيُّهُمَا عَضَّ الآخَرَ فَنَسِيتُهُ، قَالَ فَانْتَزَعَ الْمَعْضُوضُ يَدَهُ مِنْ فِي الْعَاضِّ، فَانْتَزَعَ إِحْدَى ثَنِيَّتَيْهِ، فَأَتَيَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَ ثَنِيَّتَهُ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ وَحَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ أَفَيَدَعُ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا، كَأَنَّهَا فِي فِي فَحْلٍ يَقْضَمُهَا ‏"‏‏.‏

Убайдуллаҳ ибн Саид бизға айтди, Муҳаммад ибн Бакр бизға айтди, Ибн Журайж бизға хабар берди, деди: Мен Атони хабар бераётганини эшитдим, деди: Менга Сафвон ибн Яъло ибн Умайя отасидан хабар берди: У айтди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Усра (Табук)ни ғазот қилдим. (Ато) деди: Яъло айтарди: «Ўша ғазот менга амалларимнинг энг ишончлиси (қабул бўлишига умид қилганим)дир.» Ато деди: Сафвон деди: Яъло айтди: Менинг бир ёлланма ишчим бор эди, у бир инсон билан уришиб қолди, улардан бири иккинчисининг қўлини тишлаб олди. Ато деди: Сафвон менга қайсиси қайсисини тишлаганини хабар берган эди, лекин мен уни унутдим. (Яъло) деди: Тишланган киши қўлини тишлаганнинг оғзидан тортди, шунда унинг бир тишини суғуриб олди. Иккаласи Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиға келди, у унинг тишини беҳуда (қасоссиз) деб чиқарди. Ато деди: Гумонимча, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «У қўлини сенинг оғзингга қўйиб, сен уни — гўё эркак туя оғзида (чайнагандай) — чайнаб туришингни (хоҳлайди)ми?»