باب قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى {وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا جَزَاؤُهُ فَجَهَنَّمُ}
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الذَّنْبِ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ " أَنْ تَدْعُوَ لِلَّهِ نِدًّا، وَهْوَ خَلَقَكَ ". قَالَ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ " ثُمَّ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ، أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ ". قَالَ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ " ثُمَّ أَنْ تُزَانِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقَهَا {وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَلاَ يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا} الآيَةَ.
Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Бир киши: "Эй Расулуллаҳ, Аллаҳ ҳузурида қайси гуноҳ энг катта?" деди. Деди: "Сени яратган Аллаҳга тенгдош (нид) дуо қилишинг." "Кейин қайси?" деди. Деди: "Кейин фарзандингни — сен билан бирга ейди деб (қўрқиб) ўлдиришинг." "Кейин қайси?" деди. Деди: "Кейин қўшнинг хотини билан зино қилишинг." Аллаҳ (азза ва жалла) бунинг тасдиқини нозил қилди: "Аллаҳ билан бирга бошқа илоҳга дуо қилмайдиган, Аллаҳ ҳаром қилган жонни — ҳақсиз — ўлдирмайдиган ва зино қилмайдиганлар (ҳақиқий бандалардир); ким шуни қилса, жазога йўлиқади" (оят).
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَنْ يَزَالَ الْمُؤْمِنُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ، مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا ".
Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: "Мўмин — ҳаром қонга (гуноҳига) йўлиқмагунича, ўз дийнидан кенгликда (роҳатда) бўлаверади."
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ إِنَّ مِنْ وَرْطَاتِ الأُمُورِ الَّتِي لاَ مَخْرَجَ لِمَنْ أَوْقَعَ نَفْسَهُ فِيهَا، سَفْكَ الدَّمِ الْحَرَامِ بِغَيْرِ حِلِّهِ.
Абдуллаҳ ибн Умар айтди: "Ўзини ичига солган кишига чиқиш йўли йўқ бўлган ишлардан бири — ҳаром қонни ноҳақ тўкишдир."
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ فِي الدِّمَاءِ ".
Абдуллаҳ (ибн Масъуд) айтди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: "Одамлар орасида биринчи ҳукм қилинадиган нарса — қонлар (ҳақида)дир."
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيٍّ، حَدَّثَهُ أَنَّ الْمِقْدَادَ بْنَ عَمْرٍو الْكِنْدِيَّ حَلِيفَ بَنِي زُهْرَةَ حَدَّثَهُ وَكَانَ، شَهِدَ بَدْرًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَقِيتُ كَافِرًا فَاقْتَتَلْنَا، فَضَرَبَ يَدِي بِالسَّيْفِ فَقَطَعَهَا، ثُمَّ لاَذَ بِشَجَرَةٍ وَقَالَ أَسْلَمْتُ لِلَّهِ. آقْتُلُهُ بَعْدَ أَنْ قَالَهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقْتُلْهُ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّهُ طَرَحَ إِحْدَى يَدَىَّ، ثُمَّ قَالَ بَعْدَ مَا قَطَعَهَا، آقْتُلُهُ قَالَ " لاَ تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ ". وَقَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْمِقْدَادِ " إِذَا كَانَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ يُخْفِي إِيمَانَهُ مَعَ قَوْمٍ كُفَّارٍ، فَأَظْهَرَ إِيمَانَهُ، فَقَتَلْتَهُ، فَكَذَلِكَ كُنْتَ أَنْتَ تُخْفِي إِيمَانَكَ بِمَكَّةَ مِنْ قَبْلُ ".
Миқдод ибн Амр ал-Киндий (Бану Зуҳранинг иттифоқдоши, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Бадрда қатнашган) (ривоят қилди): "Эй Расулуллаҳ, агар мен бир кофирга йўлиқиб, уришсак, у қўлимга қилич уриб уни кесса, кейин бир дарахтга паноҳ тутиб: «Аллаҳга ислом келтирдим (мусулмон бўлдим)» деса — уни шу сўзни айтганидан кейин ўлдирайми?" дедим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Уни ўлдирма" деди. Мен: "Эй Расулуллаҳ, у менинг қўлимнинг бирини ташлади (кесди), кейин уни кесганидан кейин (шу сўзни) айтди-ку, уни ўлдирайми?" дедим. Деди: "Уни ўлдирма; агар уни ўлдирсанг, у — сен уни ўлдиришдан олдинги сенинг мартабангда (мусулмондек) бўлади, сен эса — у ўша айтган калимасини айтишдан олдинги унинг мартабасида (кофирдек) бўласан." Ҳабиб ибн Абу Амра, Саиддан, Ибн Аббосдан (ривоят қилди): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Миқдодга: "Агар бир мўмин киши иймонини кофир қавм билан (яшириб) юрган бўлса, кейин иймонини ошкор қилса, сен уни ўлдирсанг — сен ҳам илгари Маккада иймонингни шундай яшириб юрардинг-ку" деди.
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيٍّ، حَدَّثَهُ أَنَّ الْمِقْدَادَ بْنَ عَمْرٍو الْكِنْدِيَّ حَلِيفَ بَنِي زُهْرَةَ حَدَّثَهُ وَكَانَ، شَهِدَ بَدْرًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَقِيتُ كَافِرًا فَاقْتَتَلْنَا، فَضَرَبَ يَدِي بِالسَّيْفِ فَقَطَعَهَا، ثُمَّ لاَذَ بِشَجَرَةٍ وَقَالَ أَسْلَمْتُ لِلَّهِ. آقْتُلُهُ بَعْدَ أَنْ قَالَهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقْتُلْهُ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّهُ طَرَحَ إِحْدَى يَدَىَّ، ثُمَّ قَالَ بَعْدَ مَا قَطَعَهَا، آقْتُلُهُ قَالَ " لاَ تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ ". وَقَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْمِقْدَادِ " إِذَا كَانَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ يُخْفِي إِيمَانَهُ مَعَ قَوْمٍ كُفَّارٍ، فَأَظْهَرَ إِيمَانَهُ، فَقَتَلْتَهُ، فَكَذَلِكَ كُنْتَ أَنْتَ تُخْفِي إِيمَانَكَ بِمَكَّةَ مِنْ قَبْلُ ".
Миқдод ибн Амр ал-Киндий (Бану Зуҳранинг иттифоқдоши, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Бадрда қатнашган) (ривоят қилди): "Эй Расулуллаҳ, агар мен бир кофирга йўлиқиб, уришсак, у қўлимга қилич уриб уни кесса, кейин бир дарахтга паноҳ тутиб: «Аллаҳга ислом келтирдим (мусулмон бўлдим)» деса — уни шу сўзни айтганидан кейин ўлдирайми?" дедим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Уни ўлдирма" деди. Мен: "Эй Расулуллаҳ, у менинг қўлимнинг бирини ташлади (кесди), кейин уни кесганидан кейин (шу сўзни) айтди-ку, уни ўлдирайми?" дедим. Деди: "Уни ўлдирма; агар уни ўлдирсанг, у — сен уни ўлдиришдан олдинги сенинг мартабангда (мусулмондек) бўлади, сен эса — у ўша айтган калимасини айтишдан олдинги унинг мартабасида (кофирдек) бўласан." Ҳабиб ибн Абу Амра, Саиддан, Ибн Аббосдан (ривоят қилди): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Миқдодга: "Агар бир мўмин киши иймонини кофир қавм билан (яшириб) юрган бўлса, кейин иймонини ошкор қилса, сен уни ўлдирсанг — сен ҳам илгари Маккада иймонингни шундай яшириб юрардинг-ку" деди.