حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أُنَاسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ " هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ، لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ، فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي غَيْرِ الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا أَتَانَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا، فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ جِسْرُ جَهَنَّمَ ". قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ، وَدُعَاءُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ، وَبِهِ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، أَمَا رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ". قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، فَتَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، مِنْهُمُ الْمُوبَقُ، بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ، ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ عِبَادِهِ، وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ مِنَ النَّارِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ، مِمَّنْ كَانَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوهُمْ، فَيَعْرِفُونَهُمْ بِعَلاَمَةِ آثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ مِنِ ابْنِ آدَمَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيُخْرِجُونَهُمْ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا، فَاصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ. فَيَقُولُ لَعَلَّكَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ. فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ. فَيَصْرِفُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، ثُمَّ يَقُولُ بَعْدَ ذَلِكَ يَا رَبِّ قَرِّبْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ. فَيَقُولُ أَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلْنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ. فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو. فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ. فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ. فَيُعْطِي اللَّهَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهُ، فَيُقَرِّبُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا رَأَى مَا فِيهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ يَقُولُ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ. ثُمَّ يَقُولُ أَوَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ. فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ، فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ أَذِنَ لَهُ بِالدُّخُولِ فِيهَا، فَإِذَا دَخَلَ فِيهَا قِيلَ تَمَنَّ مِنْ كَذَا. فَيَتَمَنَّى، ثُمَّ يُقَالُ لَهُ تَمَنَّ مِنْ كَذَا. فَيَتَمَنَّى حَتَّى تَنْقَطِعَ بِهِ الأَمَانِيُّ فَيَقُولُ لَهُ هَذَا لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً.
Абу Ҳурайра айтди: Одамлар: "Эй Расулуллаҳ, қиёмат кунида Роббимизни кўрамизми?" дедилар. Деди: "Қуёшни — унинг олдида булут бўлмаганда — кўришда (бир-бирингизга) зиён етказасизми (талашасизми)?" Улар: "Йўқ, эй Расулуллаҳ" дедилар. Деди: "Тўлин ой кечаси ойни — олдида булут бўлмаганда — кўришда зиён етказасизми?" Улар: "Йўқ, эй Расулуллаҳ" дедилар. Деди: "Албатта сизлар уни қиёмат кунида шундай кўрасизлар. Аллаҳ одамларни тўплайди ва: Ким бирор нарсага ибодат қилган бўлса, унга эргашсинъ дейди. Қуёшга ибодат қилган қуёшга эргашади, ойга ибодат қилган ойга эргашади, тоғутларга ибодат қилган тоғутларга эргашади. Бу уммат, ичида мунофиқлари билан, қолади. Аллаҳ уларга танижиган суратларидан бошқа суратда келади ва: Мен Роббингизманъ дейди. Улар: Сендан Аллаҳга паноҳ сўраймиз, бу — бизнинг жойимиз, то Роббимиз бизга келгунча; Роббимиз келса, уни танижимизъ дейдилар. Аллаҳ уларга танижиган суратда келади ва: Мен Роббингизманъ дейди. Улар: Сен — Роббимизсанъ дейдилар, унга эргашадилар. Жаҳаннам кўприги (жиср) қурилади (тортилади)." Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Мен ўтувчиларнинг биринчиси бўламан. Ўша кунда расулларнинг дуоси: Аллаҳумма, саллим саллим (саломат қил) бўлади. Унда (кўприкда) саъдон тикани каби илмоқлар бўлади. Саъдон тиканини кўрмаганмисизлар?" Улар: "Ҳа, эй Расулуллаҳ" дедилар. Деди: "У саъдон тикани кабидир, фақат унинг катталигини Аллаҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. У одамларни амалларига қараб илиб олади: улардан баъзиси амали сабабли ҳалок бўлади, баъзиси тилкаланиб кейин нажот топади. То Аллаҳ бандалари орасида ҳукмни тугатиб, дўзахдан чиқаришни истаганини — Ла илаҳа иллаллаҳъ деб гувоҳлик берганлардан — чиқармоқчи бўлганда, малоикаларга уларни чиқаришни буюради. Улар уларни сажда излари (аломати) билан танижидалар — Аллаҳ дўзахга Одам фарзандининг сажда изини ейишни ҳаром қилган. Уларни куйган ҳолда чиқариб, устига ҳаёт суви деб аталган сув қуйилади — улар сел келтирган (лойқа) четидаги уруғ ўсгани каби ўсадилар. (Охирида) бир киши қолади, юзи дўзахга қараган. У: Ей Роббим, унинг ҳиди мени безор қилди, унинг алангаси мени куйдирди, юзимни дўзахдан бургилъ дейди. У Аллаҳга дуо қилишда давом этади. (Аллаҳ): Шояд сенга берсам, ундан бошқасини сўрарсанъ дейди. У: Йўқ, иззатингга қасам, ундан бошқасини сўрамайманъ дейди. Юзини дўзахдан буради. Кейин: Ей Роббим, мени жаннат эшигига яқинлаштиръ дейди. (Аллаҳ): Сен ундан бошқасини сўрамайман деб даъво қилмаганмидинг? Вой сенга, эй Одам фарзанди, қанчалар аҳдсизсан! дейди. У дуо қилишда давом этади. (Аллаҳ): Шояд буни берсам, бошқасини сўрарсанъ дейди. У: Йўқ, иззатингга қасам, бошқасини сўрамайманъ дейди. У Аллаҳга, ундан бошқасини сўрамаслигига аҳд ва вадалар беради. (Аллаҳ) уни жаннат эшигига яқинлаштиради. Ундаги нарсаларни кўрганда, Аллаҳ хоҳлаганича жим туради, кейин: Роббим, мени жаннатга киргизъ дейди. (Аллаҳ): Сен ундан бошқасини сўрамайман деб даъво қилмаганмидинг? Вой сенга, эй Одам фарзанди, қанчалар аҳдсизсан! дейди. У: Ей Роббим, мени халқингнинг энг бахтсизи қилмаъ дейди. У дуо қилишда давом этади, то (Аллаҳ) кулгунча. (Аллаҳ) ундан кулганида, унга (жаннатга) киришга изн беради. Кирганда: Фалон (орзу)дан тилаъ дейилади. У тилайди, кейин: Фалондан тилаъ дейилади. У тилайди, то орзулар ундан узилгунча. Кейин (Аллаҳ): Бу сенга, ва у билан бирга унинг мисли (яна шунча) дейди." Абу Ҳурайра: "Бу киши — жаннат аҳлининг энг охирги кирганидир" деди.