حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً ".
Abul Yamon, Shu'aybdan, u Zuhriydan: Menga Abu Bakr ibn Abdurahmon xabar berdi: Marvon ibnul Hakam unga xabar berdi: Abdurahmon ibnul Asvad ibn Abdiyag'us unga xabar berdi: Ubay ibn Ka'b unga xabar berdi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Albatta she'rda (ba'zan) hikmat bo'ladi» dedilar.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي إِذْ أَصَابَهُ حَجَرٌ فَعَثَرَ فَدَمِيَتْ إِصْبَعُهُ فَقَالَ " هَلْ أَنْتِ إِلاَّ إِصْبَعٌ دَمِيتِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا لَقِيتِ ".
Abu Nuaym, Sufyondan, u Asvad ibn Qaysdan rivoyat qiladi: Jundabni shunday deyayotganini eshitdym: Nabiy sollallahu alayhi vasallam yurib ketayotganlarida, birdan u kishiga tosh tegdi va qoqildilar, barmoqlari qonadi. U kishi: «Sen — qonagan bir barmoqdan boshqa nima? Sen uchragan narsa Allah yo'lidadir» dedilar.
حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا الشَّاعِرُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلُ ". وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ.
Ibn Bashshor, Ibn Mahdiydan: Bizga Sufyon, u Abdulmalikdan: Bizga Abu Salama, u Abu Hurayradan (roziyallahu anhu) aytib berdi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Shoir aytgan eng rost so'z — Labidning so'zidir: Ogoh bo'l! Allahdan boshqa har bir narsa botildir» dedilar. Umayya ibn Abus Salt esa islomga kirishga yaqin (qoldi-yu, kirmadi).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ، قَالَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا، فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءٌ لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا السَّائِقُ ". قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ. فَقَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَمْتَعْتَنَا بِهِ. قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذِهِ النِّيرَانُ، عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ". قَالُوا عَلَى لَحْمٍ. قَالَ " عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ". قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَهْرِقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ". فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ " أَوْ ذَاكَ ". فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ، فَتَنَاوَلَ بِهِ يَهُودِيًّا لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ، فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاحِبًا. فَقَالَ لِي " مَا لَكَ ". فَقُلْتُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ. قَالَ " مَنْ قَالَهُ ". قُلْتُ قَالَهُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ الأَنْصَارِيُّ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، قَلَّ عَرَبِيٌّ نَشَأَ بِهَا مِثْلَهُ ".
Qutayba ibn Said, Hotim ibn Ismoildan, u Yazid ibn Abu Ubayddan, u Salama ibnul Akva'dan rivoyat qiladi: U: Biz Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan Xaybarga chiqdik va kechasi yurdik. Qavmdan bir kishi Omir ibnul Akva'ga: Bizga o'z (she'rlaring)dan eshittirmaysanmi? dedi. Omir she'r aytuvchi kishi edi, u (tuyadan) tushib, qavm bilan birga hudo (she'r) ayta boshladi: «Allahim, agar Sen bo'lmaganingda, biz hidoyat topmas, sadaqa bermas, namoz o'qimas edik; bas, Senga fido bo'laylik, mag'firat qil biz qilgan (gunoh)larni; va (dushman) bilan uchrashsak, oyoqlarni sobit qil; bizga sokinlik (osoyishtalik) tushir; albatta biz chaqirilsak, kelamiz — ular (dushman) chaqirib (yordam so'rab), bizga ishondilar (suyandilar)». Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Bu haydovchi (she'r aytuvchi) kim?» dedilar. Ular: Omir ibnul Akva', dedilar. U: «Allah unga rahm qilsin» dedilar. Qavmdan bir kishi: Ey Allahning Nabiysi, (shahidlik unga) vojib bo'ldi; koshki bizni u bilan (bahramand qilishda) ko'proq foydalantirgan bo'lsangiz (edi), dedi. Biz Xaybarga keldik va ularni qamal qildik, hatto bizga qattiq ochlik yetdi, so'ng Allah uni (Xaybarni) ularga (musulmonlarga) fath qildi. Odamlar uni (Xaybar) fath bo'lgan kuni kech kirganida, ko'p o't yoqdilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Bu o'tlar nima? Nima ustida yoqyapsizlar?» dedilar. Ular: Go'sht ustida, dedilar. U: «Qaysi go'sht ustida?» dedilar. Ular: Uy eshaklari go'shti ustida, dedilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Uni to'kinglar va (qozonlarni) sindiringlar» dedilar. Bir kishi: Ey Rasulullah, yoki uni to'kib (qozonlarni) yuvaylikmi? dedi. U: «Yoki shunday (qilinglar)» dedilar. Qavm saf tortganida, Omirning qilichida qisqalik (kalta) bor edi, u bilan yahudiyni urmoqchi bo'ldi, qilichining uchi qaytar (qaytib keldi) va Omirning tizzasiga tegdi, u shundan o'ldi. Ular qaytganlarida, Salama: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam meni rangim o'chgan (xira) holda ko'rdilar va menga: «Senga nima bo'ldi?» dedilar. Men: Otam-onam senga fido bo'lsin, ular Omirning amali behuda ketdi (bosh ketdi) deb o'ylayapdilar, dedim. U: «Kim aytdi uni?» dedilar. Men: Uni falon, falon, falon va Usayd ibnul Huzayr Ansoriy aytdi, dedim. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Uni aytgan yolg'on aytdi; albatta unga ikki ajr bor — va ikki barmoqlarini birlashtirdilar — albatta u harakat qiluvchi, jihod qiluvchidir; arablardan unga o'xshab (yaxshi) o'sgan (kishi) kam» dedilar, dedi.